رفتن به مطلب

babaeian.amir

کاربر انجمن
  • تعداد ارسال ها

    11
  • تاریخ عضویت

  • آخرین بازدید

تمامی مطالب نوشته شده توسط babaeian.amir

  1. ابزار دقيق توربين گازواحد توربين گاز به تجهيزات ابزار دقيق و كنترل زير مجهز مي باشد:مانيتورنيگ سرعت: بدين منظور سه ترانسيمتر سرعت به كار گرفته شده كه از مقادير اندازه گيري شده آنها يك سيگنال 2از 3 براي حفاظت افزايش دور توربين در سيستم كنترل ساخته مي شود. سه ترانسيمترسرعت ديگر نيز در يك مدار 2از 3 در كنترل كننده توربين براي عملكرد در مد كنترل سرعت به كار مي روند.يك مجموعه سنسورهاي سرعت نيزبراي حفاظت افزايش دورتوربين (جهت استفاده در مدارجداگانه حفاظت Woodward ) نيز در سيستم در نظر گرفته شده است .اندازه گيري دماي ياتاقانمجموعه اي از ترموكوپل ها در ياتاقانهاي توربين و كمپرسور و ژنراتور تعبيه شده است.ياتاقانهاي شعاعي توربين ياتاقانهاي شعاعي كمپرسور ياتاقانهاي Axial طرف كمپرسورياتاقانهاي Axialطرف Airintake آلارم وتريپ براي دماي فلز ياتاقان در شرايط hight آلارم و too high تريپ در نظر گرفته شده است.اندازه گيري لرزشلرزش هاي پوسته و ياتاقانهاي توربين، كمپرسور و ژنراتور با ا ستفاده از ترانسيمتر هاي لرزش نسبي و مطلق مانيتور مي شوند.لرزش هاي شفت اندازه گيري و نظارت شده وبراي مقادير لرزش مطلقhigh و very highتوابع آلارم و تريپ به كار رفته است.كنترل دماي خروجي توربيندماي خروجي توربين توسط 6 ترموكوپل اندازه گيري مي شود. اين مقادير به همراه مقدار دماي ورودي كمپرسور براي محاسبهدماي اصلاح شده توربين به كار رفته و همچنين به طور جداگانه براي چك توزيع حرارتي جانبي در مجراي اگزوز مورد استفاده واقع مي شوند. سيگنالهاي آلارم و تريپ براي دماي high و very high در خروجي توربين صادر مي شوند.كنترل فشار و دماي كمپرسور براي IGV ترمومترهاي مقاومتي دما و فشار هوا را در ورودي كمپرسور اندازه گيري ميكنند.ويك كنترل فشار براي آشكارسازي پديده سرج كمپرسور و نيز ترانسميتر حفاظتي براي وضعيت پره هاي كمپرسور به كار رفته است.تنظيم پره ثابت كمپرسور (رديف صفر)زاويه اولين رديف پره هاي كمپرسور (رديف صفر) را مي توان با يك عملگر(Actuator) در مقدار حداقل و حداكثر تنظيم نمود. بدين وسيله ميزان جريان هواي ورودي بر اساس شرايط مختلف بار تغيير مي كند.تجهيزات ابزار دقيق اتاقهاي احتراقدتكتورهاي شعله در هر اتاق احتراق دو دتكتور شعله براي آشكارسازي شعله اصلي در نظر گرفته شده است .(قابل ذكر است كه شعله ناشي از جرقه زني توسط اين دتكتورها به عنوان شعله اصلي شناخته نمي شود)توربين در اثر وجود سيگنال Flame off تريپ مي كند.كنترل افت فشار محفظه احتراق جهت نظارت بر احتراق در مد پريمكس ،افت فشار محفظه احتراق اندازه گيري ميشود.اين كار توسط يك ترانسيمتر اختلاف فشار انجام ميشود.(لازم به ذكر است كه افت فشار بايد در شرايط بار ثابت يكسان باشد.)
  2. توربين گازتوربين گاز هوا را به عنوان سيال عامل كار، بكار برده و توسط يك كمپرسور 16 رديفه آن را متراكم مي نمايد. سوخت در دو محفظه احتراق به هواي داغ افزوده و سپس محترق مي گردد. هر يك از محفظه ها شامل 8 مشعل ، به منظور اضافه كردن حرارت به هواي ورودي توربين مي باشد.گاز داغ در طي 4 رديف توربين منبسط شده و با فشار اتمسفر به محيط تخليه مي گردد.گاز خروجي، توربين را از طريق ديفيوزر خروجي ترك نموده و به STACK مي رسد.توان خروجي مفيد به كمپرسور و نهايتاً به ژنراتور، منتقل مي گردد.طراحي عمومي توربين گازتوربين گاز V94.2 يك توربوماشين تك محوره بوده و يك پوسته منفرد دارد. مناسب براي اتصال به ژنراتور يا ساير كاربردهاي مكانيكي مي باشد.كاربرد و استقرار اين توربين گاز در سيكلهاي ساده (گاز به اتمسفر) و يا سيكلهاي تركيبي (گاز به ژنراتور بازيابي بخار ) به منظور افزايش توليد برق بوسيله يك توربين بخار و ژنراتور مربوطه مي باشد.سوختهاي ممكن شامل سوخت مايع سبك، سوخت مايع سنگين، نفت گاز با توان گرمايي مختلف و نيزگاز طبيعي يا گاز كوره هستند.توربين و كمپرسور برروي يك محور (همان روتور) مستقر شده و شامل يك پوسته واحد مي باشد و مجموعه برروي دو ياتاقان در بيرون از منطقه داراي فشار، قراردارد.پوسته مشترك بيروني بصورت استوانه اي ساخته شده و مناسب براي نگهداري فشار داخلي مي باشد. آن در ابتداي كمپرسور به ديگر قسمت پوسته بيروني متصل مي گردد. در اين قسمت پره ثابت كمپرسور در رديف اول قرار داشته و در ابتداي ياتاقان تراست و ژورنال قراردارد.پوسته مشترك خارجي، در قسمت خروجي توربين، در محل ياتاقان انتهايي قرارگرفته و ثابت مي گردد.داخل پوسته مركزي مشترك، دو انتقال دهنده يكي براي پره هاي كمپرسور و يكي براي پره هاي توربين قرار دارد. قسمت خارجي از محل ياتاقان جلويي، بصورت شكلي كه هدايت كننده هواي ورودي مي باشد ساخته شده است.در اين قسمت گردنده هيدروليك و پيك آپ 1سرعت مستقر هستند.پوسته اگزوز بوسيله يك سيلندر داخلي ساخته شده و داخل ياتاقان ژورنال را مي پوشاند. گاز از ميان دو سيلندر به سمت STACK جريان مي يابد.رتور ( ROTOR )بر روي روتور، تعدادي ديسك، كه هر يك از آنها يك رديف از پره و سه مقطع محور توخالي را شامل مي شود، ساخته شده و تمامي آنها بوسيله يك پيچ مركزي به يكديگر متصل شده اند.جفت شدن بوسيله يك روش ويژه هيدروليكي صورت مي گيرد، بطوريكه تمام قطعات از پيچش عاري هستند.مقاطع محور و ديسك بوسيله 16 عدد كوپلينگ متصل مي شوند كه اين كوپلينگ ها اجازه انبساط و انقباض شعاعي را داده و همچنين انتقال گشتاور مي نمايند.اين قرار گيري برروي روتور، خود نگهدارندگي، مقاومت بالا و سرعت بحراني بالا براي يك وزن كم نسبي را منجر مي شود. تمام پره هاي متحرك مي توانند بدون باز شدن روتور جايگزين شوند. روتور توربين، بطور داخلي بوسيله هواي گرفته شده از رديف 12 كمپرسورخنك مي شود. اين جريان هواي خنك كاري بدور ماندن روتور از نشتهاي حرارتي در مدت زمان عمل آن را منجر خواهد شد.حامل هاي پره ثابت وپايه هاي آنها (STATOR BLADE CARRIERS AND THEIR SUPPORT )پره هاي ثابت كمپرسور در ميان حلقه هايي، از سمت ريشه پره، در شيارهاي حامل پره هاي ثابت كه مدور هستند قرار مي گيرند. حلقه هاي داخلي براي آب بندي در برابر روتور در جلوي پره هاي ثابت قرار مي گيرند.پره هاي راهنماي ورودي بر روي چرخنده هايي كه توسط يك سرو موتور (servomotor) حركت مي كنند، قرار مي گيرند. اين حركت محدود بوده و براي كنترل جريان جرم مي باشد.حامل اولين رديف پره ثابت كمپرسور، ثابت بوده و ميان پوسته ورودي (intake) و پوسته اصلي توربين قرار ميگيرد و آن قسمتي از پوسته خارجي مي باشد.دو حامل ديگر پره ها، به پوسته اصلي به منظور آزاد بودن در اثر انبساطهاي حرارتي ثابت نمي باشد . متحدالمركز بودن آنها از نظر افقي و عمودي توسط دو پيچ افقي و عمودي صورت مي پذيرد.پيچها، نيروها و نيز گشتاور را جذب نموده و بدون ايجاد مسئله اي براي پوسته، تنظيم نگهدارنده ها را موجب مي شوند. موقعيت محوري، بوسيله يك حلقه كه دور نگهدارنده ها موجود است و در شيار مدور پوسته ثابت مي شود، تنظيم مي گردد.قطعات پاييني حامل ها، قابليت تعويض، بدون برداشتن روتور را دارند.فضاهاي مدور ميان پره هاي ثابت، اجازه مكش (Blow off) مناسب جريان هوا را به منظور عمل كمپرسور در سرعتهاي پايين، هنگام استارت و نيز خاموش شدن موتور را مي دهد. مكش هوا در طول مقطع مدور، از ارتعاش پره هاي مجاور، جلوگيري مي كند.پره هاي ثابت توربين، در شيارهاي مربوطه با پوشش بيروني مخصوص قرار مي گيرند. دررديف هاي 2 و 3 و4، قطعات حلقوي، به پوشش داخلي به منظور آب بندي در برابر روتور متصل مي شوند.حامل پره ثابت توربين در سمت محوري و در شيار خاص خود، با يك رينگ شيار دار به پوسته درگير شده است . اين، يك سطح تماس براي نگهداري نيروهاي بزرگ محوري ايجاد مي كند.حاملهاي پره ثابت و پره هاي رديفهاي 1 و 2و 3، بوسيله هواي كمپرسور كه از فضاهاي ميان حامل هاي و پوشش خارجي، از ميان پره هاي تو خالي رديفهاي 1 و 2 جريان دارند، خنك مي شوند.در رديفهاي 2 و 3 هواي خنك كاري بصورت سيال محافظ به منظور آب بندي بيشتر مسير داخلي استفاده مي گردد.استفاده از حاملهاي پره ثابت، مطمئن مي سازد كه جريان هواي فشرده از ميان قسمت داغ پوسته توربين، نزديك به نسبت دمايي هواي فشرده شده، باقي مي ماند.با اين چيدمان، تنظيم ميان قطعات متحرك و ثابت در همه حالات عملكرد، ثابت باقي مانده و فاصله هاي كوچك در قابليت اطمينان عمل تاثيري نخواهند داشت.محفظه هاي احتراق (COMBUSTION CHAMBERS)دو محفظه احتراق به طور عمودي در اطراف توربين قرار داشته و توسط فلنج هاي جانبي به پوسته توربين متصل هستند. اين نوع طراحي، باقي ماندن هواي ورودي از كمپرسور به محفظه احتراق و از محفظه احتراق به توربين را در يك سمت و راستا، امكان پذير ساخته وكمترين افت فشار و سرعت نسبي را باعث مي شود.هواي فشرده كمپرسور كه به محفظه احتراق وارد مي شود پوسته خارجي قسمت گاز داغ را خنك مي نمايد . علاوه بر اين، ورود متقارن و جريان هواي تغيير كننده دو گانه، يك توزيع دمايي متقارن با حداقل تغيير فشار در جلوي اولين رديف پره هاي دوار را باعث مي شود.هر محفظه احتراق از 8 مشعل (Burner) كه هم براي سوخت گاز و هم سوخت گازوئيل طراحي شده اند، تشكيل شده است .سوخت مشعل ها، بر طبق قانون جريان معكوس عمل مي نمايند.اين چيدمان محفظه احتراق يك انعطاف بزرگ در ابعاد و نيز شكل سيستم احتراق را ايجاد نموده و امكان خوب جهت بازرسي و نيز امكان آسان مونتاژ و دمونتاژ را، فراهم مي آورد.مشعل هاي تركيبي1، انتشار(Difusion ) و نيز اختلاط (Premixing ) شعله را باعث شده و اكسيد نيتروژن و مونوكسيد كربن پايين بدون پاشش آب و نيز تزريق بخار را، توليد مي كنند.به هر صورت يك موتور توربين گاز مي تواند سيستم تزريق آب و يا بخار را به منظور كاهش آلودگي بكار ببرد.نمايش و نصب (INSTALLATION)كمپرسور و توربين يك مجموعه فشرده هستند كه در كارخانه مونتاژ مي شوند . اين امر، احتياج به تنظيم كردن در سايت را در حين عمليات نصب، منتفي مي سازد.پوسته، برروي پايه هاي ياتاقان جلويي و نيز ياتاقان اگزوز قرارمي گيرد. دو پايه در قسمت ورودي بصورت نقاط ثابت به منظور تنظيم نمودن آزاد، طراحي شده اند. قسمت اگزوز برروي يك پايه منعطف، با يك راهنماي مركزي قرار گرفته و اين، اجازه انبساطهاي محوري و نيز شعاعي پوسته را مي دهد.تانك روغن در قسمت جلوي ورودي هوا (Intake) و پمپهاي روغن و نيز سوخت گازوئيل بر روي پايه هاي مربوطه قرار گرفته و *****ها و نيز تجهيزات كنترل اتوماتيك نيز در اين قسمت قرار دارند. اين سري از تجهيزات در حين ساخت تست و نيز كنترل مي شوند. در مونتاژ كمپرسور و توربين، تجهيزات جانبي و نيز تانك روغن بطور كامل جهت نصب، حمل خواهند شد.طراحي كمپرسورمجموعه پره هاي ثابت كمپرسورمجموعه پره هاي ثابت كمپرسور شامل 3 حامل پره مي باشد. اولين حامل (5) در مكان ميان ياتاقان كمپرسور (1) و پوسته مركزي (7) قرار داشته و قسمتي از پوسته خارجي را تشكيل مي دهد. دومين و سومين حامل (10 & 11) به منظور اجازه انبساط حرارتي، در قسمت مركزي پوسته قرار دارند. تنظيم مركزي اين حاملها نسبت به روتور، توسط پيچهاي افقي صورت ميپذيرد. تنظيم افقي جانبي نيز انجام شده و در بالا و پايين بوسيله دو پيچ هم محور عمودي، ثابت مي شوند.با اين چيدمان، و با داشتن يك واحد بسته امكان تنظيم فاصله هاي شعاعي پره هاي متحرك فراهم مي آيد. تمام چهار پيچ، حاملها را ثابت نموده و گشتاور را به پوسته انتقال مي دهند.به منظور تعميرات، ميله هاي گرد فولادي و استوانه هاي هيدروليكي به جاي پيچهاي پاييني قرار داده مي شوند و اجازه مي دهند كه حاملهاي پاييني در طول جداسازي قطعات بالايي، ثابت باقي بمانند.در طي استارت و نيز خاموشي، هواي (Blow off ) به سمت اگزوز هدايت شده،كه اين هوا از فضاي ميان اولين و دومين حامل گرفته مي شود. حاملهاي پره هاي دوم و سوم مترادفاً، جريان پايين دست رديف پنجم و دهم پره هاي متحرك (B&A) مي باشند.رينگ هاي پره هاي ثابت در شيارهاي حلقوي و مدور قرار مي گيرند. به منظور اندازه گيري فاصله ميان پره هاي روتور، سوراخ آب بندي شده © در جلوي قسمت انتهايي پوسته مركزي تعبيه شده است .پره هاي ثابت (STATOR BLADES)پره هاي ثابت كمپرسور، جريان هوا را از مسير بين پره ها در مسير متضاد با پره هاي متحرك، هدايت مي كنند. نتيجه اين عمل، كاهش سرعت و افزايش فشار مي باشد.پره هاي راهنماي متغير ورودي (IGV) امكان تغيير در جريان هواي ورودي را داده و هر دو آنها در قسمت انتهايي توسط يك پين كه در قسمت داخلي و خارجي حلقه ها جاي مي گيرند، واقع مي شوند. پره هاي ثابت بصورت يكپارچه ساخته مي شوند. مقاطع (2) اولين رديف هاي پره ها، درمقابل خوردگي از پوشش مناسب برخوردارند.پره هاي ثابت در يك حلقه بيروني (7) و حلقه اصلي 1(8) بصورت يك دور پره، قرار ميگيرند.تمام پره هاي ثابت در محلي بصورت شعاعي و نيز مدور و در شيارهاي ويژه، قرار مي گيرند. اين حلقه هاي بيروني در شيارهاي مدور و روي حاملهاي پره هاي ثابت (6) قرار گرفته و در جهت محوري ثابت مي شوند. حلقه هاي داخلي توسط قلابهاي دوگانه در قسمت بالاي محل استوار پره ها، قرار مي گيرند. فقط رديف پره هاي راهنماي ورودي (IGV) احتياج به حلقه داخلي ندارند.پره هاي متحرك (ROTOR BLADES)پره هاي متحرك كمپرسور، انرژي مكانيكي را به انرژي جنبشي تبديل نموده و انرژي پتانسيل هواي فشرده را به همراه پره هاي ثابت، به افزايش فشار هوا تبديل مي نمايند. هر پره متحرك از يك مواد خاص ساخته شده است . پروفيلهاي پره ها مطابق با مشخصه هاي جريان، بهينه شده و با در نظرگرفتن نسبت عرض به طول، تقويت مي گردند.پره ها در شيارهاي مناسب برروي ديسك دوار (3) با نگهدارنده ويژه (4)، قرار مي گيرند. واشرهاي قفل كننده (2)، عدم جابجايي پره را در جاي خود باعث مي شوند. اين طراحي باعث مي شود كه تعويض و تعمير پره ها بدون باز شدن روتور، انجام گيرد. يك پوشش مناسب در برابر خوردگي برروي پره هاي رديف اول، قرار مي گيرد.ديفيوزر خروجي كمپرسور (COMPRESSOR OUTLET DIFFUSER)ديفيوژر خروجي كمپرسور، انرژي جنبشي هواي فشرده شده را با بازدهي بالا به فشار استاتيك تبديل مي نمايد. يك ديواره راهنما، در خروجي ديفيوژر، عدم چرخش هوا را باعث مي شود. ديفيوژر بصورت يك حلقه مدور با ديوار داخلي و خارجي ساخته شده است . اين ديواره ها در دهانه و نيز آخرين رديف پره هاي ثابت كمپرسور به هم متصل هستند.ديواره بيروني به سومين حامل پره ها، پيچ مي شود . ديواره داخلي نسبت به مكان ديواره محافظ داخلي، ثابت مي شود.گلندهاي محوركمپرسور (COMPRESSOR SHAFT GLANDS)در ورودي كمپرسور، گلند محور از ورود روغن سيستم روغنكاري ياتاقان جلوگيري مي كند. در پيرامون پره هاي ثابت، گلند آب بندي افت رديف به رديف را كاهش مي دهند و در انتهاي كمپرسور، نشت هوا را به سمت توربين كاهش مي دهند. توضيحات بيشتر در قسمت توربين داده خواهد شد.در ناحيه ورودي كمپرسور، وظيفه گلندهاي موجود در جلوي محور توخالي (2) ، جلوگيري از نشت روغن ياتاقان به داخل كمپرسور و در قسمت مكش هوا مي باشد. به اين منظور، هواي محيط از ميان شكافها وارد ياتاقان (1) مي شود كه البته حجم اين هوا بسيار اندك است .قسمتي از جريان هوا گذرنده از محافظ (Seal) جعبه روغن (3) به فضاي ياتاقان، جائيكه فشار اتمسفريك با تبخير روغن، كاهش مي يابد، يك جاذب بخار قرار داده شده است تا از نشت روغن جلوگيري نمايد. يك قسمت كوچك از اين هواي اتمسفر از ميان بست محور1 (8) به سمت كانال ورودي كه فشار در آن قسمت، فشار محيط مي باشد، حركت مي كند.آب بندهاي مارپيچ (labyrinth) (6)، ميان رينگ پره ثابت (4) و رينگ پره متحرك و دوار (5) قرار داشته و برگشت هوا را در داخل كمپرسور به حداقل مي رسانند. گلند محور (10) در خروجي كمپرسور ميان محور توخالي مركزي (9) و ديفيوژر (11)، قسمتي از هوا را كه به عنوان هواي آب بندي در برابر گاز بسيار داغ ميان رينگ پره ثابت و متحرك توربين، تامين مي نمايد.محفظه احتراق (COMBUSTION CHAMBER)هواي فشرده شده و تحويلي از سوي كمپرسور، در محفظه احتراق، با سوخت گاز و يا گازوئيل محترق شده و با دماي ويژه وارد توربين مي گردد.دو محفظه احتراق در سمت چپ و راست توربين قرار دارند. هواي آمده از كمپرسور وارد محفظه احتراق از طريق يك محفظه مدور شده و از طريق يك محفظه مدور ميان پوشش فشاري و نيز شعله، كه در آنجا مشعل ها وافع شده اند عبور مي كند. در اين قسمت توسط چرخنده هاي شعله به هوا چرخش لازم چهت پايداري شعله، داده مي شود. در قسمت پاييني لوله آتش، باز شوهاي متغير هوا تعبيه شده اند كه همراه با دماي خروجي توربين باز و بسته مي شوند. البته اين امر توسط يك رينگ تنظيم كه با ورقهاي آب بندي ساخته شده است، صورت مي پذيرد. مكان رينگ، بوسيله يك سروموتور الكتريكي، كه بطور مماس به همان رينگ متصل است، كنترل مي شود. مشعل ها به محفظه احتراق با فلنج متصل هستند. در شكل مشعل هاي سوخت دو گانه (گاز و گازوئيل)، نشان داده مي شوند. براي عمل در بار پايين، گاز به سمت مشعل انتشاري هدايت مي شود و در عمل در بار بالا به سمت مشعل پيش مخلوط كن (Premixing) هدايت مي شود. اتصالات در مشعل هاي سوخت مايع، براي هواي خنك كاري و نيز برگشت سوخت گازوئيل ميباشد.گاز داغ مشتعل، محفظه احتراق را ترك نموده و به سمت توربين مي رود. دريچه جهت بازرسي و نيز مشاهده و دسترسي به محفظه احتراق و نيز رسيدن به قطعات ورودي توربين وجود دارد. شعله توسط دو حس گر شعله، در هر محفظه احتراق كه در پوشش آن قرار گرفته اند مشاهده مي شود. يك سوراخ بازبيني شعله در پوشش دريچه، اجازه مشاهده شعله را مي دهد.هر مجموعه مشعل، يك جرقه زن1، به منظور روشن كردن پيلوت را دارا مي باشد. يك صفحه باريلهايي در اطراف و بالاي محفظه احتراق قرار دارد. سوخت، هواي خنك كاري، خطوط لوله گاز جرقه زن، تامين برق، همگي در بالاي محفظه احتراق قرار دارند و امكان بازديد و تعمير آسان آنها را مي دهد.پوشش فشار (PRESSURE JACKET)اين پوشش(محفظه)، پوسته بيروني محفظه احتراق را شكل مي دهد. شامل فشار داخلي و نگهدارنده هاي قطعات داخلي بوده و مجموعاً يك سيلندر توخالي با يك سرپوش در بالاترين نقطه و يك زانويي در پايين ترين نقطه مي باشد.هواي فشرده ورودي و گاز داغ خروجي توسط يك فلنج به توربين متصل مي شوند (A).باز شوها (B) شامل، مشعل ها و باز شو ©، دريچه مي باشد. پوشش فشار بوسيله پوسته محفظه احتراق ساخته مي شود (14 ) و به همراه يك سرپوش (1) و يك خط محافظ جوش داده (5)، در ناحيه وروديهاي هواي مخلوط قرار داده مي شود. موارد زير داخل پوشش محفظه احتراق جوش داده مي شوند:- قطعه مركزي براي نگهداري سيلندر شعله (3)- قلاب جهت حمل و نقل (4)- پايه هاي نگهدارنده (7)- فلنج پوشش دريچه (9)- نازلها براي اتصال خط هواي پرج (Purge)- دو عدد فلنج (6)- دو نازل براي دريافت كننده هاي شعلهموارد زير بر روي درپوش جوش داده مي شوند:- نازلهاي مونتاژ مشعل ها- يك نازل مركزي براي خط گازاتصال سرپوش و پوشش (ژاكت) بوسيله پيچ (2) و توسط سه پين راهنما براي حصول از درستي استقرار خواهد بود. پوسته توربين و ژاكت بوسيله پيچ در ناحيه اتصال افقي به هم متصل مي شوند، و اين كار توسط پيچ (12) و مهره (10) صورت مي گيرد. قطعات داخلي محفظه احتراقدرون محفظه احتراق، فضايي است كه احتراق درآنجا با مخلوط كردن گازها صورت مي پذيرد. گازهاي داغ، محفظه را در (A) ترك مي كنند، بطوريكه سوخت و هواي اوليه از قسمت (B) تامين شده است.اجزاء اصلي داخلي، شامل صفحه بالايي لوله شعله (5)، لوله شعله (6) و محفظه اختلاط ميباشد. لوله مخصوص شعله شامل يك پوسته خارجي استوانه اي (8) با پوشش داخلي مستقل ميباشد. سراميك ها (9) بطور عمودي برروي حلقه خنك شده (11)، و بطور افقي با نگهدارنده مخصوص (17&15) نگه، داشته ميشوند. ريب هاي در قسمت لوله آتش، آن را در موقعيت مركزي نگهداري مينمايد.حلقه تنظيم (16) قابليت چرخش داشته و حالت تعليقي دارد. ورقهاي آب بندي، مقاطع بازشو را با چرخش حلقه تنظيم، تغيير مي دهند.محفظه اختلاط (13) شامل يك بخش مخروطي مي باشد . محل تقاطع ميان توربين و مركز محفظه احتراق بر روي دو (14) trunnion بوده و داراي حركت آزاد مي باشد، و با دو قطعه راهنما در مركز قرار مي گيرد (12).مجموعه مشعل براي سوخت گاز و مايع ((BURNER ASSEMBLY FOR FUEL GAS AND LIQUID FUELSهمچنانكه يك واحد مستقل به منظور پوشش تمامي اهداف طراحي مي گردد، مجموعه مشعل نيز از اين قاعده مستثني نبوده و شامل موارد زير مي باشد:- مشعل سوخت مايع- مشعل سوخت گاز با چرخش دهنده محوري- پيلوت- جرقه زن- توزيع كننده گاز قبل از مخلوط شدن- چرخش دهنده قطريمشعل سوخت مايع، گاز پيلوت و جرقه زن در نگهدارنده مشعل محافظت مي شوند. چرخش دهنده محوري با مشعل سوخت گاز توام مي باشند. چرخش دهنده قطري، قسمتي از استوانه آتش مي باشد. توزيع كننده گاز پيش مخلوط كن، نزديك به چرخش دهنده قطري ميباشد.بيشتر هواي اوليه مورد نياز احتراق از ميان يك چرخش دهنده قطري عبور مي كند. درا ينجا هوا با اعمال نيرو به چرخش در آمده و وارد منطقه احتراق مي شود. هواي مركزي مشعل توسط چرخش دهنده، به چرخش در مي آيد و در بالا دست چرخش دهنده با سوخت گاز و يا گازوئيل مخلوط مي شود. در عمل بار بالا (High load)، بيشتر سوخت گاز براي احتراق هوا، قبل از چرخش دهنده قطري تامين مي گردد.در اين حالت آن از ورودي پيش مخلوط كن premix) ) و توزيع كننده وارد شده و با هواي احتراق مخلوط مي شود. در حالت بار كم (Low load)، سوخت گاز از طريق نگهدارنده مشعل از ورودي انتشاري مشعل تامين مي شود وبه سمت منطقه (A)، حركت مي كند. در سر مشعل با هواي مركزي مشعل مخلوط شده و بعد از گذر از چرخش دهنده به سمت منطقه احتراق حركت مي كند. هنگامي كه سوخت گاز از مسير پيش تركيبي وارد مي شود، قسمتي از سوخت گاز با هواي مركز مشعل يعني مسير پيلوت، در نقطه پيلوت مشعل مخلوط مي شوند.هنگامي كه مشعل هاي سوخت مايع دراثر قانون برگشت در حال كار هستند، قسمتي از سوخت به خط برگشت مشعل، برگشت داده مي شود. مقدار سوخت مايع جهت احتراق، از طريق نازلهاي چرخشي خارج مي شود و يك هسته توخالي از مخلوط اتميزه شده را شكل مي دهد. سيستم تزريق آب فقط براي كاهش آلودگي نصب مي گردد.شعله اصلي، با استفاده از يك توليد كننده شعله كمكي مثل شمع در جرقه زن، ايجاد مي شود. گاز جرقه زن در سيستم مربوطه وارد نگهدارنده مشعل مي شود .تنظيم اختلاط هواتنظيم اختلاط هوا، مقدار نرخ هواي ورودي به محفظه احتراق و جريان هواي اوليه به مشعلها را و نيز جريان هواي ثانويه را، نه براي احتراق بلكه براي بازشوهاي اختلاط كنترل مي كند. اهرم (2) در ميان دو انتهاي خود بوسيله يك موتور الكتريكي و گيربكس (3) كه در پوسته فشار محفظه احتراق قرار دارد، حركت مي كند.اين حركت براي تنظيم رينگ (1) بوسيله يك غلتك با چرخش رينگ، منتقل مي شود. با حركت رينگ كنترل جريان ورودي به بازشوها امكان پذير ميگردد.دريچه با لوله بازديددسترسي اين دريچه به قسمت داخلي محفظه احتراق و قسمت ابتدايي و بالا دست توربين به منظور بازديد 1مي باشد. لوله بازديد به منظور ديدن نحوه احتراق برروي پوشش دريچه قرار داده شده است . بازشو موجود برروي محفظه اختلاط، به منظور كم شدن نشتي هوا، بسته ميشود .درب دريچه واقع در زانويي پوشش فشاري (2)، با بست قلاب گونه بسته مي شود (3) . قيف(Funnel) (6) با بازوهاي نگهدارنده (5) برروي باز شو محفظه اختلاط (1) قرارداده شده و توسط پيچ قفل مي شود (4). باز شو بازديد با لوله بازديد (8) كه با دو عدسي مجهز شده، بسته ميشود . دومين عدسي (12) به منظور ايمني قرار داده شده است. اگر مقداري هوا به بيرون برود به معني آن است كه اولين عدسي (11) شكسته شده است . در اين حالت استفاده از لوله مشاهده بايد ممنوع شده و عدسي بايد هرچه سريعتر جايگزين گردد.طراحي توربينپره هاي ثابت توربين (TURBINE STATOR BLADES )به همراه پره هاي دوار، پره هاي ثابت توربين نيز انرژي حرارتي سيال را به انرژي مكانيكي تبديل مي كند . ايرفويل پره براي مشخصه ماكزيم جريان و نيز قدرت جريان شكل مي گيرد.پره هاي ثابت، شامل يك پوشش خارجي، ايرفويل و يك قسمت خارجي به منظور قرار گيري در نگهدارنده پره ها و جاگذاري، و نيز مواجهه در برابرگازها خواهد بود . پوشش داخلي لايه مرزي، مسير گازها را شكل داده و نيز آب بندي محور داخلي را سبب مي شود.ايرفويل رديفهاي 1 و 2و 3 توخالي بوده و با هواي خنك، حنك كاري ميشود.ايرفولهاي رديفهاي 1 و 2 سورلخهايي جهت تخليه در قسمت لبه قرار دارند. به منظور مقابله با تنشهاي بالا و دماي بالا در حين عمل، پره ها توسط آلياژهاي دماي بالا، آبكاري ميشوند.به علت سوخت، پره هاي رديف اول پوشش مناسب خواهند داشت.پره هاي متحرك توربين (TURBINE ROTOR BLADE)اين پره ها انرژي حرارتي را به انرژي مكانيكي تبديل مي كنند. اين پره ها شامل ايرفويل (مقطع آيروديناميكي )، سطح پره ها و ريشه پره ها ميباشند. مقطع ايرفويل همانند بال هواپيما شكل داده شده اند و به منظور مقاومت بيشتر در پايه، پخ زده هستند. اين پره ها از پايه تا انتها، پيچ دار هستند كه محاسبات مربوطه متناسب با سرعت سيال، كه در طول پره ايجاد ميشود خواهد بود.محل استقرار پره ها، يك مجموعه بوده و شامل حفاظ ديسك دوار، در مقابل مسير گاز و دماي بالا مي باشد. از طرفي ريشه پره ها شامل يك شكل كاج مانند با دو يا سه دندانه هستند.پره ها در شيارهاي مخصوص موجود برروي ديسك دوار قرار گرفته و در جهت محوري توسط كليدهايي در جاي خود قفل مي شوند. تمام پره هاي متحرك با آلياژهاي مقاوم در برابر تنشهاي بالاي حرارتي و مكانيكي توليد مي شوند.پره هاي دو رديف اول با هوا خنك مي شوند. پره هاي رديف اول توخالي بوده و توسط هوايي كه از ريشه پره ها مي آيد خنك مي شود. اين هوا بصورت شعاعي وارد شده و از سوراخهاي پشت لبه قرار تخليه مي گردد.دومين رديف پره ها با چندين كانال شعاعي كه داخل ايرفويل ايجاد مي شود، شكل مي گيرند.هواي خنك كاري از طريق سوراخها و از ريشه پره وارد مي شود و از سوراخهاي انتهايي در جهت شعاعي، تخليه مي شود پره ها به منظور كاهش اثرات حرارتي و خوردگي، پوشش داده ميشوند. پوسته (CASING)پوسته مركزي (CENTRAL CASING)پوسته مركزي به نگهدارنده (1 ) پره هاي ثابت، و به پوسته خروجي اگزوز متصل شده و نيز در بر گيرنده فشار داخلي مي شود. آن شامل كمپرسور و توربين بوده و توسط فلنج هايي(13 )به محفظه احتراق متصل مي شود.سازه اي جوشي داشته و شامل پوسته استوانه اي خارجي (7) با اتصال افقي (15) و نيز انشعابهاي جانبي (12 ) مي باشد فلنج هاي 1 و 9 و 13 به منظور اتصال به نگهدارنده پره ثابت (1 )، پوسته خروجي و نيز محفظه هاي احتراق تهيه شده اند و قطعات 4 و 5 و 6 ، سيلندر را به چندين قسمت تقسيم مي كنند.حاملهاي پره هاي ثابت توربين و كمپرسور مي توانند بطور عمودي و و افقي تنظيم شوند و از بيرون بعد از جاگذاري و مونتاژ تمام پوسته از طريق سوراخ (3) قسمت پوسته بالايي توسط محل هاي ويژه (10)، مي تواند بلند شود.پوسته داخلي (INNER CASING)پوسته داخلي به گازهاي داغ از محفظه احتراق به سمت ورودي توربين، جهت داده و پيرامون جريان هواي فشرده در تمام جهات قرار ميگرد.پوسته داخلي (1) يك سازه جوش داده شده بدون گره هاي پوسته بوده كه از آلياژهاي مقاوم در برابر حرارت ساخته شده است .آن، دراطراف روتور و داراي پوشش محافظ (13) بوده و پيرامون محور توخالي (15) قرار مي گيرد. با روتور بسته مي شود به منظور تامين خنك كاري يكنواخت بوسيله هواي فشرده شده، در جلوي پوسته داخلي يك توري محافظ1 (12) و در انتها با يك ديواره جريان هوا قرار دارد. چهار پايه نگهدارنده (3) و دو راهنماي مركزي (7 , 6 , 5) و توري محافظ پوسته داخلي را در مركز قرار داده و انبساطهاي حرارتي را كنترل مي نمايد.تورفتگي (11) به منظور تحمل انبساطهاي حرارتي طراحي شده و متصل به پوسته داخلي و پوشش محافظ مي باشد. تورفتگي محيطي (14) در اطراف پوسته داخلي ديفيوژر كمپرسور، در پوشش محافظ مركزي قرار مي گيرد. دو رينگ آب بندي (15) ميان رديف اول پره ثابت (9) و پوشش محافظ قرار مي گيرد. يك رينگ آب بندي دو نيمه (8) به سيل هاي (SEALS) نگهدارنده پره ثابت متصل مي شود.گلند ها (GLANDS)محورگلندهاي محور به منظور به حداقل رساندن نشتي از فشاي فشار بالاتر ميان قطعات ثابت و دوار استفاده مي شوند. بازدهي و اطمينان مجموعه بستگي به طراحي بهينه گلندها دارد. گلندهاي محور توربين و كمپرسور از نوع مارپيچي مي باشند. سيلهاي مارپيچي هم در مولفه هاي ثابت و هم دوار قرار دارند. آنها برروي قطعات متحرك و دوار، با دندانه هاي ماشين ها كاري شده مي باشند. برروي قطعات ثابت مارپيچهاي بسيار نزديك بوده و شامل يك پيچ منفرد با يك پيچ در جهت خلاف جريان گاز نشتي هستند. بيشتر مارپيچهايي كه بر مولفه هاي ثابت قرار دارند، بصورت نوارهايي حفاظتي در روي شيارها و درزها قرار مي گيرند(A).در نواحي با حرارت بالا، دندانه هاي ماشين كاري شده (B) ديده شده اند . اگر دندانه ها از بين بروند، نوارهاي درزگير جديد، جايگزين مي شوند.گلندهاي محورتوربيناين گلندها، افت ها را به حداقل رسانده و از فرار گازهاي داغ از فاصله ميان مجموعه پره هاي ثابت و دوار جلوگيري ميكند. گلند محور در خروجي توربين، از فرار گاز خروجي به فضاي محيط و نيز ورود هواي سيل (seal)به فضاي ياتاقان جلوگيري مي كند.گلندهاي محور در رديف هاي دوم و سوم و چهارم رديفهاي ثابت ، شامل مارپيچ يا ريبهاي ماشين كاري شده در دو طرف مي باشند. در رديفهاي دوم و سوم رينگ پره هاي ثابت مارپيچها با هواي آب بندي كه توسط پره هاي سوراخدار ثابت، تهيه ميشوند(1,2) و نيز از سوراخهاي (8,11) خارج ميشوند، نصب ميشوند. اين امر از ورود هواي داغ به مارپيچها و هر ورودي اضافي ديگر به داخل قطعات دوار جلوگيري مينمايد.هواي آب بندي (ANNULAR)، در (16) از قسمت انتهاي توخالي وارد ميشود. مارپيچها(13) فضاي گاز خروجي را آب بندي مينمايد. هواي نشتي (12) با گاز خروجي مخلوط شده و مارپيچ (15) نشتي هواي آب بندي به اتمسفر را، كاهش ميدهد.محل گلند شفت(14) در محل ياتاقان توربين (21) به منظور اجازه انبساطهاي حرارتي قرار داشته و با پوسته خارجي محافظت ميشود(19)، و توسط سيمهايي(18) بطور عمودي و راهنماي مركزي بطور افقي (22) در مركز، قرار ميگيرند.ورودي كمپرسور (COMPRESSOR INLET)جريان هواي توربين گاز بوسيله تنظيم پره هاي راهنماي ورودي كمپرسور (IGV) قابل كنترل ميباشد.وقتي اين پره ها باز مي شوند، جريان هواي توربين گاز افزايش مي يابد. وقتي بسته مي شوند، جريان كاهش مي يابد . اين مسله دماي خروجي توربين را در يك محدوده بار، ثابت نگه ميدارد. در نتيجه بازدهي سيكل تركيبي در بارهاي جزئي افزايش مي يابد. حركت اين پره ها توسط موتور الكتريكي باگيربكس (6) كه به فونداسيون متصل است صورت مي پذيرد.اين موتور يك باز روي فشارنده (5) را در جهت دايروي به حركت در مي آورد. هشت ياتاقان كه برروي نگهدارنده اولين رديف پره هاي ثابت (3) قرار دارد، تنظيم رينگ (1) را عهده دار هستند و با اهرمها (7) و ميله فشارنده (4) لينك شده اند.پوسته خروجي اگزوز (EXHUST OUTER CASING)پوسته توربين گاز در انتهاي توربين برروي ياتاقان قرار گرفته و مسير جريان را براي گاز آماده مي نمايد. آن بصورت ديفيوژر ثابت به منظور حداقل نمودن افتها طراحي شده است و بصورت دو تكه افقي و جوشي مي باشد.اين پوسته شامل يك سيلندر بيروني (6) و سيلندر داخلي (8) بوده كه به لوله هاي بيضوي و خميده (9) و بستهايي (9) متصل شده است . فلنج هاي (1, 5) به منظور اتصال به پوسته مركزي و نيز ديفيوژر خروجي ايجاد شده اند. قسمت داخلي پوسته اگزوز در برگيرنده ياتاقان توربين بوده و لوله هاي بيضوي را شامل مي شود. ساپورتهاي توربين در قسمت محدب افقي (2) در پايين ترين فلنج قرار ميگيرند. يك توري 1(3) با در پوش2 (4)، بستها و ديواره هاي نگهدارنده ها را از گازهاي داغ خروجي محافظت مي كنند.ديفيوژر گاز خروجي (EXHUST GAS DIFFUSER)گازهاي خروجي توربين، از طريق ديفيوژر خروجي به استك1 مي رسد. در نتيجه اين گذر فشار استاتيك بالا رفته و سرعت كاهش مي يابد.اين قسمت بايك پوسته مخروطي (3) و توري انبساطي (4 , 1) ساخته شده و در دو انتها جوش داده شده است . هوا در هنگام استارت و نيز خاموش كردن توربين از طريق لوله هاي تحتاني (5 , 2) از كمپرسور مكش شده و از طريق اين ديفيوژر خارج مي شود.هواي خنك كاري و آب بنديهم پره هاي توربين و هم پوشش داخلي پوسته در معرض گازهاي داغ هستند و بنابراين از آلياژهاي با دماي بالا ساخته مي شوند.اين موارد احتياج به خنك كاري شديدي دارند زيرا مسايل و اعمال ترموديناميكي و حرارتي فرارتراز محدوده دمايي اين آلياژهاي بخصوص هستند. خنك كاري همچنين اطمينان عمل اين قطعات را كه در معرض گازهاي داغ قرار دارند را بهبود بخشيده و در مقابل خوردگي و تنشها حرارتي ناشي از دماي بالا مقاومت مي نمايند. يك سيستم مناسب خنك كاري و آب بندي در مقابل مسير گاز داغ، علي الخصوص روتور توربين را، در مقابل دماي بيشتر ازحد محافظت مينمايد.هواي خنك كاري و آب بندي براي پره هاي ثابت توربين از طريق رديفهاي 1 و 2 پره هاي ثابت كمپرسور تهيه مي شوند و از قسمت 2 (پايين دست رديف 15 كمپرسور) مكش شده و به پره هاي ثابت توربين، رديفهاي 3 و4 ميرسد .اين هوا از ميان سوراخهايي در حامل پره ثابت عبوركرده و ابتدا پره هاي ثابت و پوشش پره هاي توربين را خنك مي كند. هوا از محفظه 1 براي خنك كردن رديف 1 پره هاي ثابت مورد استفاده قرار گرفته و به پره هاي داخلي، در مسير گاز داغ مي رسد.هوا از محفظه 2 براي خنك كاري رديف 2 پره هاي ثابت مورد استفاده قرار مي گيرد.تا هنگامي كه اكثر آن از پره هاي تو خالي به سمت مركز 1 عبور نمايد، بطوريكه از ورود گاز داغ به گلند محور، زير رديف2 پره ثابت جلوگيري كند. هوا از محفظه 3 و 4 به سمت رديف 3 پره ثابت تو خالي عبور مينمايد. پس هواي آب بندي مسير گاز را ملاقات مي كند. پوسته داخلي بوسيله هواي جذب شده از ديفيوژر خروجي خنك مي شود. در محل هايي كه جريان هوا بسيار ناچيز بوده و براي خنك كاري پوسته داخلي بازدهي كمي دارند، يك فاصله حساب شده بوسيله ديواره هواي خنك كاري ايجاد مي شود.هواي خنك كاري توسط محدود كننده هاي جريان به صورت حجم هاي مورد نظر، كنترل و محدود مي شوند، كه اين كار در رديف 1 پره هاي ثابت و در بالا دست جريان انجام ميگيرد.هواي خنك كاري براي رديف اول پره هاي دوازه از آخرين رديف پره هاي دوار كمپرسور گرفته مي شود .هوا در اين قسمت حالت مارپيچي به خود مي گيرد، و بصورت محيطي ناخالصيها و ناپاكيها را برداشته و به سمت تميزي نسبي پيش مي رود .هوا به داخل فضاي 3 از طريق يك فاصله استوانه اي جريان مي يابد. يك قسمت كوچك از هوا از ميان مارپيچ (A)، بصورت هواي آب بندي به سمت فضاي 5 ميان توري محافظ و محور توخالي از طريق سوراخهاي 4 به سمت مركز محور توخالي، بالاي قسمت هواي خنك كاري جريان مي يابد.جريان هواي خنك ثانويه و دريف 2 و 3و 4 پره هاي در حال حركت از رديف 12 (1) پره هاي ثابت كمپرسور درپايين دست آن گرفته مي شود . اين هوا از سوراخهايي كه در ديسك دوار كمپرسور 13 (2) قرار دارند، گذشته، و از قسمت لوله هواي خنك كاري و رديفهاي پره هاي دوار 2 و 3 و 4، و از ميان سوراخهاي مركزي در ديسك توربين جريان مي يابد. اينجا هوا پره هاي رديف 2 و ريشه پره هاي دوار 2 و 3و 4 را، خنك مي كند. پس هواي خنك كاري به داخل گاز داغ جريان پيدا كرده و يك فيلم گسترده برروي مركز ايجاد مي كند. برروي ديسكهاي توربين، جريان مارپيچي به ذرات آلوده كننده به سمت پيرامون، جائيكه بصورت يك لايه رسوب كرده اند، نيرو وارد مي كند.متناسباً، رسوبها در كانالهاي هوا حتي بعد از كار زياد بسيار ناچيز هستند. هواي خنك كاري توضيح داده شده، استحكام و مقاومت درام 1 سازه روتور را كه در برخورد با گاز داغ ميباشد، مطمئن مي سازد.اين هوا از تنشهاي حرارتي نهايي و تغيير شكل روتور در حين بار يا استارت سريع جلوگيري مي كند. هواي فشرده از توربين نه تنها توربين را خنك مي كند بلكه هنگام استارت سريع آن را گرم مي نمايد. به اين منظور ديسكهاي توربين، كلاً در معرض هواي فشرده شده هستند. يك مقدار كم از هواي گرفته شده از قسمت پايين دست رديف 5 كمپرسور از ميان يك لوله به محفظه اي ميان انتهاي تو خالي محور وگلند انتهايي محور 7، جريان پيدا كند و از گلندهاي در محدوده خروجي توربين، محفاظت مي نمايد.ياتاقانها (BEARINGS)محل ياتاقان توربينوظيفه محل ياتاقان توربين، نگهداري روتور با پوسته اگزوز مي باشد. آن با سيلندر داخلي از قسمت پوسته اگزوز نصب مي شود و انبساطهاي حرارتي را همراهي مي نمايد .مكان ياتاقان بطور افقي و عمودي توسط پايه نگهدارنده كه زير محل پوسته قرار دارد توسط راهنماي مركزي قرار مي گيرد. تنظيمات بيشتر توسط شيمها 2صورت مي گيرد. ياتاقان ژورنال (4) با رينگ تنظيم، در داخل مكان ياتاقان قرار مي گيرد. فضاي روغن توسط يك رينگ سيل (2) در جلو و با يك پوشش در انتها بسته مي شود .روغن با لوله هاي رزوه شده به ياتاقان تغذيه شده كه به محل ياتاقان توسط لوله هايي پيچ مي شوند.پوشش ياتاقان با عايق (5)، به منظور جلوگيري از ورود حرارت، مجهز مي شود.ياتاقان ژورنالاين ياتاقان روتور را در قسمت انتهايي توربين نگه مي دارد . و شامل دو مهره ماسوره1 ياتاقان ميباشد . سطح فعال با فلزسفيد پوشيده شده و چهار لبه گوه اي روغن، ميان ياتاقان و شفت در حين چرخش قرار مي گيرد.روغن تحت فشار به پاكت2 روغن تزريق شده كه مانند كانال درمهره ياتاقان و شيار (3) مدور3 رينگ، قرار گرفته است .در طول استارت و خاموش شدن، روغن با فشار زياد شفت را از طريق پاكت روغن پايين تر (13) بلند كرده و اصطكاك را توسط روغن ايجاد مي نمايد. اين روغن، فلز سفيد را محفاظت نموده و چرخش آسان شفت را باعث مي شود . ديواره هاي (5) شامل يك فضاي مدور در هر طرف بوده، بطوريكه روغن نشتي را جمع آوري نموده و از طريق سوراخهاي تخليه 4به بيرون هدايت مي كنند.دماي فلز سفيد توسط ترموكوپلها (14) اندازه گيري و نشان داده مي شود، كه در محل مهره ياتاقان پاييني، پيچ مي شود . نشستن دايروي ياتاقان ژورنال، در يك رينگ تنظيم واقع مي شود. رينگ تنظيم بالاتر بصورت يك پايه ياتاقان طراحي شده و به مكان ياتاقان پيچ مي شود . رينگ تنظيم پاييني بر مكان ياتاقان توسط تنظيم كننده هايي در جهت افقي و عمودي تنظيم ميشود .شيم هاي قابل تعويض زير تنظيم كننده، اجازه تعويض شعاعي برروي رتور را مي دهد. پين برگشت از چرخش ياتاقان در رينگ تنظيم جلوگيري مي كند.مكان ياتاقان كمپرسورمكان ياتاقان كمپرسور بمنظور تحمل روتور و نگهداشتن كمپرسور و توربين برروي فونداسيون مي باشد . آن قسمتي از پوسته خارجي متصل به حامل پره ثابت پوسته ورودي كمپرسور در محل ياتاقان خواهد بود. مكان ياتاقان (9)، شامل يك پوسته داخلي و خارجي كه كانال ورودي كمپرسور را شامل مي شود و بوسيله بستهايي (8) مرتبط مي شود .ياتاقان ژورنال – تراست (5) به همراه رينگ تنظيم (6)، جاگذاري مي شود و در صفحه بست شفت توسط يك رينگ آب بندي (2)، در جلو، عقب و يك جعبه روغن (7) در انتها آب بندي ميشود.ديافراگم نازل (3) از گيربكس چرخنده هيدروليكي، در پوشش قرار دارد (15) .ياتاقان تركيبي تراست /ژورنالاين ياتاقان تركيبي، يك ياتاقان ساده و مجزا است . سطح ياتاقان با بابيت1، پوشش داده شده است و در طي عمل و كاركرد، روغن به منظور نگهداري شفت وارد آن مي شود .روغن تحت فشار به سمت پاكت1 روغن (5) از سوراخهايي (16) در رينگ تنظيم و شيار مدور (9) در پوسته ياتاقان جريان مي يابد. درطي استارت و نيز خاموشي توربين روغن جكينگ2 فشار بال،ا از سوراخهايي (8) وارد ياتاقان شده و اصطكاك سيالي را باعث مي شود . اين روغن، بابيت را محفاظت نموده و جرخش آسان را باعث مي شود . يك ترموكوپل در قسمت پاييني پوسته و در ماكزيمم باز به منظور نشان دادن درجه حرارت قرار دارد.ياتاقان تراست شامل بستر ياتاقان (6) كه با بابيت پوشش داده شده است، مي باشد. آن با پينهايي (2) و شيمهاي قابل انعطاف (7) در محل ياتاقان به منظور توزيع بار قرار گرفته اند. لبه هاي محور بر سطح تماس، تنظيم خودكار پد ها3 را داده، و در نتيجه تشكيل لايه هاي روغن را مي دهد. روغن موجود بطور جانبي از شكافهاي روغن كاري، بيرون رفته و روغن تازه از ياتاقان ژورنال از دو طرف آن تامين مي گردد. نوارهاي آب بندي جريان خروجي روغن را كنترل و محدود مي كنند. صفحات بر آمده5 (4)، مرزهاي يك فضاي مدور كه روغن جمع ميشود را مشخص نموده و جهت آن را به سمت بالا از طريق شكافها نغيير مي دهد. ترموكوپلها (14) براي اندازه گيري و نشان دادن دما در دو طرف پوسته ياتاقان قرار داده شده اند. نيروهاي محوري به مكان ياتاقان از طريق سيمها (15) و نيز محيط ياتاقان انتقال داده ميشوند. رينگ تنظيم سطح خروجي دايروي محيط ياتاقان را پوشانده و توسط پايه ساپورت (19) در مكان ياتاقان نگه داشته مي شود راهنماي مركزي (17) مكان جانبي ياتاقان و رينگ تنظيم را تعيين مي نمايد.گرداننده (TURNING GEAR)گرداننده هيدروليكياين وسيله هيدروليكي وظيفه گرداندن روتور توربين گاز را بعد از خاموشي به منظور خنك كردن متقارن و جلوگيري از كمانش آن را، دارد.حداقل سرعتي به اين منظور مورد نياز مي باشد. اين وسيله به قسمت جلو ياتاقان كمپرسور، فلنج شده است . آن شامل يك پروانه پلتون1 (1)، شش نازل (5) در بخش بالايي، و پوشش (3) مي باشد. روغن از طريق پوشش و نازلها، پروانه را به حركت در آورده و باعث چرخش شفت مياني مي شود.گرداننده دستي (MANUAL TURNING GEAR)اين وسيله علاوه بر دستگاه اتوماتيك بوده و وظيفه گرداندن شفت را بطور دستي دارد. شامل يك پين2 (5) ميباشد. شفت با اين پين مي چرخد كه با سوراخهاي شعاعي (6) شفت مياني (7) بايد قابل دسترس باشند. بستگي به طراحي، بوسيله برداشتن كل بخش بالايي و پيراموني3 (3) و يا بوسيله برداشتن كل بخش بالايي، قابل دسترس خواهد بود . قبل ازگردش پمپهاي روغن جلينگ مي بايستي روشن شده باشند .محور مياني (INTERMEDIATE SHAFT)اين شفت، توربين گاز را به ژنراتور متصل نموده و انتقال توان مفيد مي نمايد. اين يك شفت يكپارچه بوده و با فلنج هاي فرج1 شده (1&4) همرا ه است پيچ هاي فلنج (5) به منظور بستن به فلنج روبرو استفاده مي شوند.پره هايي 2به منظور درگير شدن با گرداننده، در محيط شفت مياني واقع شده اند.
  3. ترانس ولتاژترانس ولتاژ ( Voltage transformer ) ، يك ترانس كاهنده است براي رسيدن به ولتاژ متناظر در اوليه اين ترانس . ولتاژ ثانويه در اين ترانسها متناسب و هم فاز با ولتاژ اوليه است . اين تراسها بصورت موازي بين ولتاژ اوليه و زمين قرار مي گيرد ( در انواع تك فاز ) .اين ترانس هم داراي انواع مختلف و اندازه ها ، قدرت متفاوت و ساختمانهاي متفاوت است . ترانسهاي ولتاژ در انواع تك فاز ، دو فاز و چند فاز نيز ساخته ميشوند . اين ترانسها در ولتاژ هاي بالا براي صرفه جويي درهزينه ها و كمتر شدن حجم ساختماني خود از خازنهايي سود مي برد كه در داخل خود ترانس تعبيه شده است و به ترانسهاي ولتاژ خازني معروف است .علاوه بر اندازه گيري ولتاژ فشار قوي و نمونه برداري ولتاژ براي رله هاي حفاظتي از ترانس هاي ولتاژ در پستها براي ارتباطات PLC نيز استفاده ميشود كه در بعضي موارد وسايل ارتباطي ( لاين تراپ ) بروي خود اين ترانسها نصب ميشود كه در ادامه به آن ميپردازيم .انواع ترانس ولتاژ : ترانس ولتاژ اندوكتيو ( VT يا PT ) ترانس ولتاژ خازني ( Capacitive Voltage Transformer )- ترانس ولتاژ اندوكتيو :ترانسهاي ولتاژ ، شامل دو سيم پيچ هستند كه بسته به نوع ترانس و ترانس مورد درخواست در ثانويه ميتواند تعداد بيشتري سيم پيچ ( كور ) وجود داشته باشد . در درون اين ترانسها هم روغن روان قرار دارد و باعث خنك شدن ترانس ميشود .در اوليه ، اين ترانس به ولتاژ نامي پست متصل ميشود و تنها شامل يك ترمينال است ( البته در انواعي از آن ترمينالهاي اوليه ورود و خروج هم وجود دارد ) . قدرت خروجي ترانس ولتاژ برابر با مجموع قدرت كورهاي ثانويه است . قدرتي كه بروي پلاك ترانس درج ميشود ، قدرتي است كه ترانس بطور دائم در مدار ميتواند بدهد .ترانس ولتاژ طرح شده براي فركانس 50 هرتز ميتواند در فركانس 60 هرتز هم بدون افت قدرت نامي بكارش ادامه دهد. - ترانس ولتاژ خازني :امروزه بخاطر هزينه هاي كمتر اين نوع ترانسها و نوع كاربرد آنها بيشتر از اين نوع ترانسها استفاده ميشود كه در اين مقوله بيشتر به اين نوع ترانسها مي پردازيم ؛ از آنجا كه خصوصيات عايقي در ولتاژ هاي بالا تر در ترانسهاي ولتاژ اندوكتيو به نسبت سخت تر و حجيم تر ميشود لذا در ابتداي امر توسط خازنهايي ولتاژ اوليه را كاهش داده كه اين خازنها از نوع كاغذي با هادي آلومينيومي هستند كه بصورت متوالي قرار دارند و بسته به ولتاژ ، تعداد خازنها متفاوت است و در ولتاژ بيشتر تعداد خازنهاي سري بيشتر ميشود . پس از كاهش اين ولتاژ با استفاده از يك هسته و سيم پيچ به مقدار نامي ولتاژ در ثانويه كه ذكر شد كاهش مي يابد . ترانسهاي ولتاژ خازني دقت كمتري دارند اما قيمت مناسب تري دارند ، و از آنجا كه در نصب سيستم PLC نيز جهت جلوگيري در نصب خازنهاي كوپلاژ جلوگيري ميشود لذا از اين ترانسها بيشتر استفاده ميشود .قسمتهاي مختلف يك ترانس ولتاژ خازني1 - سيستم انبساطي2 - المانهاي خازني3 - بوشينگ ولتاژ مياني4 - ترمينال اوليه5 - ترمينال ولتاژ پائين6 - بالشتك گازي7 - دريچه نشاندهنده روغن 8 - راكتور جبران كننده9 - مدار ميرا كننده فرو رزونانس10- سيم پيچ هاي اوليه و ثانويه11- هسته12- جعبه ترمينال 1 – واحد الكترو مغناطيسي2 – سيم پيچ اوليه ترانس ولتاژ مياني3 – رآكتور جبران كننده4 – سيم پيچ هاي تنظيم5 – سيم پيچ هاي ثانويه6 – مدار ميرا كننده فرورزونانس فرورزونانس اصولاً نوعي تشديد ( رزونانس) است كه در مدارهاي سلفي و خازني سري ، با عنصر سلفي داراي هسته آهني ، نظير مدار بسته سيم پيچي روي ميدهد . ظرفيت خازني مقسم ولتاژ بطور سري با راكتور جبران كننده و ترانس اصلي يك مدار تشديد را در اين ترانسها بوجود مي آورد ، در زمان بروز اين پديده شرايط اشباع هسته مغناطيسي مدار و اندوكتانس ظاهر گرديده ، پديده رزونانس را به فرورزونانس تبديل ميكند . بدون وجود مقاومت اضافي بار با تلفات در يك مدار LC ، ولتاژ دو سر هر يك از المانهاي آن ميتواند از ولتاژ منبع اعمال شده به آنها بزرگتر شود .در نتيجه اين پديده ، ممكن است ولتاژهاي بزرگي در فاصله ايزولاسيون قسمتهاي مختلف يك شبكه رخ دهد و يا موجب اشباع شديد هسته آهني در اثر جريانهاي زياد شود و يا موجب گرم شدن بيش از حد واحد الكترو مغناطيسي و يا شكست عايقي در آن شود . مدار ميرا كننده از اتصال سري يك راكتور داراي هسته آهني و يك مقاومت خنك شونده با روغن تشكيل شده است . در شرايط معمولي هسته راكتور ميرا كننده اشباع نمي شود و بنابر اين امپدانس بالايي از خود نشان ميدهد. با شروع فرورزونانس ، فلو در هر دو هسته ترانسفورماتور اصلي و راكتور ميرا كننده افزايش مي يابد . اشباع هسته راكتور ميرا كننده باعث كاهش امپدانس در مدار مي شود كه خود باعث عبور يك جريان از داخل آن مي شود و موجب خنثي شدن اين پديده مي شود .همچنين اگرسه ترانس ولتاژ تك فاز استفاده شود ، جهت جلوگيري از اين پديده ، در خروجي سيم پيچ مثلث باز از مقاومتي 30 تا 35 اهمي و با توان 300 وات يا بيشتر استفاده ميشود .همانطور كه در شكل شماتيك مشخص بوده ، ترانسفورماتور اصلي واحد الكترو مغناطيس داراي چند سيم پيچ تنظيم بوده است كه براي ثابت نگه داشتن و يا بهتر كردن دقت براي يك بار كه با بار نامي تفاوت داشته است و يا حد اقل كردن خطاي دامنه و يا ايجاد امكان تعويض مقسم ولتاژ و تنظيم مجدد ترانسفورماتور براي تركيب جديد مقسم ولتاژ و واحد مغناطيسي بكار ميرود كه با تغيير شكل تعداد دور سيم پيچ ها ميتوان تعداد دور را تا 05/6 + درصد با فاصله 05/0 در صد تنظيم نمود ؛ كه البته اين اتصالات بنا به در خواست تنظيم شده هستند و ضرورتي به تنظيم مجدد آنها در محل پست نيست .مشخصات مهم يك ترانس ولتاژ به قرار زير است كه در هنگام سفارش و يا طراحي لحاظ قرار مي گيرد : بالاترين ولتاژ سيستم فركانس نامي نسبت تبديل تيپ و كلاس ظرفيت خازني بين اوليه و زمين فاصله خزشي ( Creepage Distance ) حد اكثر بار حرارتيترانسهاي ولتاژ در ولتاژ هاي پائين تر تنها از سيم پيچهاي اوليه و ثانويه تشكيل شده اند كه عايق استفاده شده در آنها اپوكسي رزين بوده كه در قالب هايي شكل داده ميشوند . در ورودي اوليه اين ترانسها فيوز محافظ قرار ميگيرد و اوليه آنها از طرف ديگر به زمين ( در تك فاز ) وصل ميشود و در ثانويه هم به همين صورت است يعني انتهاي سيم پيچ ثانويه زمين ميشود . كلاس دقت در اغلب ترانسهاي مورد استفاده در پستها 3P است كه نشاندهنده اينست كه به ميزان 3 درصد خطا در نسبت تبديل ترانس وجود دارد .در ترانسهاي 63 كيو ولت و بالاتر در خروجي اين ترانسها فيوزهايي نصب ميشود . اين فيوزها هم ميتواند در داخل باكس خود ترانس باشد و يا در تابلويي ديگر ، كه اگر در تابلو ها باشد همراه با يك كنتاكت كمكي براي ارسال آلارم در صورت عملكرد فيوز همراه است .در ترانسهاي ولتاژ بيروني در هنگام نصب بايد دقت داشت كه سيم اتصال بدنه آن به دقت نصب گردد و مقاومت پائيني داشته باشد . در طول زمان بهره برداري جز بازديد اتصالات و چك كردن ظاهري ترانس نياز به تست و آزمون خاصي ندارد . اما بعد از يك اتصالي و يا زمان تعريف شده براي ترانس توسط كارخانه سازنده بايد روغن داخل آن تست شود . همچنين در صورت نشتي احتمالي حتما بايد با روغن هم تراز با كلاس روغن آن اصلاح گردد.نياز است كه در مدتهاي مشخص بسته به موقعيت محيطي نصب ترانس ، مقره هاي خازني آن تميز گردد و ترمينالهاي ثانويه نيز آچاركشي شود .
  4. ترانس جریان :ترانسهای جریان برای نمونه گیری جریان به نسبت عبور جریان از اولیه خود و القای آن در ثانویه استفاده میشوند. این ترانسها به منظور حفاظت و اندازه گیری در ابتدای خطوط ورودی به پستها و همچنین در ورودی ترانس قدرت و ورودی ثانویه ترانس و همچنین در خروجی های پست و نقاط کلیدی دیگر که احتیاج است جریان در آن نقطه تحت نظر باشد استفاده میشود که هر کدام از این نقاط با ترانس مخصوص به خود چه از نظر عایقی و ساختمان و چه از نظر قدرت و دقت ، نصب و استفاده می گردند .ترانسفورماتور جریان از دو سیم پیچ اولیه و ثانویه تشکیل شده که جریان واقعی در پست از اولیه عبور نموده و در اثر عبور این جریان و متناسب با آن، جریان کمی (در حدود آمپر) در ثانویه به وجود می‌آید. ثانویه این ترانسها با مقیاس کمتری از اولیه خود که تا حد بسیار بالایی تمام ویژگیهای جریان در اولیه خود را دارد به تجهیزات فشار ضعیف پست و رله ها و نشاندهنده ها متصل میشود. ثانویه این ترانسها دارای سیم پیچ با دورهای زیادتری نسبت به اولیه که بیشتر مواقع تنها یک شمش و یا چند دور از شمش است ساخته میشود . نکته ای که قابل توجه است ، مقدار سیم پیچ در تعداد دور است که باید به نسبت مورد نظر رسید . در ثانویه سیم های بدور هسته سیم های لاکی هستند . هسته های حفاظتی بدون در نظر گرفتن تصحیح دور طراحی میشنود ولی در هسته های اندازه گیری جهت رسیدن به بارها و دقت های مورد نیاز تصحیح دور انجام میشود .میزان بار در ثانویه ، از نکات دیگر است که در طراحی سطح مقطع سیم پیچ موثر است .این ترانسها هم باید در حالت و شرایط عادی و هم در شرایط اضطراری مثل جریان زیاد و یا هر خطایی که ممکن است بوجود آید قابلیت اندازه گیری ونمونه گیری جریان را داشته باشد .یکی ازمهمترین موارد در ساختمان یک ترانسفورماتور جریان، اختلاف ولتاژ خیلی زیاد بین اولیه و ثانویه می‌باشد زیرا ولتاژ اولیه همان ولتاژ نامی پست است، در حالیکه ولتاژ ثانویه خیلی پایین می‌باشد که با توجه به این مورد بایستی بین اولیه و ثانویه ایزولاسیون کافی وجود داشته باشد. ترانسفورماتورهای جریانی که در پست‌های فشارقوی مورد استفاده قرار می‌گیرند، دارای ایزولاسیون کاغذ و روغن (توأما") می‌باشند. طرح این ترانسفورماتورها نیز بستگی به سازنده آن داشته، ولی بطور کلی ترانسفورماتورهای جریان از نظر ساختمانی در انواع مختلف ساخته می‌شوند:1- CT هاي هسته پايين 2- CT هاي هسته بالا 3- نوع بوشينگي 4- نوع شمشي5- نوع حلقوي6- نوع قالبي يا رزيني (Castin Resine)الف) ترانسهای جریان هسته پائین: ترانسفورماتورهای جریان هسته پایین و یا "Tank Type": در این نوع، هادی او لیه در داخل یک بوشینگ به شکل "U" قرار دارد، بطوریکه قسمت پایین "U" در داخل یک تانک قرار دارد و د ر این حالت اطراف اولیه بوسیله کاغذ عایق شده و در روغن غوطه‌ور می‌باشند در این حالت مخزن فلزی از نظر الکتریکی محافظت میشود . سیم پیچی‌های ثانویه بصورت حلقه، هادی اولیه را در بر می‌گیرند. در این طرح طول اولیه نسبتا" زیاد بوده و عبور جریان باعث گرم شدن ترانس جریان می‌گردد . استفاده از این نوع ترانس های جریان بیشتر در مواقعی است که چندین هسته و نیز اتصالات متعدد در اولیه برای دسترسی به نسبتهای مختلف جریان لازم باشد. شکل روبرو یک ترانس جریان هسته پائین را نمایش میدهد . در این ترانسها ترکیب روغن به همراه دانه های ریز کوارتز خالص است که منجر به حد اقل شدن ابعاد ترانس میشود .محفظه روغن کاملاً آب بندی است و نیاز به باز بینی و نگهداری ندارد.ب ) ترانسهای جریان هسته بالا :در این نوع ترانسها مسیر طی شده در اولیه بسیار کوتاه میشود . هادی اولیه از داخل یک حلقه عبور کرده و سیم پیچ ثانویه دور هسته حلقوی پیچیده شده است . که ثانویه آن در قسمت بالا بوده و به نام "Top Core " و یا "Inverted" مشهور می‌باشند. کلیه سیم پیچ ها در داخل عایقی از روغن قرار دارد و سرهای ثانویه بوسیله سیم های عایق شده از داخل یک لوله به جعبه ترمینال هدایت میشود. جهت ایجاد عایق کافی بین ثانویه و اولیه در اطراف سیم پیچ ثانویه تعداد زیادی دور کاغذ که با توجه به ولتاژ ترانسفورماتورها تعیین می‌گردد، پیچیده می‌شود و فضای خالی بین کاغذ و اولیه نیز توسط روغن احاطه می‌شود. در ولتاژهای بالا ممکن است که سیم پیچ ثانویه در یک قالب آلومینیومی جاسازی شود. در هر دو حالت فوق بایستی سعی شود که به هیچ عنوان هوا و یا ذرات دیگر به داخل محفظه ترانسفورماتورهای جریان نفوذ ننموده و از طرف دیگر امکان انبساط و انقباض روغن در اثر تغییر درجه حرارت نیز وجود داشته باشد، لذا در بالای ترانسفورماتورها بایستی فضای خالی به وجود آورد که به منظور ایزوله نمودن از هوا، از فولاد یا تفلون و یا دیافراگم‌های لاستیکی (ارتجاعی) استفاده می‌شود که در اثر انبساط و انقباض روغن بالا و پایین می‌روند. در بعضی از طرح‌ها نیز محفظه بالای روغن را از گاز نیتروژن پر می‌کنند. ج ) ترانس های جریان بوشینگی :در بعضی از دستگاه‌ها نظیر کلیدهایی از نوع "Dead Tank Type" و یا ترانسفورماتورهای قدرت و راکتورها جهت صرفه‌جویی می‌توان ثانویه یک ترانس جریان را در داخل بوشینگ دستگاه‌ها قرار داده، بطوریکه اولیه آن با اولیه دستگاه مشترک باشد. این نوع ترانس را ترانسفورماتورهای جریان از نوع بوشینگی می‌نامند. در ولتاژهای پایین نیز ممکن است از رزین به عنوان ماده جامد عایقی استفاده نمود که این نوع ترانسفورماتورهای جریان تا ولتاژ 63 کیلو‌ولت کاربرد بیشتری دارند و در حال حاضر سازندگان مختلفی سعی می‌نمایند که این طرح را برای ولتاژهای بالاتر نیز مورد استفاده قرار دهند.د ) ترانس جريان نوع قالبي يا رزيني: از اين نوعCT ها بيشتر در مناطق گرمسيري و به منظور جلو گيري از نفوذ رطوبت و گرد و خاك به داخل CT ‌ استفاده مي شودو تا سطح ولتاژ 63 كيلو ولت و جريان 1200 آمپر بيشتر طراحي نشده اند.این ترانسها بمنظور جداسازی مدارهای حفاظتی واندازه گیری از مدار فشار قوی و تبدیل مقادیر جریان یا ولتاژ به میزان مورد نظر بکار میروند . این نوع ترانسها قابل نصب در تابلوهای فشار متوسط است . عایق این نوع ترانسها از نوع اپوکسی رزین است که تحت خلا ریخته گری میشود و با خواص عایقی و مکانیکی مناسب ساخته میشود .ترانس هاي جريان از نظر هسته به دو نوع تقسيم مي شوند :1- ترانس هاي جريان با هسته اندازه گيري2- ترانس هاي جريان با هسته حفاظتي1- ترانس هاي جريان با هسته اندازه گيري وظيفه دارند كه در حدود جريان نامي و عادي شبكه از دقت لازم برخوردار باشند. و اين نوع هسته ها بايد در جريان هاي اتصالي كوتاه به اشباع رفته و مانع از ازدياد جريان در ثانويه و در نتيجه مانع سوختن و صدمه ديدن دستگاه هاي اندازه گيري در طرف ثانويه شوند.2- ترانس هاي جريان با هسته حفاظتي :بايد در جريانهاي اتصال كوتاه هم بتوانند دقت لازم را داشته و ديرتر به اشباع رفته تا بتوانند متناسب با افزايش جريان در اوليه ، آن را در ثانويه ظاهر كرده و با تشخيص اين اضافه جريان در ثانويه توسط رله هاي حفاظتي فرمان قطع يا تريپ به كليدهاي مربوطه داده تا قسمتهاي اتصالي شده و معيوب از شبكه جدا شوند.قدرت نامي ترانس جريان:قدرت اسمي ترانس جريان مساوي حاصل ضرب جريان ثانويه اسمي و افت ولتاژ مدار خارجي ثانويه حاصل از اين جريان مي باشد. مقادير استاندارد قدرت هاي اسمي عبارتند از :2.5 – 5 – 10 – 15 – 30 VAکه البته مقادیر بالاتر در ترانسها قابل طراحی و استفاده نیز میباشد . كلاس دقت ترانس هاي جريان:ميزان خطاي CT ها با توجه كلاس دقت آنها مشخص مي گردد. كلاس دقت CT براي هسته اندازه گيري و حفاظتي به دو صورت مختلف بيان مي گردد. براي هسته اندازه گيري درصد خطاي جريان را در جريان نامي ارائه مي كنند.مثلاً كلاس دقت CL=0.5 يعني 5/0 % خطا در جريان نامي CT هاي اندازه گيري را معمولا در كلاس دقت هاي 1/0 – 2/0 – 5/0 – 1 -3 – 5 – مشخص مي كنند و در كاتولوگ ها و نيم پليت تجهيزات به صورت 2/0:cl 5/1200 c.t: مشخص مي گردد . در ضمن بايد توجه داشت اگر بر روي نيم پليت ها 800c نوشته شود يعني ولتاژ اتصال كوتاه اگر از 800 ولت بالاتر رود ct به حالت اشباع خواهد رفت .براي هسته هاي حفاظتي درصد خطاي جريان را براي چند برابر جريان نامي بصورت XPY بيان مي كنند . %X خطا در Y برابر جريان نامي مثلا 10 P 5 يعني 5% خطا در 10 برابر جريان نا مي كه CT هاي حفاظتي بر اساس استاندارد IEC بصورتP 5 وP 10 مي باشند ( 30 P 5 و 20 P 5 و10 P 5 ) و (20 P 10و 10 P 10).CT ها داراي چند نوع خطا مي باشند :1- خطاي نسبت تبديل RAT IO =KIS-IP/IP 2-خطاي زاويه : PHASE DISPLUCEMENT: اختلاف زاويه و ثانويه CT با رعايت نسبت تبديل خطاي زاويه است .3- CT هاي حفاظتي داراي خطاي تركيبي مي باشند . مثلا خطاي تركيبي CT نوع 20P 5 برابر5% است.4- CT هاي حفاظتي داراي خطاي ALF مي باشند. ( ACURRACY LIMIT FUCTER) يعني تاچند برابر جريان نامي CT نبايد خطاي CT از حد گارانتي تجاوز كند مثلا خطاي ALF در CT 20 p 5 برابر 20 مي باشند .بعضی ویژگیها که در ساختمان ونصب ترانس جریان باید رعایت گردد :ترانسفورماتورهاي جريان بايد از نوع روغني و خود خنك شونده بوده و داراي عايق‌بندي مناسبي باشند (در سطح ولتاژ 63 كيلوولت ترانسفورماتورهاي جريان از نوع رزيني نيز مي‌تواند استفاده شود). ترانسفورماتورهاي جريان بايد براي نصب در فضاي آزاد و برروي پايه نگهدارنده مناسب باشند.خروجي هر يك از ترانسفورماتورهاي جريان بايد براي عملكرد صحيح وسائل حفاظتي و اندازه‌گيري در محدوده مورد نياز بار وشرايط خطاي مشخص شده مناسب باشد.نسبت تبديل هاي متفاوت ترانسفورماتور جريان، حتي الامكان به وسيله سرهاي مختلف از ثانويه آن گرفته شود. ترانسفورماتورهاي جريان نوع روغني بايد به تسهيلات زير مجهز باشند:- نشاندهنده سطح روغن - دريچه پركردن روغن - شير تخليه - درپوش تخليه - تسهيلات لازم جهت بلند كردن ترانسفورماتور كامل پرشده با روغن قسمت فلزي پايين ترانسفورماتور جريان بايد به دو ترمينال زمين در دو سمت مقابل هم مجهز باشد به‌طوري كه بتوان هادي مسي با اندازه مناسب را به آن وصل نمود. اتصال زمين بايد آنچنان باشد كه ناخواسته قطع نگردد.براي برقراركردن اتصالات اوليه و ثانويه آرايش تأييد شده‌اي بايد درنظر گرفته‌شود.كليه قطعاتي كه درمعرض خوردگي مي‌باشند بايد از جنس مقاوم در برابر خوردگي، يا به صورت گالوانيزه گرم ساخته شوند.دسته‌ها و آويزهاي مخصوص حمل و نقل و جابجايي ترانسفورماتور جريان بايستي به طور محكم به بدنه ترانسفورماتور متصل شوند.ترانسفورماتورهاي جريان، بايد به يك جعبه ترمينال ثانويه با سوراخها و گلندهاي كابل كافي جهت اتصال كابلها مجهز باشد. جعبه ترمينال بايد داراي فضاي كافي براي انجام اتصال سيمهاي ارتباطي مورد نياز و اتصال‌كوتاه كردن ترمينال‌‌هاي ثانويه ترانسفورماتور به‌طور آسان باشد. جعبه ترمينال مي‌بايستي داراي درجه حفاظت IP54 باشد و درهنگام كار ترانسفورماتور قابل دسترسي بوده و نيز به حفاظ باران، سوراخهاي تنفس پوشيده‌شده با تور و در صورت لزوم به گرمكن‌هاي ضد تقطير كنترل شده با ترموستات مجهز باشد. جعبه ترمينال همچنين بايد به يك ترمينال زمين جهت زمين كردن سيم‌پيچهاي ثانويه و حفاظ كابلها مجهز باشد (اين عمل مي‌تواند توسط يك ميلة مسي انجام شود). كليه پيچها و عناصر اتصال‌دهنده بايد از فلز مقاوم در برابر خوردگي ساخته شده باشند. براي هر سه ترانسفورماتورجريان بايد يك جعبه ترمينال مادر در نزديكي استراكچر فاز مياني با درجه حفاظت IP54 تهيه شود تا اتصالات بين فازها در آن انجام گيرد. حداكثر فاصله بايد بين گروه‌هاي سيم‌پيچي مختلف درنظر گرفته‌شود. احتياطات لازم بايد درنظر گرفته‌شود تا از توزيع يكنواخت فشارالكتريكي در سرتاسر عايق اطمينان حاصل گردد. پس از طي فرآيند ساخت ، عايق بايد تماماً از رطوبت و هوا عاري شود. جزئيات روش‌هاي پيشنهادي براي عمليات خشك‌كردن و پركردن ترانسفورماتور و زمان خشك كردن، درجه خلاء و غيره بايستي اعلام گردد. هر ترانسفورماتورجريان بايد با روغن با مشخصات استاندارد IEC شماره 60296 پرشود. هر هسته ترانسفورماتورجريان بايد از نظر الكتريكي از كليه سيم‌پيچها جدا باشد. پيش‌بيني‌هاي لازم به جهت جلوگيري از وارد آمدن فشارهاي مكانيكي و حرارتي بر اثر اتصال كوتاه بروي سيم‌پيچ اوليه بايستي انجام شود.ترانسفورماتورهاي جريان مي‌توانند داراي اوليه به شكل ميله‌اي، يك يا چند دور باشند. ترانسفورماتورهاي جريان روغني بايستي كاملاً آب‌بندي شده بوده و مجهز به وسيله انبساط باشند كه اين ساختار در مورد ترانسفورماتورهاي جريان هسته بالا پذيرفته نمي‌باشد.عايق داخلي بايد به‌ طور دائم و رضايت‌بخش در مقابل نفوذ رطوبت حفاظت شد‌ه ‌باشد. وسائل آب‌بندي مربوطه بايد در برابر نورخورشيد، هواو آب مقاوم باشد.اتصال مقره چيني به قسمتهاي فلزي بايستي بگونه‌اي باشد كه اطمينان حاصل شود كه در شرايط بارگذاري خصوصاً در شرايط گذرا نشتي روغن اتفاق نخواهد افتاد.در لحظات اول وقوع اتصال كوتاه، هسته‌هاي حفاظتي ترانسفورماتورهاي جريان بايد به درستي عمل انتقال را انجام دهند.آنها بايد خطاهاي سه فاز با وصل مجدد سرعت بالا را دنبال نموده و در زمان ايجاد حداكثر سطح خطا و جريان DC مربوط به آن به اشباع نروند. ولتاژ ايجاد شده در هسته در اثر وقوع خطا يا در هنگام پديده‌هاي گذرا در سيستم بايد به حد كافي از ولتاژ اشباع ترانسفورماتورجريان پايين ‌تر باشد تا پاسخ گذاري رضايت بخشي حاصل شود. يك شيلد الكترواستاتيكي بايد بين اوليه و ثانويه ترانسفورماتورجريان تهيه گردد تا از ورود جريانهاي بالا به ثانويه و رله‌ها جلوگيري نمايد. ترمينالهاي ثانويه بايد به نحوي قرارگيرد كه در حالت برقدار بودن ترانسفورماتورجريان، دسترسي به آن ميسر باشد.ترمينالهايي از سيم‌پيچ ثانويه كه مورد استفاده قرار نمي‌گيرد بايستي زمين شوند.استقامت مكانيكي پيچهاي ترمينال ثانويه بايد به اندازه مناسب باشد. كليه پيچ‌هاي ترمينالها بايد مجهز به واشر فنري باشند.جزئيات هر آرايش و يا ساختمان خاص سيم‌پيچ‌ها كه براي اصلاح دقت ويا به هر دليل ديگر در نظرگرفته شده است بايد در مدارك نشان داده شود. براي ترانسفورماتورهاي جريان با چندين نسبت تبديل بايد برچسب‌هايي تهيه شود تا اتصالات لازم براي كليه نسبت تبديل‌ها را نشان دهد. اين اتصالات همچنين بايد در تمامي دياگرام‌هاي اتصالات نشان داده شود.ترانسفورماتورهاي جريان بايد از نظر مكانيكي طوري طراحي شوند كه در مقابل فشارهاي ناشي از بار يخ، نيروي باد، نيروهاي كششي روي ترمينال هاي فشارقوي، همينطور نيروهاي ناشي از اتصال كوتاه و زلزله كه در اين متن مشخصات آمده است مقاوم باشند.مقره چيني بايد بر طبق استاندارهاي IEC مربوطه ساخته و آزمايش شوند و با نيازمنديهاي ترانسفورماتورهاي جريان مطابقت داشته‌ باشد.هنگامي كه ترانسفورماتورجريان داراي چندين دور در اوليه يا از نوع هسته پايين باشد، سيم‌پيچي اوليه بايستي در صورت لزوم توسط برق‌گير محافظت شود. مشخصه‌هاي حفاظتي برق‌گير بايد هماهنگ با عايق موجود بين بخش‌هاي اوليه باشد. ترمینال ولتاژ خازنی :از لایه های خازنی که در عایق بندی سیم پیچ اولیه استفاده شده می توان بصورت مقسم ولتاژ استفاده نمود بدین منظور از لایه یکی به آخر اتصالی از طریق یک بوشینگ کوچک روی مخزن بیرون آورده میشود امتیاز بزرگ این اتصال خازنی اینست که می توان از آن برای چک کردن عایق کاغذی از طریق تست تلفات عایقی استفاده کرد . از این ترمینال همچنین جهت نشانگر ولتاژ یا برای سنکرونیزه کردن و موارد مشابه ( غیر از اندازه گیری ) استفاده کرد.ادامه در مطالب آتي .... .
  5. اضافه ولتاژطبق استاندارد بين المللي ، ايزولاسيون تجهيزات فشار قوي در هر سطح ولتاژي با در نظر گرفتن اضافه ولتاژهاي موجي پيش بيني و ساخته مي شود . اضافه ولتاژها به عنوان تهديدي جدي براي ايزولاسيون تجهيزات فشار قوي مي باشند كه موجب بروز قوس الكتريكي بروي تجهيزات ميشود؛ كه اگر ين قوس بصورت داخلي باشد موجب انفجار و انهدام تجهيز مي گردد.برقگيرهاي فشار قوي براي جلوگيري از بوجود آمدن هر نوع قوسي بروي تجهيزات در نظر گرفته ميشود و با توجه به سطح ولتاژ ، با تجهيزات ديگر بصورت موازي نصب مي گردد.منبع اضافه ولتاژ ميتواند به شرح ذيل باشد:الف : اضافه ولتاژهاي موقت: افزايش ولتاژهاي با فركانس 50 هرتز شبكه بهن.ان اضافه ولتاژهاي موقت ناميده مي شود و به دو صورت در شبكه ها ايجاد ميشود .1- اضافه ولتاژهاي موقت دراز مدت ( بيش از يك دقيقه ):اين نوع اضافه ولتاژها با افزايش محدود دامنه به ميزان 5 تا 10 درصد ( با ضريب اضافه ولتاژ 05/1 تا 1/1 ) كه به علت تغييرات توان هاي اكتيو و راكتيو بار شبكه در 24 ساعت است ايجاد مي شود .2- اضافه ولتاژها موقت كوتاه مدت ( كمتر از يك دقيقه):اين نوع اضفه ولتاژها با افزايش دامنه به ميزان 20 تا 80 درصد (با ضريب اضافه ولتاژ 2/1 تا 8/1 ) در كمتر از يك دقيقه بر اثر اتصالي يك فاز به زمين و لفزايش ولتاژهاي فازي سالم ايجاد مي شود .ب : اضافه ولتاژهاي موجي :اين نوع اضافه ولتاژها با فاصله زماني بسيار كم ( از 2 تا 3 ميلي ثانيه ) بروي نيم پريود ولتاژ سينوسي ظاهر ميشود.با توجه به فاصله زماني محدود آن ( در حدود 300-50 ميكرو ثانيه) .اضافه ولتاژها در مقايسه با منحني سينوسي فركانس 50 هرتز با دامنه بزرگتري همراه خواهد بود لذا بدانها اضافه ولتاژ موجي (يا ضربه اي ) اتلاق ميشود.اين نوع اضافه ولتاژها ناشي از دو عاملند :1- پديده تخليه جوي : با ايجاد رعد و برق بين ابرهاي آسمان وهادي هاي فاز شبكه اضافه ولتاژ صاعقه ايجاد مي شود.2- پديده بروز برگشت جرقه ( يا كليد زني ) : كه اين نوع اضافه ولتاژ در نوع خود جالب و بسيار مخرب است . هنگامي كه در مسير جريان بار شبكه ، پارگي يا قطع هادي هاي فاز به گونه اي رخ دهد كه فاصله هادي ها در محل قطع ناچيز باشد آنگاه جريان بار از طريق قوس الكتريكي در نقطه پارگي هادي ايجاد مي شود .قوس الكتريكي بطور طبيعي در لحظات صفر سينوسي خاموش شده و جريان عبوري به مدت زمان 100 – 50 ميكرو ثانيه قطع ميشود . پس از قطع جريان ، ولتاژ دو سر پارگي ( يا قطع ) هادي پس از خاتمه حالت هاي گذراي مدار به حالت ماندگار خود مي رسد كه بسته به نوع مدار ( سلفي يا خازني ) ممكن است تا دو برابر ولتاژ شبكه نيز برسد . از لحظه قطع كامل جريان تا رسيدن آن به وضعيت ماندگار ( كه داراي شرايط حالت گذرا است ) ولتاژ ايجاد شده به ولتاژ گذراي برگشتي معروف است . اين ولتاژ برگشتي دو تاثير عمده دارد اول آنكه پيك اين ولتاژ مي تواند به چند برابر پيك ولتاژ شبكه برسد كه تجهيزات عايقي ممكن است تحمل اين ولتاژ را نداشته باشند و منجر به پديده برگشت جرقه گردد . دوم آنكه سرعت افزايش ولتاژ برگشتي از مقدار اوليه كه صفر فرض شد تا اولين پيك گذراي آن نيز عامل مهمي در برگشت جرقه است .از مهمترين عوامل بوجود آمدن چنين اضافه ولتاژهايي پارگي يا قطع هادي در مسير جريان و درنقطه اتصال در محل برج هاي انتهايي ، در داخل محفظه قطع بريكر ها در هنگام جدا شدن كنتاكتها و خفه شدن قوس و در هنگام باز نمودن ديسكانكتهاي قابل قطع زير بار مي باشند . البته در زمان وصل كليدهاي قدرت نيز امكان برگشت جرقه وجود دارد لذا به اين نوع اضافه ولتاژها ، اضافه ولتاژهاي كليد زني (سوئيچينگ ) نيز مي گويند.به منظور جلوگيري از بوجود آمدن قوس ، كافي است دامنه ولتاژهاي موجي تا كمتر از سطح BIL (Basic Insulation Level ) كاهش يابد( در حدود 80 تا 85 درصد ) . كاهش دامنه ولتاژهاي موجي از طريق تخليه بارها از هادي فاز به زمين و هم زمان با تخليه ابرها به هادي فاز صورت مي گيرد . به عبارت ديگر در طول مدت برقرار تخليه از ابر هادي هاي فاز به طور موقت زمين شده تا مانع تجمع بارهاي ناشي از ابر در هادي هاي فاز گردد كه نتيجتاً مانع از ظهور ولتاژ موجي با دامنه قابل ملاحظه خواهد شد .ارتباط مستقيم هادي فاز با زمين در طول مدت تخليه توسط برقگيرها (Lighting Arrester or Surge Arrester ) صورت مي گيرد . سطح يا دامنه ولتاژهاي موجي قابل قبول در پست هاي فشار قوي ، به عنوان سطح محافظت پست (PL) بيان ميشود ( protection level ) كه آن هم برابر است با : PL = ( 0.8 – 0.85 ) × BIL
  6. 2-1 شرايط محيطي و مكاني محل انجام آزمون: آزمون ها بايد در دماي محيط بين 0C10 و0C40 انجام گيرد، اگر در ترانسفورماتور از آب براي خنك كنندگي استفاده مي شود، دماي آب نبايد از 0C25 تجاوز كند. در صورتي كه سيم پيچي داراي تپ چنجر باشد بايد در وضعيت نامي قرار گيرد مگر اينكه در بند آزمون مربوطه غير از اين مقرر و يا خريدار و سازنده غير از اين توافق كنند. درمورد بعضي از آزمون ها مثل اندازه گيري تلفات اتصال كوتاه نتايج آزمون بايد براي يك دماي مرجع تغيير داده شوند. اين دماي مرجع براي ترانسفورماتورهاي روغني 0C75 مي باشد. 2-2 طبقه بندي آزمون هاي ترانسفورماتورهاي قدرت آزمون هاي ترانسفورماتورهاي انتقال به سه دسته تقسيم مي شوند كه عبارتند از: 2-2-1 آزمون جاري آزمون جاري، آزموني است كه در مورد همة ترانسفورماتور ها بايد انجام شود. هدف از انجام اين آزمون ها آن است كه اثبات شود، ترانسفورماتور مورد نظر از لحاظ پارامتر هاي اصلي با مشخصات خواسته شدة خريدار مطابقت مي كند. آزمونهاي جاري عبارتند از: الف: اندازه گيري مقاومت اهمي سيم پيچ ب: اندازه گيري نسبت تبديل و كنترل گروه اتصال ج: اندازه گيري امپدانس اتصال كوتاه و تلفات بار د: اندازه گيري تلفات بي باري و جريان بي بار ه: آزمون هاي دي الكتريك ( عايقي) جاري و: آزمون كليد تنظيم ولتاژ تحت بار 2-2-2 آزمون نوعي آزمون نوعي آزموني است كه بر روي ترانسفورماتوري كه نمونه ترانسفورماتورهاي ديگر است و براي اولين بار طراحي شده انجام مي شود تا مطابقت ترانسفورماتورها را با مقررات تعيين شده كه شامل مقررات آزمون جاري نمي شود‌، نشان دهد. ياد آوري: ترانسفورماتوري نمونة ترانسفورماتورهاي ديگر محسوب مي شود كه از لحاظ مشخصات اسمي و ساختماني با ساير ترانسفورماتورها كاملاً يكسان باشد. در صورتي كه آزمون بر روي ترانسفورماتوري انجام شود كه مشخصات آن با مشخصات اسمي و ساير مشخصات ترانسفورماتورها اختلاف جزئي داشته باشد آزمون نوعي نيز مي تواند معتبر محسوب شود. اختلاف ذكر شده بايد مورد توافق خريدار و توليد كننده قرار گيرد. آزمون هاي نوعي عبارتند از: الف: آزمون جهش حرارتي (افزايش دما ) ب: آزمون هاي دي الكتريك ( عايقي) نوعي 2-2-3 آزمون ويژه: آزمون ويژه نه آزمون جاري است و نه آزمون نوعي است، بلكه آزموني است كه بر اساس توافق سازنده و خريدار فقط براي يك يا چند ترانسفورماتور كه با قرارداد مخصوص توليد شده، قابل اجرا است. آزمون هاي ويژه عبارتند از: الف: آزمون هاي دي الكتريك ( عايقي) ويژه ب: اندازه گيري امپدانس صفر ترانسفورماتورهاي سه فاز ج: آزمون ايستادگي در برابر اتصال كوتاه د: اندازه گيري ميزان صدا ه: اندازه گيري هارموني هاي جريان بي باري و: اندازه گيري توان مصرفي ونتيلاتور و موتورهاي پمپ روغن ز: اندازه گيري مقاومت اهمي عايق سيم پيچي به زمين و اندازه گيري tg عايق ح: اندازه گيري مقدار خازن بين سيم پيچها و خازن بين سيم پيچي و زمين اگر آزمون ويژه اي به غير از آزمون هاي ذكر شده فوق خواسته شود، روش آزمون بايد مورد توافق خريدار و سازنده قرار گيرد. 2-3 اندازه گيري مقاومت اهمي سيم پيچ: مقاومت اهمي سيم پيچ جزء مقادير گارانتي شده توسط سازنده نيست، ولي براي محاسبة تلفا ت بار و جهش حرارتي سيم پيچ كاربرد دارد. بدست آوردن مقاومت اهمي سيم پيچ و مقايسه آن با مقادير محاسبه شده طراحي نشان دهنده وجود يا عدم وجود مسائل زير است: الف: اتصال درست سيم پيچ هاي ترانسفورماتور و عدم وجود پارگي ب‌: انتخاب درست سايز سيم ج: به خوبي انجام شدن جوشها و اتصالات سيم پيچ د: مورد قبول بودن مقاومت كنتاكتهاي تپ چنجر. اين آزمون ها بايد براي تمام حالتهاي تپ چنجر انجام شود تا از درستي اتصالات تپ چنجر اطمينان حاصل شود. اگر ترانسفورماتور به تازگي از روغن پر شده است اين آزمون بايد 24 ساعت پس از روغن زدن انجام شود. و حداقل 3 ساعت بايد ترانسفورماتور بدون تحريك بماند. تا دماي سيم پيچ و متوسط دماي روغن ( ميانگين دماي روغن در قسمت بالاي تانك و قسمت پايين تانك ) با يكديگر مساوي و برابر دماي محيط شود و ترانسفورماتور از نظر حرارتي به حالت پايدار برسد مقاومتي كه در اين حالت اندازه گيري مي شود، مقاومت سرد نام دارد كه براي محاسبة تلفات بارداري با مرجع دماي ذكر شده و نيز محاسبه جهش حرارتي سيم پيچ كاربرد دارد. در هنگام اندازه گيري مقاومت سرد بايد زماني را كه پس از گذشت آن جريان اندازه گيري به مقدار ثابتي مي رسد يادداشت نمود و در اندازه گيري مقاومت گرم براي آزمون افزايش دما ( آزمون نوعي ) بعنوان راهنما استفاده كرد. شكل 2-2 نحوه اتصال جهت اندازه گيري 2-3-1 روشهاي انجام آزمون : الف: روش جريان – ولتاژ: در اثر جريان مستقيمي كه در مدار جريان دارد و با آمپر متر سنجيده مي شود افت ولتاژ روي مقاومت نامعلوم Rx بوجود مي آيد كه با يك ولت متر سنجيده مي شود. حال مقاومت نامعلوم Rx از قانون اهم به ترتيب زير بدست مي آيد: Rx = (مقاومت سيم پيچي ) اين روش نسبت به روشهاي ديگر از دقت كمتري برخوردار است. ب: اندازه گيري مقاومت با استفاده از پل كلوين ( تامسون ): در اين روش دقت اندازه گيري 1/0 درصد مي باشد و اندازه گيري بر اساس مقايسه بين دو افت ولتاژ انجام مي شود، افت ولتاژ روي مقاومت نامعين Rx ( مقاومت سيم پيچي ) و افت ولتاژ روي مقاومت كاملاً معين Rn ( مقاومت استاندارد ) . مقاومت نامعين ( سيم پيچي ترانسفورماتور ) Rx مقاومت استاندارد Rn مقاومت نسبت Rn مقاومت پله اي Rdek گالوانومتر G منبع جريان مستقيم B مقاومت نامعلوم Rx را مي توان توسط رابطة زير بدست آورد: ج‌: اندازه گيري مقاومت با استفاده از ميكرو اهم متر ديجيتال: در اين روش دقت اندازه گيري 05/0 درصد مي باشد با استفاده از ميكرواهم متر ديجيتال ولتاژ و جريان همزمان در يك لحظه اندازه گيري شده و مقدار مقاومت با محاسبة نسبت از رابطة اهم بدست مي آيد و به صورت ديجيتال به نمايش در مي آيد. 2-3-2 نكاتي در مورد آزمون اندازه گيري مقاومت اهمي در روش جريان – ولتاژ ( روش مرسوم در كارخانه هاي داخلي ): پس از وصل كليد منبع ولتاژ بايد صبر كرد تا جريان اندازه گيري به مقدار ثابتي برسد. خواندن داده ها قبل از رسيدن به اين مقدار موجب بروز خطا در اندازه گيري به علت وجود ولتاژهاي القايي مي شود. در اين حالت ولتمتر و آمپر متر بايد همزمان در يك لحظه قرائت شود. توجه كنيد كه هنگام قطع و وصل جريان، ولت متر نبايد به مدار وصل باشد. 2-4 اندازه گيري نسبت تبديل و كنترل گروه اتصال ترانسفورماتور 2-4-1 اندازه گيري نسبت تبديل ولتاژ: نسبت تبديل ولتاژ يكي از مقادير گارانتي شده توسط سازنده مي باشد. اين آزمون در تمام حالت عادي تپ چنجر بايد انجام شود و مقدار اندازه گيري شده و مقدار محاسبه شده براي طراحي نبايد بيشتر از 5/0+ درصد با هم اختلاف داشته باشند. شكل 2-3 نحوه اتصال جهت اندازه گيري براي اندازه گيري نسبت تبديل دو روش وجود دارد. يك روش آن است كه ترانسفورماتور را توسط يك منبع Ac سه فاز با ولتاژ 400 ولت يا كمتر از طرف فشار قوي تحريك مي كنند و با اندازه گيري ولتاژ حاصل شده در طرف ديگر و به دست آوردن نسبت اين ولتاژ ها نسبت تبديل را محاسبه مي كند. ولتمتر وصل شده به طرف فشار ضعيف بايد مقاومت ورودي بالايي داشته باشد تا حداقل بار را بر ترانسفورماتور تحميل كند. روش ديگري كه براي بدست آوردن نسبت تبديل وجود دارد استفاده از دستگاه اندازه گيري نسبت دور (TTR) است. اين دستگاه ولتاژ كمي را به ترانسفورماتور تحت آزمون وارد مي كند مقايسه اي بين ترانسفورماتور تحت آزمون و ترانسفورماتوري با نسبت تبديل قابل تغيير در دستگاه TTR انجام مي شود وقتي كه نسبت تبديل اين دو ترانسفورماتور يكي باشند پل سيستم به تعادل مي رسد و در نتيجه نسبت تبديل ترانسفورماتورتحت آزمون مشخص مي گردد. وجود اختلاف زياد بين مقادير اندازه گيري شده و مقدار محاسبه شده مي تواند به دلايل زير باشد: الف: قطع شدگي در اتصالات بين بوبين ها ب: اتصال ناقص در كنتاكت كليد تپ چنجر ج‌: قطع شدگي در درون سيم پيچ د: وجود قطع شدگي در محل جوشكاري و … در حالت استفاده از پل اندازه گيري نسبت تبديل ولتاژ، جريان كشيده شده زياد نشاندهندة وجود اتصال حلقه است كه بويژه در آزمون بي باري قابل تشخيص است. 2-4-2 كنترل گروه اتصال گروه اتصال ترانسفورماتور سفارش داده شده مطابق با مدارك فني اسناد مناقصه بايد توسط آزمون كنترل شود تا از خطرات احتمالي هنگام در مدار قرار گرفتن ترانسفورماتورها به صورت موازي در شبكه هاي حلقوي جلوگيري به عمل آيد. در صورتيكه گروه اتصال ترانسفورماتورهاي موازي شونده يكسان نباشند در اثر موازي شدن، جريان گردشي بوجود آمده و باعث ايجاد تلفات مي شود. در ترانسفورماتورهاي سه فاز يكي از ترمينال هاي فشار ضعيف به يكي از ترمينالهاي فشار قوي وصل مي شود و به طرف فشار قوي ولتاژ سه فاز اعمال مي گردد و از اختلاف پتانسيل به وجود آمده بين ترمينال هاي آزاد گروه اتصال ترانسفورماتور مشخص مي گردد. براي مثال ترمينالهاي V1 و V2 ترانسفورماتور را به هم متصل مي كنيم. بدين ترتيب اين دو نقطه در نمودار برداري برهم منطبق هستند. نقاط ديگر يعني U2 و W2 را مي توان با اندازه گيري ولتاژهاي U2- U1 و W 1و W2-U 1 و W2-W1 تعيين نمود. بدين ترتيب گروه اتصال ترانسفورماتور مشخص مي شود. نمودار مربوط به كنترل پلاريته و گروه اتصال در شكل 2-2 آمده است. شكل2-4 كنترل پلاريته و گروه اتصال با استفاده از نمودار برداري با بزرگتر شدن نسبت تبديل نمودار برداري فشار ضعيف كوچكتر مي شود. براي بهبود دقت نمودار بايستي ولتاژ فشار ضعيف را با استفاده از يك ترانسفورماتور ولتاژ واسطه با گروه اتصال صفر بزرگتر نمود. 2-5 اندازه گيري تلفات و جريان بي باري ترانسفورماتور: اندازه گيري تلفات بي باري و جريان بي باري بر روي كليه ترانسفورماتور ها به عنوان آزمون جاري انجام مي شود. جهت انجام اين آزمون ترانسفورماتور از طرف سيم پيچ فشارضعيف به ولتاژ شبكه متصل مي شود و سيم پيچ فشار قوي مدار باز مي باشد. البته مي توان اين كار را بر عكس انجام داد يعني به سيم پيچ هاي فشار قوي ولتاژ نامي را داد و سمت سيم پيچ هاي فشار ضعيف را مدار باز گذاشت ولي بدليل مشكلاتي كه براي اندازه گيري مقادير ولتاژ و جريان اتفاق مي افتد و به سبب بالا بودن ولتاژ نياز به ترانسفورماتورهاي اندازه گيري ولتاژ و جريان خواهد بود، معمولاً از روش اول استفاده مي شود. براي اينكه مقدار درست تلفات بي باري اندازه گيري شود شكل موج اعمال شده بايد كاملاً سينوسي باشد. اعوجاج منبع سينوسي با مقايسه بين مقدار مؤثر (r. m. s) و مقدار متوسط ولتاژ منبع برآورد مي شود. انجام آزمون فوق درستي عملكرد هستة مغناطيسي كه وابسته به طراحي درست، استفاده از ورقه هاي مناسب و نقطه كار مناسب از نظر چگالي شار مغناطيسي مي باشد را بيان مي كند. در بعضي از موارد امكان دارد كه شكل موج ولتاژ ژنراتور كاملاً سينوسي نباشد. اين امر به واسطة هارمونيك هاي موجود در جريان ژنراتور كه باعث افت ولتاژ بر روي امپدانس ژنراتور مي گردد، مي باشد. در اين حالت تلفات بي باري اندازه گيري شده بايد از طريق محاسبه اصلاح گردد اين اصلاح از طريق رابطة زير است‌: در اين رابطه Pm تلفات بي باري اندازه گيري شده، Po تلفات بي باري ترانسفورماتور، Vrms ولتاژ مؤثر منبع و V ولتاژ متوسط منبع مي باشند. ضرايب براي ترانسفورماتور هاي انتقال كه داراي هسته با ورقهاي فولادي و كريستالهاي همسو برابر 5/0 مي باشند. ضرايب بر حسب نوع ورقة در جدول 2-1 آمده است. جدول 2-1: ضرايب برحسب نوع ورقة هسته نوع ورقه هسته 5/0 5/0 ورقه فولادي با كريستالهاي همسو 3/0 7/0 ورقة فولادي با كريستالهاي چند سو در حال حاضر دستگاهي به نام Power System analyser وجود دارد كه كل محاسبات را به طور خود كار انجام داده و مقدار واقعي تلفات بي باري را به طور ديجيتالي نمايش مي دهد. جريان بي باري همة فازها با آمپرمترهاي مخصوص ( مقدار مؤثر ) اندازه گيري مي شود و ميانگين مقادير خوانده شده مقدار مؤثر جريان بي باري محسوب مي شود. 2-6 اندازه گيري امپدانس اتصال كوتاه و تلفات بار: اين آزمون به دليل اهميت آن بر روي كليه ترانسفورماتورهاي توليد شده انجام مي شود درصورتي كه امپدانس اتصال كوتاه ذكر شده در مدارك طراحي ترانسفورماتوركمتر از 5 درصد باشد اين آزمون فقط در انشعاب اصلي انجام مي شود. ولي در صورتي كه امپدانس اتصال كوتاه ذكر شده از 5درصد بيشتر باشد اين آزمون بايد در انشعاب بالا، اصلي و پايين نيز انجام شود. براي انجام اين آزمون ترمينالهاي طرف فشار ضعيف با هم اتصال كوتاه مي شود و ولتاژ سه فاز نامي از طرف فشار قوي به ترانسفورماتور اعمال مي شود. سپس ولتاژ طرف فشار قوي را بالا مي بريم تا جائي كه جريان طرف فشار قوي عددي بين 50 تا 100 درصد جريان نامي ترانسفورماتور باشد. تلفات بار ترانسفورماتور مجموعي از تلفات اهمي سيم پيچ، تلفات پراكندگي در تانك هسته و كلمپ هاي هسته و تلفات جريان گردشي سيم پيچ مي باشد. در حالت كلي مي توان تلفات بار را مجموع تلفات اهمي و تلفات اضافي در نظر گرفت. با توجه به استاندارد، امپدانس اتصال كوتاه و تلفات بار بايد براي دماي مبناي ذكر شده در قبل بيان شود. امپدانس اتصال كوتاه و تلفات بار ترانسفورماتور هاي سه سيم پيچه بايد بين جفت سيم پيچ ها اندازه گيري شود. - بين سيم پيچ 1 و سيم پيچ 2 - بين سيم پيچ 2 و سيم پيچ 3 - بين سيم پيچ 3 و سيم پيچ 1 حال فرض مي كنيم كه ولتاژ V(m) جريان I(m) را در طرف فشار قوي ايجاد كند I(m) محاسبات زير براي محاسبه امپدانس اتصال كوتاه بار در دماي مبنا ( مثلاً 0C 75 ) بايد انجام شود. الف: محاسبه تلفات بار در دماي مبنا: ( دماي مبناي 0C 75 ) Pk (n) = Pk (m) R (t2 ) = R(t1) Pcu ( t2) = R(t2) I2 (n) Pad ( t2)= Pk (t2) – Pcu (t2) Pcu ( 75 0c) = Pcu ( t2) Pcu ( 75 0c) = Pcu ( t2) Pk ( 75 0C ) = Pcu ( 75 0C ) + Pad ( 75 0C ) ب: محاسبه امپدانس اتصال كوتاه در دماي مبنا: ( دماي مبناي 0C 75 ) Uk (m) = Uk(n) = Uk(m) UR (t2) = 100 U2x = U2k (t2) – U2R (t2) Uk ( 75 0C ) = 100 Uk (75 0C) = تعريف نماها در اين روابط عبارتند از: Uk: امپدانس اتصال كوتاه برحسب درصد UR: بخش اهمي Uk برحسب درصد Ux: بخش سلفي Uk برحسب درصد Pk: تلفات اتصال كوتاه ( تلفات بار ) برحسب كيلو وات Pcu: تلفات مس برحسب كيلو وات Pad: تلفات اضافي برحسب كيلو وات S: توان ترانسفورماتور برحسب كيلو وات R: مقاومت سيم پيچ برحسب اهم t1: دماي اندازه گيري مقاومت (0C) t2: دماي اندازه گيري تلفات بار و امپدانس اتصال كوتاه (0C) I‌: جريان برقرار شده ( A) V: ولتاژ طرف فشار قوي m: نماد مقدار برقرار شده هنگام اندازه گيري n: نماد مقدار نامي 2-7 آزمون هاي كليد تنظيم ولتاژ تحت بار بعد از آنكه كليد تنظيم ولتاژ به طور كامل بر روي ترانسفورماتور نصب شد سازنده ترانسفورماتور، بايد آزمون هاي زير را با صد درصد ( با ستثناي مورد ( ب) ) ولتاژ تغذيه كمكي اسمي انجام دهد. الف: هشت دوره عملكردكامل، بدون اينكه ترانسفورماتور تغذيه شود. ب‌: يك دوره عملكرد بدون اينكه ترانسفورماتور تغذيه شود با 85 درصد ولتاژ تغذيه كمكي اسمي ج: يك دوره عملكرد كامل با تغذيه ترانسفورماتور با ولتاژ و فركانس اسمي در حالت بي باري د: ده بار عملكرد تغييرات انشعاب با 2 + پله در دو طرف انشعاب اصلي و حتي المقدور با جريان اسمي ترانسفورماتور، در حاليكه يكي از سيم پيچ ها اتصال كوتاه است. 2-8 آزمونهاي عايقي ترانسفورماتور: آزمون هاي عايقي ترانسفور ماتورهاي انتقال به دسته هاي زير تقسيم مي شوند كه از نظر جاري، نوعي و ويژه بودن در جدول 2-2 طبقه بندي شده اند: الف: آزمون منبع مجزاي AC ب: آزمون AC كوتاه مدت القايي ( ACSD ) ج: آزمون AC بلند مدت القايي ( ACLD ) د: آزمون ضربه كليد زني ( SI ) ه: آزمون ضربه صاعقه ( LI ) جدول2-2: آزمونهاي عايقي ترانسفورماتورهاي انتقال از نظر جاري، نوعي و ويژه بودن منبع مجزاي AC AC كوتاه مدت القايي AC بلند مدت القائي ضربه كليد زني SI ضربة صاعقة LI بالاترين ولتاژ دستگاه Um Kv r. m. s جاري جاري كاربرد ندارد كاربرد ندارد نوعي 5/72 جاري جاري ويژه كاربرد ندارد جاري 145 جاري ويژه * جاري جاري* جاري 245 جاري ويژه جاري جاري جاري 420 *اگر آزمون ACSD براي ترانسفورماتور مشخص شده باشد نيازي به انجام آزمون SI نيست. اين مطلب بايد به طور واضح در اسناد مناقصه مشخص شده باشد. نكته: اگر ترانسفورماتوري كه در شبكه در حال كار بوده است را براي تعميرات از شبكه خارج كنيم و اين تعميرات شامل دستكاري و عوض كردن عايق بندي داخلي ترانسفورماتور نباشد آزمون هاي عايقي ذكر شده را بايد در سطح ولتاژ 80 درصد مقداري اصلي انجام داد. آزمونAC بلند مدت القايي(ACLD) را اغلب بايد در 100 درصد مقدار اصلي روي ترانسفورماتور انجام داد . شكل 2-5 دستگاه اندازه گيري پارامترهاي عايقي (ميگر) 2-8-1 آزمون منبع مجزاي AC: اين آزمون، آزمون جاري مي باشد كه بر روي كليه ترانسفورماتورهاي انتقال با سطح ولتاژ ذكر شده در جدول 2-3 بايد انجام شود. جدول 2-3: سطح ولتاژ آزمون منبع مجزاي AC ولتاژ منبع مجزاي AC Up KV r.m.s بالاترين ولتاژ دستگاه Um KV r.m.s 140 5/72 185 145 230 275 325 245 360 395 460 420 510 570 آزمون منبع مجزاي AC بايد با ولتاژ متناوب و به صورت تك فازي انجام شود. شكل موج آن بايد تا حد امكان سينوسي و فركانس آن از 80 درصد فركانس نامي كمتر نباشد. مقدار حداكثر ولتاژ بايد اندازه گيري شود. مقدار حداكثر تقسيم بر بايد برابر با مقدار آزمون باشد كه در جدول 2-3 آمده است. شكل 2-6 نحوه اتصال فازها هسته هم بايد زمين شود. معيار موفقيت : عدم افت ولتاژ اين آزمون را بايد از ولتاژي كه از يك سوم مقدار آزمون بيشتر نيست شروع كرد و به سرعت و به طور يكنواخت تا سطح ولتاژ آزمون افزايش داد. در انتهاي آزمون و پيش از آنكه مدار آزمون قطع شود ولتاژ بايد سريعاً تا يك سوم مقدار آزمون كاهش پيدا كند. آزمون سيم پيچي هاي داراي عايق بندي غير يكنواخت، بايد با ولتاژ تعيين شده براي ترمينال خنثي انجام شود. سپس ترمينالهاي خط، ولتاژ ايستادگي AC كوتاه مدت القايي، اعمال گردد. ولتاژ كامل آزمون منبع مجزاي AC بايد به مدت 60 ثانيه بين ترمينالهاي سيم پيچ تحت آزمون كه به هم متصل شده اند و تمام سيم پيچ هاي باقيمانده، هسته، قاب و مخزن يا پوسته ترانسفورماتور كه با هم به زمين متصل شده اند، اعمال شود. آزمون در صورتي كه هيچ‌گونه افت ولتاژي صورت نگيرد موفقيت آميز است. آزمون منبع مجزاي AC گواهي مطابقت عايق بندي ترانسفورماتور با كلاس عايقي مورد نظر است. در ترانسفورماتورهاي با عايق بندي يكنواخت، ولتاژ آزمون Up مطابق با كلاس عايقي ترانسفورماتور است و تمام نقاط سيم پيچي با ولتاژ كامل Up نسبت به زمين، آزمايش مي شوند. در ترانسفورماتورهاي با عايق بندي غيريكنواخت، افزايش ولتاژ آزمون تا سطح عايقي نقطة خنثي ادامه مي يابد كه به مقدار زيادي از سطح عايقي ورودي فاز سيم پيچ پايين تر است. 2-8-2 آزمون ضربه صاعقه ( LI ): آزمون ضربه صاعقه كامل براي سمت فشار ضعيف ترانسفورماتورهاي انتقال با kV5/72 Um= يك آزمون نوعي و براي سيم پيچي هاي با kv420 Um =، kv245 Um =، kv145 Um = آزمون جاري مي باشد. ولتاژ ضربه‌اي آزمون بايد به ترمينال خط سيم پيچي كه بايد مورد آزمون قرار گيرد، اعمال گردد. پيك ولتاژ اعمال شده به ترانسفوماتور هاي انتقال مورد بحث در جدول 2-4 آمده است . جدول 2-4: قلة ولتاژ ضربه صاعقه ترانسفورماتورهاي انتقال ولتاژ ضربه صاعقه كاملKV بالاترين ولتاژ دستگاه Um KV r. m. s 325 5/72 550 145 650 650 245 750 850 950 1050 420 1175 1300 شكل 2-7 موج صاعقه در طبيعت اين آزمون بايد پي در پي براي هر ترمينال خط يك ترانسفورماتور چند فازه اجرا شود. ياد آوري: انشعاباتي كه براي آزمون مورد استفاده قرار مي گيرد بايد مورد موافقت سازنده و خريدار قرار گيرد. شكل موج اعمال شده بايد موج ضربه مطابق استاندارد IEC 60060 فنون آزمون فشار قوي باشد. براي زمان پيشاني موج (2/1ميكرو ثانيه) خطاي 30+ درصد و براي زمان پشت موج( 50ميكرو ثانيه) خطاي20+ درصد قابل قبول است . ولي در صورتيكه مشخصات ترانسفورماتورتحت آزمون چنان باشد كه بدست آوردن شكل موج استاندارد در محدودة رواداري‌هاي فوق غيرعلمي باشد بطور مثال اگر اندوكتانس سيم پيچ خيلي كم باشد و يا خاصيت خازني نسبت به زمين خيلي زياد باشد رواداري بزرگتر با موافقت سازنده و خريدار مجاز است . شكل 2-8 موج صاعقه در حالت تئوري در مورد ترانسفورماتورهاي روغني مورد بحث توصيه ميگردد ولتاژ آزمون داراي قطبيت منفي باشد زيرا اين امر خطر بروز جرقه هاي بيروني در مدار آزمون را كاهش مي دهد. آماده كردن ترانسفورماتور براي آزمون طبق بندهاي فرعي زيرا انجام گيرد: الف: زمين كردن مخزن ترانسفورماتور: مخزن ترانسفورماتور بايد مستقيماً يا از طريق امپدانس كم به طور مؤثر زمين شود. ب: اتصالات آزمون : يك ترمينال فاز سيم پيچ مورد آزمون بايد به ژنراتور ( مولد ) ضربه وصل شود و ساير ترمينالهاي فاز بايد مستقيماً يا از طريق يك امپدانس كم زمين شود. اين امپدانس نبايد بزرگتر از امپدانس مشخصه خط متصل به ترمينال باشد. اگر خريدار مشخص سازد كه ترانسفورماتور ممكن است با نقطه خنثي زمين شده كاركند بايد هنگام آزمون ، نقطه خنثي، را زمين نمود، درغير اينصورت مي توان آنرا به زمين وصل نكرد. ترانسفورماتور تحت آزمون به انضمام كليه وسايل اندازه گيري و ثبات، بايد طبق استاندارد IEC 60060 به مولد ( ژنراتور ) ضربه وصل شود. ج: حفاظت ترمينالها و سيم پيچي هايي كه تحت آزمون نيستند. همه ترمينالهاي سيم پيچي هايي كه تحت آزمون نيستند بايد مستقيماً يا از طريق مقاومتي كه ولتاژ بوجود آمده را به كمتر از 75 درصد سطح موج كامل آزمون سيم پيچ مربوطه، براي سيم پيچ با اتصال ستاره و 50درصد سطح موج كامل آزمون براي اتصال مثلث محدود مي سازد به زمين وصل شود. در طي انجام آزمون بايد منحني ولتاژ برقرار شده بين ترمينال خط مورد آزمون و زمين و يك منحني تكميلي از جريان يا ولتاژ را توسط دستگاه منحني نگار ثبت نمود. از منحني ثبت شده ولتاژ ايجاد شده مي توان براي كنترل شكل موج و تعيين مقدار قله ولتاژ برقرار شده و از منحني ثبت شده تكميلي جريان يا ولتاژ براي بررسي نتايج آزمون استفاده نمود. كميت هاي اضافي عامداً تعيين نشده اند، براي مثال منحني هاي ثبت شده تكميلي را مي توان از جرياني كه در انتهاي زمين شده سيم پيچ مورد آزمون مي گذرد يا از جرياني كه از مخزن به زمين مي رود گرفت اين مخزن از زمين عايق شده است ولي به انتهاي زمين شده سيم پيچ مورد آزمون متصل است. مناسب ترين كميت مورد نظر سازنده و ترانسفورماتور، بايد براي ترانسفورماتور مورد آزمون ثبت شود. اگر توافق ديگري بين كارخانة سازنده و خريدار صورت نگرفته باشد ولتاژ آزمون بايد قطبيت منفي داشته باشد و در سرتاسر آزمون تغيير داده نشود. مولد ولتاژ ضربه اي بايد به گونه اي تنظيم شود كه ولتاژ توليدي با سطح موج كامل ضربه اي كه در انتهاي فاز متصل به سيم پيچ ترانسفورماتور تحت آزمون ايجاد مي شود مطابقت داشته باشد و شكل موج ضربة 50 ميكروثانيه با پشتيباني موج 2/1 ميكروثانيه بدست آيد. ترتيب آزمون بايد شامل اعمال يك ولتاژ ضربه بين50 درصد و 75 درصد ولتاژ كامل آزمون و سه ضربه متوالي در ولتاژ كامل باشد، اگر در طول هر يك از اين موارد اعمالي، در مدار يا در فاصله ميان بوشينگ ها هرگونه جرقه پراني اتفاق افتد و يا دستگاه ثبات نمودار در هر يك از مسيرهاي اندازه گيري معين نتوانسته باشد كارش را انجام دهد از آن عمليات صرفنظر مي شود و عمليات ديگري انجام مي شود. اگر سيم پيچ تحت آزمون داراي تپ چنجر باشد اين آزمون بايد بر روي يكي از فازهاي كناري در پايين ترين انشعاب و روي فاز وسط در انشعاب اصلي و روي فاز كناري ديگر در بالاترين انشعاب انجام شود مگر آنكه توافق ديگري انجام شود. يادآوري: از ضربه هاي تكميلي با دامنة تا حداكثر 50درصد نيز مي تواند استفاده شود اما لزومي ندارد در گزارشات آزمون نشان داده شود . • آزمون ضربه روي ترمينال خنثي: هنگامي كه ترمينال خنثي سيم پيچ داراي ولتاژ تحمل ضربه نامي باشد، اين موضوع با انجام آزمون زير بررسي مي شود. الف: با اعمال غير مستقيم: آزمون به هريك از ترمينالهاي خط يا به هر سه ترمينال خط سيم پيچ سه فاز درحالي كه به هم متصل شده اند اعمال مي شود . ترمينال خنثي از طريق يك امپدانس به زمين متصل يا اتصال باز مي شود. دامنه ولتاژي كه روي ترمينال خنثي ايجاد مي شود، بايد هنگامي كه ضربة صاعقه استاندارد به ترمينال خط اعمال مي شود معادل ولتاژ ايستادگي ترمينال خنثي باشد. دامنه ضربه اعمال شده به ترمينال خط شرح داده نشده است، اما نبايد از 75 درصد ولتاژ ايستادگي ضربة صاعقه نامي ترمينال خط بيشتر باشد. ب: با اعمال مستقيم: ضربه هاي منطبق با ولتاژ ايستادگي نامي خنثي در حالي كه تمام ترمينالهاي خط اتصال زمين شده اند به خنثي اعمال مي شوند. در اين حالت طول مدت بيشتري در مورد پيشاني موج ( تا 13 ميكرو ثانيه ) مجاز مي باشد. ياد آوري: اگرسيم پيچ داراي تپ چنجر باشد و سيم پيچ انشعاب دار در نزديكي نقطة خنثي باشد در هنگام آزمون به روي نقطه خنثي انشعاب در بالاترين حالت خود قرار مي گيرد. • ارزيابي نتايج آزمون صاعقه ( LI ) وجود اختلاف هاي بارز بين ولتاژ و جريان گذاري ثبت شده در ولتاژ كاهش يافته و موارد ثبت شده در ولتاژ آزمون كامل گواه آن است كه عايق بندي آزمون را تحمل نكرده است. اگر شبهه در ارزيابي تغييرات منحني ثبت شده پيش آيد در اين صورت سه موج ولتاژ ضربه اي پي در پي بميزان كامل موج آزمون ( 100 درصد ولتاژ آزمون ضربه ) اعمال مي شود. اگر تغييرات منحني هاي ثبت شده افزايش نيابند در اين صورت آزمون ولتاژ ضربه اي، قبول شده تلقي مي گردد. 2-8-3 آزمون ضربه صاعقه بريده اين آزمون يك آزمون ويژه است و بايد براي كاربردهاي خاص روي ترمينال هاي خط سيم پيچ انجام شود. درصورت توافق در انجام اين آزمون به روشي كه ذكر مي گردد با آزمون ضربه صاعقه كامل تركيب مي شود. مقدار قله ضربه بريده بايد1/1 برابر دامنه ضربه كامل باشد. معمولاً از تنظيم هاي يكسان مولد يا دستگاه ضربه ساز و تجهيزات اندازه گيري استفاده مي شود و فقط تجهيزات فاصله اندازه برش موج اضافه مي شود. ضربه صاعقه بريده استاندارد مي تواند زمان برشي بين 2 ميكرو ثانيه و 6 ميكرو ثانيه داشته باشد. • فاصله برش و ويژگيهاي برش توصيه مي شود از يك فاصله برش نوع ماشه اي با زمان قابل تنظيم استفاده شود، اگر چه فاصلة ميله به ميلة ساده مجاز مي باشد. مدار برش بايد طوري تنظيم شود كه ميزان نوسان آونگي قطب مخالف ضربه ثبت شده تا حداكثر 30درصد دامنه ضربه بريده شده محدود شود. وارد كردن يك امپدانس Z در مدار ضربه بريده شده معمولاً براي حفظ اين محدوده لازم است . • ترتيب آزمون و معيار آزمون همانطوري كه در بالا مشخص شده است، اين آزمون با آزمون ضربة كامل در يك آزمون تركيب مي شود. ترتيب سفارش شده براي اعمال ضربة به شرح زير است: - يك ضربة كامل با سطح كاهش يافته - يك ضربه كامل با سطح كامل - يك يا چند ضربه بريده با سطح كاهش يافته - دو ضربه بريده با سطح كامل - دو ضربه كامل با سطح كامل انواع كانالها يا مسيرهاي اندازه گيري و ثبت هاي ديجيتالي آزمون موج ضربة بريده مثل آزمون موج ضربة كامل است. • ارزيابي نتايج آزمون در اصل آشكار سازي عيب ها در طول آزمون ضربة بريده بستگي به مقايسه بين موارد ثبت شده ديجيتالي و نوسان نگاشتي ضربه بريده داراي سطح كامل و كاهش يافته دارد. گزارش هاي متوالي آزمونهاي ضربة كامل ملاك تكميلي تشخيص يك خطا مي باشد اما خودشان به تنهايي ملاك تشخيص كيفيت آزمون ضربة صاعقة بريده شده نمي باشند. 2-8-4 آزمون ضربة كليد زني ( SI ): آزمون ضربه كليد زني براي ترانسفورماتورهايي كه Um آنها از kv170 بيشتر است يعني سيم پيچي هاي فشار قوي ترانسفورماتورهاي انتقال آزمون جاري مي باشد بر طبق استاندارد IEC 60076-3 در صورتي كه آزمون ACSD براي ترانسفورماتور تعيين شده باشد آزمون SI لزومي ندارد. اين موضوع بايد در اسناد مناقصه دقيقاً ذكر شود. توضيح: آزمون ACSD براي ترانسفورماتورهاي دارايkv 170Um > آزموني ويژه است. تعاريف عمومي واژه هاي مربوط به آزمون ضربه كليد زني، مقررات مربوط به مدار آزمون، آزمونهاي عملكردي و كنترلهاي دوره اي لوازم اندازه گيري را مي توان در استاندارد IEC60060-1 و IEC 60722 مشاهده كرد. سطح قلة ولتاژ آزمون ضربة كليدزني در جدول 2-5 آمده است. جدول 2-5: سطح ولتاژ قلة ضربة كليدزني بالاترين ولتاژ دستگاه Um KVr.m.s سطح ولتاژ قلة ضربة كليدزني فاز به زمين Kv 245 550 650 750 850 420 850 950 1050 1175 ضربه ها يا به صورت مستقيم از منبع ولتاژ ضربه به سيم پيچ تحت آزمون اعمال مي شوند يا به سيم پيچ با ولتاژ پايين تر اعمال ميشوند به صورتي كه ولتاژ آزمون به صورت القايي به سيم پيچ تحت آزمون انتقال يابد. ولتاژ آزمون تعيين شده بايد بين فاز و زمين پديدار شود. ترمينالهاي خنثي بايد اتصال زمين شوند. در يك ترانسفورماتور سه فاز ولتاژ بين ترمينالها در طول آزمون بايد در حدود 5/1 برابر ولتاژ بين ترمينالهاي خط و خنثي باشد . ولتاژ آزمون بايد داراي قطعيت منفي باشد تا از خطر بروز جرقه هاي بيروني كاسته شود. ضربه كليد زني بايد داراي زمان پيشاني موج حداقل 100 ميكرو ثانيه باشد، زماني كه سطح ولتاژ موج اعمال شده از 90درصد حداكثر دامنه مشخص شده بيشتر است بايد حداقل 200 ميكرو ثانيه باشد. همچنين زمان بين پيشاني موج تا اولين عبور از صفر موج اعمالي بايد حداقل 500 ميكرو ثانيه و ترجيحاً 1000 ميكروثانيه باشد. ياد آوري: شكل موج ضربه كليد زني عمدتاً متفاوت از شكل موج استاندارد 2500 ميكروثانيه/ 250ميكروثانيه توصيه شده در استاندارد IEC 60060-1 مي باشد، زيرا استاندارد IEC 60060-1 در مورد تجهيزات داراي مدار مغناطيسي غير قابل اشباع، معتبر مي باشد. زمان پيشاني موج بايد بوسيلة سازندة انتخاب شود، به طوري كه توزيع ولتاژ در طول سيم پيچ تحت آزمون اساساً خطي باشد. اين ميزان معمولاً بيش از 100 ميكروثانيه و كمتر از 250 ميكروثانيه مي باشد. در طول آزمون شار قابل ملاحظه اي در مدار مغناطيسي ايجاد مي شود. ولتاژ ضربه مي تواند تا لحظه اي ادامه يابد كه هسته به حالت اشباع برسد و امپدانس مغناطيسي ترانسفورماتور به شدت كاهش يابد. • ترتيب و گزارش آزمون ترتيب آزمون بايد شامل يك ضربه ( ضربة كاليبراسيون ) ولتاژ بين 50 درصد و 75درصد ولتاژ آزمون كامل و سه ضربه پشت سرهم در ولتاژ كامل باشد. درصورتي كه مشكلي در ثبت گزارشهاي نوسان نگارها به وجود آيد آن عملكرد نبايد محسوب شود و عملكرد ديگري بايد انجام شود. گزارشهاي نوسان نگارها بايد حداقل شامل شكل موج ضربة اعمال شده به ترمينال خط تحت آزمون و جريان خنثي باشد. ياد آوري: بسته به تأثير اشباع مغناطيسي در دورة ضربه، نوسان نمايي هاي متوالي متفاوت هستند و گزارشهاي آزمون داراي سطح كامل و كاهش يافته يكسان نيستند، براي محدود كردن اين اثر، پس از هر ضربه در سطح آزمون، ضربه هايي با از دست دادن حالت مغناطيسي در سطوح كاهش يافته با قطبيت مخالف، لازم است. • اتصالات آزمون در طول آزمون، ترانسفورماتور بايد در وضعيت بدون بار باشد سيم پيچهايي كه براي آزمون استفاده نمي شوند، بايد به طور ثابت در يك نقطه اتصال زمين شده باشند به طوري كه اتصال كوتاه نشوند. يك سيم پيچ سه فاز بايد فاز به فاز طوري آزمون شود كه ترمينال خنثي اتصال زمين شده است و ترانسفورماتور طوري وصل شده باشد كه ولتاژي با قطبيت مخالف و تقريباً با دامنة نصف روي دو ترمينال باقي مانده كه ممكن است به يكديگر متصل شوند، ظاهر شود. براي محدود كردن ولتاژ با قطبيت مخالف تا تقريباً 50 درصد سطح به كار رفته، توصيه مي شود كه مقاومتهايي با مقدار 10تا 20 كيلو اهم در ترمينالهاي فاز آزمون نشده به زمين متصل شوند. • معيارهاي آزمون: آزمون در صورتي كه هيچ گونه افت ولتاژ آني يا قطع جريان خنثي مشخص شده در نوسانهاي ثبت شده مشاهده نشود، موفقيت آميز تلقي مي شود. در طول آزمون ممكن است نياز به مشاهدات ديگري هم ( به عنوان مثال اثرات صداي غير عادي ) براي تأييد گزارش هاي نوسان نگاري باشد اما اين مشاهدات به تنهايي به عنوان شاهد در نظر گرفته نمي شوند. 2-8-5 آزمون ولتاژ AC كوتاه مدت القايي: آزمون AC كوتاه مدت القايي در ترانسفورماتورهايي با عايق بندي غيريكنواخت معادلي براي آزمون منبع مجزاي AC است. دامنه ولتاژ آزمون AC كوتاه مدت القايي در جدول 2-6 آمده است: جدول 2-6: سطح ولتاژ آزمون AC كوتاه مدت القايي بالاترين ولتاژ دستگاه Um KVr. m. s ولتاژ AC كوتاه مدت القايي Up Kv r. m. s 5/72 140 145 185 230 275 245 325 360 395 420 460 510 570 در آزمون ACكوتاه مدت القايي (ACSD) يك ولتاژ متناوب بايد به ترمينالهاي سيم پيچي ترانسفورماتور اعمال شود. شكل ولتاژ بايد تا حد امكان سينوسي بوده و فركانس به حد كافي بالاتر از فركانس نامي باشد تا از جريان مغناطيسي بيش از حد در طول آزمون جلوگيري مي شود. مقدار قلة ولتاژ بايد اندازه گيري شود. مقدار قلة ولتاژ تقسيم بر بايد برابر با مقدار آزمون باشد. مدت زمان اعمال پيك ولتاژ آزمون برابر است با: ثانيه ×120Tacsd = ولي اين مدت زمان نبايد از 15 ثانيه كمتر باشد. • آزمون ولتاژ AC كوتاه مدت القايي (ACSD) براي ترانسفورماتورهاي داراي سيم پيچي هاي فشار قوي با عايق بندي يكنواخت: تمام ترانسفورماتورهاي سه فاز بايد توسط منبع سه فاز متقارن آزمون شوند. درصورتي كه ترانسفورماتور داراي نقطه خنثي باشد بايد به زمين وصل شود. در ترانسفورماتورهاي داراي سيم پيچ با عايق بندي يكنواخت، فقط آزمونهاي فاز به فاز انجام مي شوند. آزمونهاي فاز به زمين توسط آزمون منبع مجزاي AC انجام مي شوند. در اين حالت ولتاژ به طرف فشار ضعيف وصل مي شود و ترمينالهاي طرف فشار قوي مدار باز قرارداده مي شوند. انشعاب تپ چنجر بايد روي پله اي قرار گيرد كه ولتاژ القاء شده در طرف فشار قوي به اندازه اي باشد كه بالاترين ولتاژ حاصل شود ولي نبايد از مقادير داده شده در جدول 2-6 تجاوز كند. و ولتاژ ايجاد شده در سيم پيچي بدون انشعاب نبايد از دو برابر مقدار نامي تجاوز كند. - ترانسفورماتورهايي با Kv5/72 Um (kV 420و kV 245Um = ) اين ترانسفورماتورها همگي بايد (در صورتي كه غير از اين بيان نشده باشد) با اندازه گيري تخليه جزئي آزمايش گردند. ولتاژهاي آزمون فاز به فاز نبايد از ولتاژ آزمون AC كوتاه مدت القايي در جدول 2-6 بيشتر شوند. اجراي اندازه گيري هاي تخليه جزئي بايد مطابق ترتيب زماني اعمال ولتاژ طبق شكل 2-3 كنترل شود. به منظور جلوگيري از افزايش ولتاژ ايستادگي نامي بين فازها برطبق جدول 2-5 سطح ارزيابي تخليه جزئي برابر با مقدار زير باشد: فاز به زمين = 2U فاز به فاز Um 3/1=2U دامنه ولتاژ نسبت به زمين بايد برابر مقادير زير باشد: - در وضعيت آغاز اجراي آزمون در سطحي تا حداكثر يك سوم مقدار 2U - تا افزايش داده مي شود و به مدت 5 دقيقه در اين مقدار باقي مي ماند. (A) - تا مقدار 2U افزايش داده مي شود و به مدت 5 دقيقه در اين مقدار باقي مي ماند. (B) - تا مقدار 1U ( مقادير جدول2-6) افزايش داده مي شود و به مدت زمان تعيين شده در قبل ( × 120Tacsd = ) در آن مقدار نگه داشته مي شود. © - بلافاصله پس از دوره زماني Tacsd، بدون وقفه تا مقدار 2U كاهش مي يابد و به مدت حداقل 5 دقيقه براي اندازه گيري تخليه جزئي در آن مقدار نگه داشته مي شود. (D) - به مقدار كاهش داده مي شود و به مدت5 دقيقه در اين مقدار نگه داشته مي شود. (E) - با مقدار كمتر از يك سوم 2U پيش از قطع كليد كاهش يابد. شكل 2-9 ترتيب زماني براي اعمال ولتاژ آزمون نسبت به زمين سطح نويز زمينه نبايد از pc 100 بيشتر شود. آزمون در موارد زير موفقيت آميز تلقي مي شود: - هيچگونه فروافتادگي ولتاژ اتفاق نيافتد. - سطح پيوسته بار ظاهري در 2U در طول مدت 5 دقيقه بعد از Tacsd، pc300 در تمام ترمينهالهاي اندازه گيري بيشتر نشود. - ولتاژ تخليه جزئي تمايل رو به افزايش پيوسته نشان ندهد. - سطح پيوسته بار ظاهري در از pc 100بيشتر نشود. - هرگونه ناكامي كه در مقوله تخليه جزئي پيش بيايد منجر به مشورت بين سازنده و خريدار شود در اين موارد ممكن است آزمون ولتاژ AC بلند مدت انجام شود. • آزمون ولتاژ ايستادگي AC كوتاه مدت القايي (ACSD) براي ترانسفورماتورهاي داراي سيم پيچ هاي فشار قوي كه به طور يكنواخت عايق بندي شده اند: در مورد ترانسفورماتورهاي سه فاز، دوسري آزمون بايد انجام گردد كه عبارتند از: الف ) آزمون فاز به زمين با ولتاژ هاي ايستادگي نامي بين فاز و زمين جدول 2-6 با اندازه گيري تخليه جزئي. ب) آزمون فاز به فاز با خنثي متصل به زمين و با ولتاژ ايستادگي نامي بين فازها بر طبق جدول 2-6 با اندازه گيري تخليه جزئي. براي يك ترانسفورماتور سه فاز آزمون شامل سه آزمون تك فاز است كه هر بار ترمينالهاي مختلفي به زمين متصل مي شود. اتصالات پيشنهادي آزمون كه از اضافه ولتاژ بيش از حد بين ترمينالها جلوگيري مي كند در شكل 2-4 نشان داده شده است. روشهاي امكان پذير ديگري نيز وجود دارد. ساير سيم پيچهاي مجزا چنانچه اتصال ستاره شده باشند بايد نقطة خنثي آنها به زمين متصل شود و اگر داراي اتصال مثلث باشند بايد يكي از ترمينالها زمين شود. ولتاژ در هر دور سيم پيچ طي آزمون بسته به اتصال آزمون به مقادير مختلفي، مي رسد. انتخاب اتصال آزمون مناسب با توجه به مشخصات ترانسفورماتور نسبت به شرايط عملكرد يا محدوديتهاي آزمايشگاه، تعيين مي شود. براي اجراي آزمون تخليه جزئي طي آزمون فاز به فاز، اندازه گيري ها بايد در Um3/1 = 2U انجام شوند. ياد آوري1 : مقدار Um3/1 = 2U براي Um تا kV 550 و با مقادير آزمون AC بيشتر از kV510 كاربرد دارد. براي Um برابر با kV420 و kV550 با مقادير آزمون AC، kV460 يا kV510 سطح ارزيابي تخليه جزئي بايد تا Um 2/1= 2U كاهش يابد تاولتاژهاي ايستادگي AC از مقادير جدول 2-6 بيشتر نشوند. در مورد سه آزمون تكفاز براي عايق بندي فاز به زمين، 1U برابر با ولتاژ آزمون طبق جدول 2-6 و مي باشد. ياد آوري2 : در مورد ترانسفورماتورهاي داراي آرايش هاي سيم پيچي درهم و پيچيده، توصيه مي شود كه چگونگي اتصالات كامل تمام سيم پيچ ها در مرحله مناقصه بين سازنده و خريدار روشن شوند تا آزمون تركيبي از تنش هاي واقعي ضمن بهره برداري را ارائه دهد. يادآوري3 : يك آزمون ايستادگي AC القايي اضافي با ولتاژهاي سه فاز متقارن تنش هاي بيشتري را بين فازها ايجاد مي كند اگر اين آزمون مشخص شده باشد بنابراين فواصل هوايي بين فازها بايد در مرحله مناقصه تنظيم و تعيين شود. در صورتي كه هيچ فرو افتادگي در ولتاژ آزمون اتفاق نيافتد و چنانچه اندازه گيري هاي تخليه جزئي شرايط تعيين شده، البته مقاديري كه در ادامه ذكر مي شود را ارضاء نمايد، آزمون موفقيت آميز تلقي مي شود. سطح پيوسته “ بار ظاهري ” در 2U طي دومين 5 دقيقه از pc 500 در تمام ترمينالهاي اندازه گيري براي آزمون تك فاز، فاز به زمين با بيشتر نشود و از pc300 در آزمون فاز به فاز با و با بيشتر نشود(براي ، مي باشد) شكل 2-10 اتصالات براي آزمونهاي ولتاژ ايستادگي AC القايي تكفاز ( ACSD ) روي ترانسفورماتورهاي داراي عايق بندي غير يكنواخت توضيح : يادآوري 1: 1 ترانسفورماتور بوستر كمكي يادآوري 2: U ولتاژ AC آزمون فاز به فاز به زمين همان طور كه در جداول 2-5 تعيين شده است. از اتصال a هنگامي كه نقطة خنثي براي تحمل حداقل يك سوم ولتاژ U طراحي شده است، استفاده مي شود. سه اتصال مختلف ژنراتور به سيم پيچ ولتاژ ضعيف نشان داده شده است. اگر ترانسفورماتور به صورت زرهي و يا داراي هستة 5 ستونه باشد فقط اتصال a1 امكانپذير است. 2-8-6 آزمون ولتاژ AC بلند مدت القائي: يك ترانسفورماتور سه فاز هم مي تواند بصورت فاز به فاز با اتصال تك فاز آزمون شود كه در اين صورت ولتاژهاي ترمينال هاي خط را برطبق شكل 2-5 به دست مي دهد و يا اينكه به صورت سه فاز متقارن آزمون گردد. در مورد دوم به اقدامات پيشگيرانه ويژه اي نياز مي شود كه بايد به يادآوري 1 توجه شود. شكل 2-11 ترتيب زماني براي آزمون AC بلند مدت القايي يك ترانسفورماتور سه فاز كه از طرف سيم پيچ فشار ضعيف تغذيه مي شود و داراي سيم پيچ فشار قوي با اتصال مثلث مي باشد، مي تواند ولتاژهاي آزمون مناسب را همانطور كه در ادامه شرح داده خواهد شد در يك آزمون سه فاز با سيم پيچ فشار قوي مدار باز و شناور دريافت نمايد. تذكر: از آنجائيكه ولتاژ نسبت به زمين در چنين آزموني بستگي كامل به ظرفيت هاي خازني فاز به زمين و ساير سيم پيچ ها دارد، اين آزمون براي kV245> توصيه نمي شود. هرگونه جرقه سطحي از يكي از ترمينالهاي خط به زمين ممكن است آسيب عمده اي به دو فاز ديگر در اثر ولتاژهاي قوي لحظه اي، وارد آورد. در مورد اين نوع ترانسفورماتورها يك اتصال تكفاز مطابق شكل 2-5 كه به هر سه فاز يك ترانسفورماتور سه فاز اعمال مي شود، ترجيح دارد. آزمون فاز به فاز به سيم پيچ هاي داراي اتصال مثلث مستلزم آزمون دوگانه هر ترمينال خط و سيم پيچ متصل به آن مي باشد. از آنجائيكه اين آزمون يك آزمون كنترل كيفيت است و آزمون اثبات طراحي نمي باشد آزمون مي تواند براي ترمينالهاي خط بدون آسيب زدن به عايق بندي تكرار شود. ترمينال خنثي سيم پيچ تحت آزمون بايد اتصال زمين شود. ساير سيم پيچهاي مجزا، درصورتيكه اتصال ستاره داشته باشد بايد در نقطه خنثي به زمين متصل شوند و اگر داراي اتصال مثلث باشند بايد در يكي از ترمينالها زمين شوند و يا توسط نقطة خنثي منبع تغذيه كننده، زمين شوند. سيم پيچهاي انشعاب دار به انشعاب اصلي متصل شوند مگر آن كه غير از اين توافق شده باشد. ترتيب آزمون ( سه فاز يا تك فاز ) بايد بين سازنده و خريدار در مرحله مناقصه توافق شود. ياد آوري 1 : درصورتيكه يك ترانسفورماتور سه فاز داراي اتصال ستاره است، با اتصال سه فاز بايد آزمون شود. ولتاژ آزمون بين فازها بيشتر از مقدار آن در اتصال تك فاز مي باشد. اين مسأله عايق بندي فاز به فاز را تحت تأثير قرار مي دهد و نياز به فواصل هوايي خارجي بيشتري دارد. ياد آوري2 : درصورتيكه يك ترانسفورماتور سه فاز داراي اتصال مثلث باشد بايد بصورت اتصال تكفاز آزمون شود، ولتاژ آزمون بين فاز ها بيشتر از مقدار آن در اتصال سه فاز مي باشد. اين موضوع طراحي عايق بندي فاز به فاز را تحت تأثير قرار مي دهد. شكل 2-12 آزمون فاز به فاز روي اتصالات y يا D ترانسفورماتورهاي سه فاز ترتيب زماني آزمون AC بلندمدت القايي در شكل (5) آمده است. ولتاژ بايد: الف) در وضعيت آغاز اجراي آزمون در سطحي تا حداكثر يك سوم مقدار U2 ب) تا افزايش يافته و به مدت 5 دقيقه در آن مقدار باقي بماند. (A) ت) تا U2 افزايش يافته و حداقل 5 دقيقه در آن مقدار باقي بماند. (B) ث) تا U1 افزايش يافته و به به مدت زمان 120= Tacld در آن مقدار باقي بماند. © ج) پس از مدت زمان آزمون بدون وقفه تا U2 كاهش يابد و در آن مقدار تا مدت حداقل 60 دقيقه هنگامي كه kV300 Um مي باشد يا 30 دقيقه در مداري كه kV 300 - تا كاهش يافته و به مدت 5 دقيقه در همان مقدار نگه داشته شود. (E) - تا مقدار يك سوم U2 بيش از آن مدار آزمون قطع شود، كاهش يابد. - طول مدت زمان آزمون، به جزء در موارد افزايش سطح U1 بايد مستقل از فركانس آزمون باشد. طي اعمال كامل ولتاژ آزمون تخليه هاي جزئي بايد با دستگاههاي مانيتور نشان داده شود. ولتاژ نسبت به زمين بايد برابر مقادير زير باشد: U2 = U1 = ياد آوري3: هنگامي كه شرايط شبكه به صورتي است كه ترانسفورماتور تحت اضافه ولتاژهاي زيادي قرار مي گيرد U1 و U2 مي توانند به مقادير زير تغيير داده شوند: U1 = U2 = البته اين مطلب بايد در استاندارد مناقصه از طرف خريدار ترانسفورماتور مشخص گرديده و از طرف سازنده تعهد شده باشد. نويز زمينه نبايد از pc 100 بيشتر باشد تا هر گونه افزايش و قطع تخليه جزئي آشكارا ثبت شود. آزمون در صورتي موفقيت آميز تلقي مي شود كه: - هيچ گونه فروافتادگي ولتاژ اتفاق نيفتد. - سطح پيوسته تخليه جزئي در طول آزمون بلند مدت در U2 از pc 500 بيشتر نشود. - رفتار تخليه جزئي در U2 هيچ گونه تمايل به افزايش را نشان ندهد. بروز تخليه با دامنة بزرگتر گاه به گاه، كه تائيد پذير نيست، در نظر گرفته نمي شود. - سطح پيوسته بارهاي ظاهري نبايد از pc 100 در بيشتر شود. عدم مطابقت با محدودة قبول تخليه جزئي نبايد باعث رد بي درنگ آزمون شود ولي مي تواند به بحث مشورتي بين سازنده و خريدار منجر گردد. در اين حالت مي توان به پيوست الف IEC 60076-3 مراجعه كرد. 2-9 آزمون جهش حرارتي آزمون جهش حرارتي يك آزمون نوعي است كه در صورت درخواست خريدار ( حتماً بايد در اسناد مناقصه ذكر شود. ) بر روي يك نمونه از ترانسفورماتورهاي درخواستي انجام مي شود. مقدار عمر و سرعت پير شدگي عايق هاي ترانسفورماتور و به تبع خود ترانسفورماتور تا حد زيادي به جهش حرارتي سيم پيچ و روغن وابسته است. بنابراين براي مطمئن شدن از اينكه ترانسفورماتور عمر نرمال ذكر شده را دارد بايد حتماً آزمون جهش حرارتي را با موفقيت پشت سربگذارد . 2-9-1 مقادير مورد قبول براي جهش حرارتي روغن و سيم پيچ: بر طبق استاندارد ملي 2405 ( كليات ترانسفورماتورهاي قدرت ) حد افزايش دماي ترانسفوماتورهاي روغني به صورت جدول زير مي باشد. ( براي كلاس عايقي Aو در شرايط استاندارد دماي 40 درجه و ارتفاع 1000 متر نسبت به سطح دريا) جدول 2-7: حداكثر جهش حرارتي در بخشهاي مختلف ترانسفورماتور نوع تجهيزات حداكثر جهش حرارتي(درجة سانتيگراد) سيم پيچها با كلاس عايقي A 65 وقتي گردش روغن به صورت طبيعي باشد سطح روغن بالاي تانك 60 وقتي ترانسفورماتور داراي يك كنسرواتور باشد هسته ها و قسمتهاي فلزي مجاور آن دما نبايد در هيچ حالتي باعث آسيب در خود بخش يا قسمتهاي مجاور گردد • افزايش دماي (جهش حرارتي) تقليل داده شده براي ترانسفورماتورهائيكه براي مواد خنك كننده با دماي بالا طراحي شده اند: در مورد ترانسفورماتورهايي كه توسط آب خنك مي شوند دماي آب در قسمت ورودي نمايد از0C25 تجاوز كند. در مورد ترانسفورماتورهائيكه توسط هوا خنك مي شوند دماي هوا نبايد به هيچ وجه از0C40 تجاوز نمايد و يا از 0C25- كمتر شود، مگر اينكه خريدار شرايط ديگري را تعيين كرده باشد. درصورتيكه ترانسفورماتور براي نصب درجائي طرح شده باشد كه دماي ماده خنك كننده از يكي از مقاديرحداكثر داده شده در پاراگراف بالا تجاوز نمايد ( ولي نه بيشتر از0C10) افزايش دماي مجاز سيم پيچ ها، هسته و روغن بايد به ترتيب زير كاهش داده شود: (از مقادير جدول 2-7) - 0C1 به ازاء هر درجه افزايش دماي محيط • افزايش دماي (جهش حرارتي) تقليل داده شده براي ترانسفورماتور هاييكه براي ارتفاعات زياد طرح شده اند ولي در ارتفاعات معمولي آزمون شده اند: مقادير ذيل از افزايش دماي داده شده در جدول 7، به ازاء ارتفاع نصب بيشتر از 1000متر كاسته مي شود. الف) به ازاء هر m400 يك درجه سانتيگراد براي ترانسفورماتورهاي روغني كه با جريان هواي طبيعي خنك مي شوند. ب) به ازاء هر m250 يك درجه سانتيگراد براي ترانسفورماتورهاي روغني كه با جريان هواي مصنوعي خنك مي شوند . ياد آوري: اين تقليل در افزايش دما براي ترانسفورماتورهائيكه با آب خنك مي شوند، انجام نمي گيرد. 2-9-2 كلياتي در مورد روش انجام آزمون جهش حرارتي: براي انجام آزمون جهش حرارتي بايد ترانسفورماتور در مداري مشابه آزمون تلفات اتصال‌كوتاه ( تلفات بار ) قرار گيرد. سنسور دماي O در قسمت بالاي روغن (top oil) و سنسورهاي دماي A3, A2, A1 در اطراف ترانسفورماتور قرار مي گيرند. ميانگين دماي نشان داده شده توسط سنسورهاي A3, A2, A1 به عنوان دماي محيط فرض مي شود. در ابتدا ولتاژ طرف فشار قوي رابالا مي بريم تا مجموع تلفات بار در0C 75 و تلفات بي باري توسط ترانسفورماتور گرفته شود. سپس درجه حرارت سنسورهاي A3, A2, A1, O خوانده مي شود و تفاوت بين مقادير O و ثبت مي شود. اينكار ادامه مي يابد تا وقتي كه سـيستم به حــالت پـايدار بـرسد و تفاوت O و در اندازه گيري هاي متوالي كمتر از يـك درجة سانتي گراد تغيير كند. پس از اينكه سيستم به حالت پايدار رسيد سه ساعت در اين حالت باقي مي ماند. سپس ولتاژ طرف فشار قوي تغيير داده مي شود تا جريان نامي از ترانسفورماتور بگذرد اين مرحله به مدت يك ساعت ادامه مي يابد. سپس طرف فشار قوي ترانسفورماتور از منبع قطع مي شود و طرف فشار ضعيف از اتصال كوتاه خارج مي شود و سپس مقاومت سيم پيچ به مدت 10 تا 15 دقيقه به فواصل زماني 20ثانيه يا 30 ثانيه خوانده مي شود و ثبت مي گردد. سپس براساس منحني مقاومت، مقاومت سيم پيچ دقيقاً در زمان قطع منبع ( زمان صفر ) بدست مي آيد. با توجه به مقدار مقاومت، دماي سيم پيچ در زماني كه جريان نامي را از خود عبور مي داد محاسبه مي شود و تصحيحاتي انجام مي گردد. مقادير محاسبه شده براي افزايش دماي سيم پيچ و افزايش دماي روغن نبايد از مقدار استاندارد تجاوز كند. آزمون جهش حرارتي، آزموني وقت گير است و زمان انجام آزمون با توجه به قدرت ترانسفورماتور تغيير مي كند. 2-10 معيار پذيرش آزمون ها: 1) مقادير اندازه گيري شده در محدوده مجاز ذكر شده در جدول شماره 2-8 باشند. 2) نتايج آزمون هاي عايقي با توجه به معيارهاي ذكر شده در قبل مثبت باشد . جدول 2-8: محدودة مجاز پارامترهاي اندازه گيري شده نوع آزمون محدودة مجاز تلفات بار 15+ درصد تلفات اعلام شده تلفات بي باري 15+ درصد تلفات اعلام شده تلفات كل 10+ درصد تلفات كل اعلام شده امپدانس اتصال كوتاه در جريان نامي ( انشعاب اصلي‌) - اگر امپدانس اتصال كوتاه بزرگتر مساوي 10 درصد باشد: 5/7 درصد مقدار اعلام شده - اگر امپدانس اتصال كوتاه كوچكتر از 10 درصد باشد: 10 درصد مقدار اعلام شده نسبت تبديل بي باري در انشعاب اصلي ( نسبت تبديل نامي ) تذكر: رواداري هاي انشعاب هاي ديگر بايد مورد موافقت خريدار و سازنده قرار گيرد. كمترين مقدار از مقادير زير: - 5/0 درصد نسبت به مقدار اعلام شده - درصدي از نسبت اعلام شده كه برابر 1/0 امپدانس اتصال كوتاه واقعي ( برحسب درصد در انشعاب اصلي ) مي باشد
  7. ترانسفورماتور 1-1 تعاريف با عرض پوزش از خوانندگان محترم،متاسفانه بنده قادر به انتقال عكسهاي مربوطه در اين مقاله نبودم.لطفا در قسمت نظرات،بنده را راهنمايي بفرماييد. در اين كتابچه از اصطلاحاتي استفاده شده است كه تعاريف مربوط به آنها در زير آمده است. 1-1-1 ترانسفورماتور ترانسفورماتور دستگاه الكتريكي غير متحركي (غير گردان) مي باشد كه ميان دو يا چند سيم پيچ به واسطه القاء الكترومغناطيسي در هسته، با ثابت بودن فركانس ،جريان و ولتاژ متناوب بين سيم پيچ هاي اوليه خود را به جريان و ولتاژ متناوب در سيم پيچ هاي ثانويه تبديل مي كند و از اين طريق توان الكتريكي را منتقل مي نمايد. شكل 1-1 تصويري از نماي خارجي ترانسفورماتور 1-1-2 ترانسفورماتور تك فاز به ترانسفورماتوري اطلاق مي گردد كه فقط داراي يك سيم پيچ در اوليه و يك سيم پيچ در ثانويه مي باشد. 1-1-3 ترانسفورماتور سه فاز به ترانسفورماتوري اطلاق مي گردد كه داراي سه سيم پيچ در اوليه و سه سيم پيچ در ثانويه مي باشد. 1-1-4 ترانسفورماتور روغني ترانسفورماتوري است كه در آن مدار مغناطيسي و سيم پيچ ها در روغن غوطه ور مي باشند. 1-1-5 ترانسفورماتور روغني با مخزن بسته ترانسفورماتوري كه بدون سيستم تنفسي بوده بطوريكه هيچ گونه تماسي بين روغن مخزن داخلي و هواي خارج وجود نداشته باشد. 1-1-6 ترانسفورماتور روغني با مخزن انبساط ترانسفورماتوري كه داراي سيستم تنفسي براي روغن بوده، بطوريكه ارتباط روغن مخزن داخلي در آن با هواي خارج توسط منبع انبساط امكان پذير باشد. 1-1-7 ترمينال خط به قطعه هادي گويند كه جهت اتصال يك سيم پيچ به هادي خارجي بكار رود. 1-1-8 نقطه خنثي به نقطه اي از سيستم متقارن الكتريكي گويند كه معمولاً داراي پتانسيل صفر مي باشد. 1-1-9 سيم پيچ به مجموعه اي از سيمها كه از پيچيدن آنها در كنار هم يك مدار الكتركي تشكيل مي شود و اين مدار با يك ولتاژ تعريف شده در درون ترانسفورماتور و به دور هسته قرار مي گيرد ،سيم پيچ گويند. شكل 1-2 تصويري از يك سيم پيچ 1-1-10 سيم پيچ فشارقوي سيم پيچي كه تحت بالاترين ولتاژ نامي در ترانسفورماتور قرار داشته باشد. 1-1-11 سيم پيچ فشار ضعيف سيم پيچي كه تحت پايين ترين ولتاژ نامي در ترانسفورماتور قرار داشته باشد. 1-1-12 سيم پيچ اوليه به سيم پيچي اتلاق مي گردد كه قدرت و ولتاژ ورودي به آن اعمال مي گردد. 1-1-13 سيم پيچ ثانويه به سيم پيچي اتلاق مي گردد كه خروجي آن به بار متصل مي گردد. 1-1-14 مقادير نامي مقادير عددي هستند كه نشان دهنده كميتهاي مشخص شده جهت كار ترانسفورماتور مي باشند ، اين كميتها شامل ولتاژ، جريان، توان و ... كه شرايط بهره برداري ترانسفورماتور را نشان مي دهند. شكل 1-3 تصويري از يك ترانسفورماتور 1-1-15 ترانسفورماتور هسته اي به ترانسفورماتوري اتلاق مي گردد كه سيم پيچ ها، همه ستون هاي هسته را احاطه كرده باشند. 1-1-16 ترانسفورماتور زرهي به ترانسفورماتوري اتلاق مي گردد كه هسته، قسمت اعظم سيم پيچ ها را احاطه كرده باشد. شكل 1-4 تصويري از يك ترانسفورماتور زرهي شكل 1-5 تصويري از يك ترانسفورماتور ستوني 1-2 پارامترهاي طراحي و نحوه انتخاب ترانسفورماتور 1-2-1 سطح ولتاژ با توجه به شبكه انتقال كشور ايران، سطح ولتاژ نامي در سمت فشارقوي ترانسفورماتورهاي انتقال kV 230 يا kV 400 و در سمت فشار ضعيف kV230 يا kV132 يا kV63 مي باشد. در ضمن اگر ترانسفورماتور سيم پيچ ثالثيه داشته باشد ولتاژ آن نيز بايد مشخص گردد. بعنوان مثال ترانسفورماتوري كه به شكل kv20/132/400 نشان داده مي شود، داراي ولتاژ400 كيلو ولت در سمت فشارقوي و 132 كيلوولت در سمت فشارضعيف و20 كيلوولت در سيم پيچ ثالثيه مي باشد. ولتاژ نامي سيم پيچهاي ترانسفورماتور بايستي طوري انتخاب شوند كه مقدار حداكثر آن مساوي حداكثر ولتاژ شبكه اي باشد كه ترانسفورماتور در آنجا نصب مي گردد. سطوح ولتاژ سيم پيچهاي ترانسفورماتور با توجه به سطوح ولتاژ پستهايي كه قرار است در آنجا نصب شوند انتخاب مي شود. سيم پيچ ثالثيه به علت تأمين مصرف داخلي سيستم و يا به علت مسائل فني مورد استفاده قرار مي گيرد. ولتاژ سيم پيچ ثالثيه معمولاً با توجه به ولتاژ مورد نياز براي سيستم توزيع محلي انتخاب مي شود. 1-2-2 اتو ترانسفورماتور اتو ترانسفورماتورها، ترانسفورماتورهايي هستند كه سيم پيچ اوليه و ثانويه آنها از نقطه نظر الكتريكي از يكديگر ايزوله نمي باشد. ترانسفورماتورهاي انتقال به دو شكل اتو ترانسفورماتور و ترانسفورماتور با سيم پيچ هاي مجزا ساخته مي شوند. شكل 1-6 تصويري از يك اتوترانسفورماتور 1-2-3 چگونگي انتخاب ترانسفورماتور انتقال اگر نسبت تبديل ولتاژ در ترانسفورماتور كوچك باشد ساخت ترانسفورماتور به صورت اتوترانسفورماتور مصرف مس را تا حددو 50% كاهش مي دهد. بنابراين توصيه مي شود در نسبت تبديلهاي كوچكتر از 2 به جاي ترانسفورماتور با سيم پيچ جدا از اتوترانسفورماتور استفاده شود. هر چه نسبت تبديل بالاتر باشد، مقدار صرفه جويي در مس ترانسفورماتور انتقال كاهش يافته و برتري اقتصادي اتوترانسفورماتور نسبت به ترانسفورماتور با سيم پيچ مجزا افزايش مي يابد. در نسبت تبديلهاي بالاتر اغلب ملاحظات فني اهميت بيشتري نسبت به صرفه جويي اقتصادي پيدا ميكند. بعضي از اين ملاحظات فني عبارتند از: الف) افزايش ميزان تنش در سيم پيچ به علت يكي بودن سيم پيچها در اتوترانسفورماتور ب) عدم امكان زمين كردن مجزاي سيم پيچ هاي اوليه و ثانويه در اتوترانسفورماتور ج) كاهش مقاومت سيم پيچها در برابر اتصال كوتاه در اتوترانسفورماتورها در نتيجه با توجه به موارد فوق در موقعيتهايي كه نسبت تبديل كوچكتر از 2 باشد، به كار بردن اتوترانسفورماتور اقتصادي خواهد بود، بنابراين براي شبكة ايران پيشنهاد مي گردد كه ترانسفورماتورهاي 230/400 و 132/230 كيلوولت از نوع اتوترانسفورماتور انتخاب شوند. 1-2-4 توان نامي توان نامي ترانسفورماتور با توجه به ظرفيت طرح كنوني پست و با در نظر گرفتن برنامه ريزيهاي آينده و طرحهاي توسعه انتخاب مي شود. براي انتخاب توان نامي ترانسفورماتورهاي انتقال، استاندارد خاصي ارائه نشده است، ولي مي توان گفت كه مشخصات زير بيشترين كاربرد را در شبكه برق ايران دارند و براي تنوع زدايي در سفارش ترانسفورماتورها انتخاب ترانسفورماتورهاي انتقال با مشخصات زير توصيه مي گردد. • 20/230/400 كيلوولت، MVA 200، سه فاز • 20/132/400 كيلوولت، MVA 200، سه فاز • 20/66/400 كيلوولت، MVA 200، سه فاز • 20/230/400 كيلوولت، MVA 160، سه فاز • 20/132/400 كيلوولت، MVA 200 و MVA 125 و MVA 160، سه فاز • 20/63/400 كيلوولت، MVA 80 و MVA 125، سه فاز 1-2-5 فركانس نامي با توجه به فركانس شبكه قدرت ايران، فركانس نامي ترانسفورماتورها بايد 50 هرتز انتخاب شود. 1-2-6 تعداد فاز در ترانسفورماتورهاي قدرت سه فاز ميزان ابعاد، وزن و حجم ترانسفورماتور با افزايش توان نامي و ولتاژ افزايش مي يابد و به گونه اي كه در قدرتها و ولتاژهاي بالا گاه براي حمل و نقل ترانسفورماتورهاي سه فاز با مشكل مواجه مي شويم. از اين رو گاهي به جاي يك ترانسفورماتور سه فاز از سه ترانسفورماتور تك فاز استفاده مي شود. انجام اين كار باعث بالا رفتن هزينه ها از جمله هزينه هاي نصب و تلفات مي شود. استفاده از سه ترانسفورماتور تك فاز اين مزيت را هم داراست كه مي توان فقط با داشتن يك ترانسفورماتور ذخيره تك فاز باعث كاهش مدت زمان لازم جهت تعويض ترانسفورماتور مربوط به فاز معيوب و مدت زمان قطعي برق خواهد شد. انتخاب تعداد فازهاي ترانسفورماتور با توجه به محل نصب و مسير حمل و محدوديتهاي موجود در نصب انجام مي گيرد. شكل 1-7 تصويري از ترانسفورماتور تك فاز 1-2-7 تعداد سيم پيچ ها ترانسفورماتورهاي انتقال به صورت دو سيم پيچه و سه سيم پيچه ساخته مي شوند. از كاربردهاي سيم پيچ سوم مي توان به حذف هارمونيك سوم و مصارف داخلي اشاره كرد. 1-2-8 روش خنك كنندگي نوع روش خنك كنندگي ترانسفورماتور توسط چهار حرف انگليسي مشخص مي شود اين چهار حرف به شكل زير در كنار هم قرار مي گيرند. F: گردش با پمپ يا فن W: آب D گردش جهت داده شده O روغن N: گردش طبيعي يا همرفتي N: گردش طبيعي A: هوا F: گردش با پمپ در زير به بررسي هر يك از موارد فوق مي پردازيم. • نوع ماده خنك كنندگي داخلي نوع ماده خنك كننده كه بايد با سيم پيچها در تماس باشد را با يك حرف انگليسي مشخص مي كنيم. براي اين كار از روغن (Oil) استفاده مي شود كه با حرف O معين مي شود. • روش گردش ماده خنك كننده داخلي الف) جريان طبيعي(Natural) در بين ادوات خنك كننده (رادياتورها) و سيم پيچها با حرف N نشان داده مي شود. ب) گردش اجباري(Force) ماده خنك كننده (بوسيلة پمپ) در تجهيزات خنك كننده و گردش طبيعي آن در سيم پيچ ها را با F نشان مي دهند. ج) در گردش جهت داده شده(Direct) كه با D نشان داده مي شود ماده خنك كننده به وسيله پمپ در تجهيزات خنك كننده به گردش درآمده و به سوي سيم پيچها هدايت مي شود. • نوع خنك كننده ماده خنك كننده خارجي مي تواند هوا (Air) يا آب (Water) باشد. • روش گردش مادة خنك كننده خارجي الف) روش خنك كنندگي با استفاده از جريان همرفتي و به شكل طبيعي با N نشان داده مي شود. ب) گردش اجباري ماده خنك كننده و به وسيلة پمپ (آب يا روغن) يا فن (هوا) را با F نشان مي دهند. روش هاي خنك كننده متداول براي ترانسفورماتورهاي روغني به ترتيب قدرت خنك كنندگي به شرح زير مي باشند: الف) روش خنك كنندگي طبيعي (ONAN) ب) روش خنك كنندگي طبيعي با گردش اجباري هوا (ONAF) ج) روش خنك كنندگي اجباري با گردش اجباري روغن و هوا (OFAF) د) روش خنك كنندگي اجباري با گردش جهت دار روغن و گردش اجباري هوا (ODAF) يادآوري1: روش خنك كنندگي مناسب با توجه به قدرت ترانسفورماتور، تلفات ترانسفورماتور، درجه حرارت محيط و ميزان افزايش درجه حرارت مشخص شده در مشخصات فني، طراحي مي گردد. شكل 1-8 انواع روشهاي گردش مادة خنك كننده شكل 1-4 روش گردش مادة خنك كننده يادآوري 2: در يك ترانسفورماتور ممكن است براي قدرتهاي مختلف از روشهاي خنك كنندگي متفاوتي استفاده شود،كه در اين حالت اين روشها را به ترتيب از چپ به راست مي نويسيم. مثلاً اگر روش خنك كنندگي يك ترانسفورماتور، تركيبي از روش خنك كنندگي طبيعي با گردش اجباري هوا و روش خنك كنندگي اجباري با گردش اجباري روغن و هوا باشد، به اين معنا است كه ترانسفورماتور در قدرتهاي پايين تر با روش خنك كنندگي طبيعي خنك مي شود و در قدرتهاي بالاتر با روش خنك كنندگي طبيعي با گردش اجباري هوا و در نهايت در قدرت نامي با روش خنك كنندگي اجباري با گردش اجباري روغن و هوا خنك مي شود. تعداد انواع روشهاي خنك كنندگي بستگي به نوع و قدرت ترانسفورماتور دارد ولي در يك طراحي استاندارد و متعادل تغيير ظرفيت، حداكثر 40 درصد به ازاي هر مرحله افزايش قدرت خنك كنندگي مي باشد. 1-2-9 دماي سيم پيچ و مقدار جهش حرارتي مجاز آن طبق استاندارد 2-60076 IEC ميانگين دماي سيم پيچ در ترانسفورماتور نبايد از 105 بالاتر رود (براي كلاس عايق A). تلفاتي كه در اثر اعمال ولتاژ و بارگيري ترانسفورماتور در هسته و سيم پيچ هاي ترانسفورماتور ايجاد مي شود، به گرما تبديل شده و درجه حرارت داخلي ترانسفورماتور را افزايش مي دهد. در صورتيكه ترانسفورماتور براي حداكثر دماي محيط 40 طراحي شده باشد، طبق استاندارد 2-60076 IEC حداكثر جهش حرارتي سيم پيچ نسبت به هوا 65 =40- 105 مي باشد و براي روغن اين مقدار 60 = 5- 65 بدست مي آيد. مقدار جهش حرارتي سيم پيچ ترانسفورماتور در حالت كار نامي نبايد از اين حد تجاوز كند. اين محدودة جهش حرارتي بايد براي تمام سيم پيچ ها و براي تمامي موقعيتهاي كليد تنظيم ولتاژ برقرار باشد. عواملي مانند حداكثر درجه حرارت مجاز، ارتفاع محل نصب و حداكثر درجه حرارت مجاز، در تعيين مقدار جهش حرارتي مجاز سيم پيچ ها موثر است. • حداكثر درجه حرارت مجاز عايق در جدول 1-2 حداكثر درجه حرارت مجاز براي عايقهاي مختلف نشان داده شده است. كلاس عايقي انتخابي براي ترانسفورماتورهاي روغني كلاس A مي باشد. جدول 1-2- حداكثر درجه حرارت مجاز براي كلاسهاي عايقي مختلف حداكثر درجه حرارت مجاز كلاس عايقي 90 Y 105 A 120 E 130 B 155 F 180 H بالاتر از 180 C • ارتفاع محل نصب ترانسفورماتور يكي از پارامترهاي مهم در طراحي ترانسفورماتورها ارتفاع محل نصب از سطح دريا مي باشد. اين پارامتر در محاسبه طول موثر مقره هاي ترانسفورماتور و همچنين جهش حرارتي مجاز ترانسفورماتور نقش و تأثير دارد. ولتاژ ضربه و حداقل فاصلة هوايي براي ارتفاع 1000 متر، با توجه به استاندارد 3-60076 IEC در جدول 1-3 آمده است. جدول 1-3 سطح ولتاژ آزمون ضربه ايمپالس و حداقل فاصله هوايي برپايه 3-60076 IEC حداقل فاصله هوايي (mm) سطح ولتاژ آزمون ضربة ايمپالس (kV) حداكثر ولتاژ دستگاه (kV) 630 325 5/72 ____ _____ 830 450 145 1250 650 حال اگر ميزان ارتفاع زياد شود به ازاء هر 100 متر بايد يك درصد به مقادير مربوط به فاصله هوايي افزوده شود و از مقادير جديد استفاده گردد. با توجه به استاندارد IEC‌ جهش حرارتي مجاز براي كلاس عايقي A در شرايط نرمال يعني ارتفاع زير 1000 متر حداكثر درجه حرارت محيط 40 براي روغن نسبت به هواي محيط 60 و براي سيم پيچ نسبت به هواي محيط 65 مي باشد. اگر ارتفاع نصب زياد گردد در روش خنك كنندگي طبيعي براي هر 400 متر افزايش ارتفاع و در روش خنك كنندگي اجباري با روغن بازاء هر 250 متر افزايش ارتفاع بايد يك درجه از جهش حرارتي مجاز كم كرد. براي مثال در ارتفاع 1800 متري از سطح دريا و در دماي محيط 40 جهش حرارتي مجاز براي روغن و سيم پيچ نسبت به هواي محيط به ترتيب 58 و 63 مي باشد، كه بايد خريدار ارتفاع مورد نظر خود را اعلام نمايد. • درجه حرارت محيط يكي از پارامترهاي مهم در طراحي ترانسفورماتورها اثر دماي محيط بر روي كاركرد ترانسفورماتور مي باشد. پارامترهاي مربوط به دماي محيط كه در طراحي كاربرد دارند عبارتند از: الف- حداكثر دماي مطلق محيط (براساس استاندارد 60076 IEC ، 40 درنظر گرفته مي شود) ب- حداقل دماي مطلق محيط (براساس استاندارد 60076 IEC ، 25- درنظر گرفته مي شود) ج- ميانگين درجه حرارت ماهيانه محيط (براساس استاندارد 60076 IEC ، 30 درنظر گرفته مي شود) د- ميانگين درجه حرارت ساليانه محيط (براساس استاندارد 60076 IEC ، 20 درنظر گرفته مي شود) اگر حداقل دماي مطلق محيط از 25- بيشتر باشد روغن ترانسفورماتور بايستي از كلاس I استفاده گردد و در نقاطي كه حداقل دماي مطلق محيط كمتر از 30- باشد بايد از روغن كلاس II استفاده گردد. حال اگر ترانسفورماتور را براي محيطي طراحي كنيم كه: 30 > و 20 > و 40 > باشد، بايد بين مقادير ( 40 - ) و ( 30- ) و ( 20- ) بزرگترين مقدار را در نظر گرفت. اين بزرگترين مقدار بايد از 65 ماكزيمم جهش حرارتي سيم پيچ و 60 ماكزيمم جهش حرارتي روغن كم شود، تا ماكزيمم جهش حرارتي سيم پيچ و روغن بدست آيد. به عنوان مثال اگر ترانسفورماتور بايد در محيطي نصب شود كه داراي شرايط زير باشد: 20= و 35= و 50 = آنگاه داريم: 5= 30- و 10= 40- 0= 20- بنابراين جهش حرارتي مجاز سيم پيچ برابر 55= 10- 65 و جهش حرارتي مجاز روغن برابر 50= 10- 60 بدست مي آيد. 1-2- 10 درصد اضافه تحريك مجاز با توجه به اينكه ترانسفورماتور در شبكة برق قرار مي گيرد و ولتاژ ترمينال هاي آن مستقيماً از شبكه تغذيه مي گردد، در اثر ايجاد اضافه ولتاژ در شبكه، ترانسفورماتور بايد كار عادي خود را انجام داده و بدون صدمه ديدن و به صورت پيوسته نسبت به اين اضافه ولتاژ كار كند. برطبق استاندارد 1-60076 IEC ترانسفورماتور بايد بتواند تا 5% اضافه تحريك را تحمل نمايد. مقدار تحريك عبارت است از نسبت ولتاژ نامي به فركانس نامي. با توجه به اينكه معمولاً فركانس شبكه ثابت مي باشد ترانسفورماتور بايد بتواند 5% اضافه ولتاژ را تحمل كند. البته خريدار مي تواند درصد اضافه تحريك بالاتري را نيز سفارش دهد، كه حداكثر اين مقدار نمي تواند بيشتر از 10% باشد. 1-2-11 امپدانس اتصال كوتاه (Uk%) از نظر مداري امپدانس اتصال كوتاه، ولتاژ درصدي است كه دو سر ترانسفورماتور واقع مي شود، در صورتيكه سمت ديگر ترانسفورماتور اتصال كوتاه باشد و جريان نامي از سيم پيچ عبور كند. امپدانس اتصال كوتاه در موارد زير تأثير گذار مي باشد: - تنظيم ولتاژ در شبكه (افت ولتاژ) - كنترل سطوح اتصال كوتاه در شبكه - پايداري شبكه - طراحي و ساخت ترانسفورماتور انتخاب امپدانس اتصال كوتاه پايين مقدار جريان اتصال كوتاه گذرنده از ترانسفورماتور را زياد مي كند، در نتيجه متناسب با آن بايد استقامت مكانيكي بالائي براي ترانسفورماتور طراحي گردد و ضمناً قدرت كليدهاي شبكه نيز بالا رود و در صورتيكه مقدار امپدانس اتصال كوتاه زياد اختيار شود، افت ولتاژ و درصد رگولاسيون ولتاژ بالا مي رود. به دلايل فوق و نيز به دليل تأثير امپدانس اتصال كوتاه در قيمت ترانسفورماتور انتخاب اين پارامتر بايد با دقت فراوان انجام پذيرد. در استاندارد 5-60076 IEC براي ترانسفورماتورهايي با قدرت MVA 25 تا MVA 200 امپدانس اتصال كوتاهي برابر % 5/12 پيشنهاد شده است، كه البته اين پيشنهاد كلي است. در شبكه انتقال ايران ترانسفورماتورهايي با امپدانسهاي اتصال كوتاه متفاوت وجود دارد، به طوري كه براي قدرتها و ولتاژهاي مختلف امپدانس درصدي از 10% تا 16% مي توان يافت. 1-2-12 نحوة اتصال سيم پيچ ها در ترانسفورماتورهاي قدرت اتصال ستاره و مثلث به كار برده مي شوند. اتصال ستاره جهت سيم پيچ هاي فشارقوي و سيم پيچ هايي كه تپ چنجر روي آنها نصب خواهد شد و در مواردي كه نياز به نقطه صفر باشد كاربرد دارند. در ترانسفورماتور هاي با ولتاژ بالا (400و230كيلوولت) به علت بالابودن قيمت عايق اتصال ستاره براي اوليه و ثانويه و اتصال مثلث جهت ثالثيه مناسب مي باشد. لزوم نصب سيم پيچ سوم در ترانسفورماتورهاي ستاره-ستاره براي حذف اثرات نامطلوب هارمونيك سوم جريان بي باري، ايجاد تعادل مغناطيسي در هسته، امكان بارگيري نامتقارن و تثبيت ولتاژ نقطه صفر و كاهش امپدانس صفر ترانسفورماتور و بارگيري از سيم پيچ سوم به عنوان منبع قدرت، ضروري مي باشد. از حرف Y براي نشان دادن اتصال ستاره و از حرف D براي نشان دادن اتصال مثلث استفاده مي شود. به اين ترتيب اگر اتصال ترانسفورماتوري Yd باشد يعني اوليه آن به صورت ستاره و ثانويه آن مثلث مي باشد. اگر نقطه نول سمت ستاره زمين شده باشد با نماد YNd نشان داده مي شود. 1-2-13 گروه برداري گروه برداري ترانسفورماتور معرف اختلاف فاز بين ولتاژهاي سمت فشارقوي و ولتاژ سمت فشارضعيف و سيم پيچ ثالثيه ترانسفورماتور مي باشد و به صورت مضربي از عدد 30 درجه نشان داده مي شود. به طور مثال وقتي گروه برداري و نوع اتصال ترانسفورماتوري به صورت YNd11 نشان داده مي شود، اين بدان معني است كه ولتاژ سمت فشارقوي به اندازه 330=30×11 از ولتاژ متناظر سمت فشارضعيف جلوتر مي باشد. همچنين حرف N نشان دهنده اين است كه نوترال در سمت فشارقوي زمين شده است. به همين ترتيب اگر گروه برداري يك ترانسفورماتور به صورت YNyn0d11 باشد به اين معني است كه سيم پيچ اوليه و ثانويه ستاره و سيم پيچ ثالثيه مثلث است و اختلاف فاز اوليه نسبت به ثانويه صفر و اختلاف فاز اوليه نسبت به ثالثيه 330 درجه مي باشد. با توجه به شبكه قدرت ايران و همچنين نرم توليدات داخلي گروه هاي برداري پيشنهادي براي ترانسفورماتورهاي انتقال 1و11 مي باشد. شكل 1-5 دياگرام ساعت جهت تشخيص گروه برداري يادآوري: براي موازي كردن دو ترانسفورماتور بايد گروه برداري آنها يكسان باشد، تا از ايجاد جريان گردشي و صدمه ديدن ترانسفورماتورها جلوگيري به عمل آيد. 1-2-14 كليد تنظيم ولتاژ از روشهاي تنظيم ولتاژ شبكه، تغيير نسبت تبديل ترانسفورماتورها به صورت پله اي و با استفاده از تپ چنجر است. تپ چنجرها بر دو نوع قابل عمل در حالت بدون جريان و قابل عمل زير بار تقسيم مي شوند. در مواردي كه تنظيم مداوم ولتاژ بدون قطع بار ضروري باشد، از تپ چنجرهاي قابل عمل زير بار استفاده مي شود و در غير اينصورت از تپ چنجرهاي غيرقابل عمل زير بار استفاده مي شود. تپ چنجرهاي قابل قطع زير بار براي ثابت نگهداشتن ولتاژ ثانويه در اثر تغيير ولتاژ اوليه به كار مي رود. از ديگر دلايل كاربرد كليد تنظيم ولتاژ قابل عمل زير بار، كاربرد در كنترل توان اكتيو مي باشد. كليد تنظيم ولتاژ قابل عمل زير بار به صورت معمول بر روي سيم پيچ فشارقوي نصب مي گردد. به اين دليل كه اولاً سيم پيچ فشار قوي بيروني ترين سيم پيچ مي باشد و گرفتن سر سيم ها از آن و اتصال سرسيم ها به كليد تنظيم ولتاژ راحت مي باشد و دوماً جريان در سمت فشارقوي نسبت به فشار ضعيف كمتر مي باشد، به همين خاطر احتمال خورده شدن كنتاكتها كمتر مي شود. از ديگر موارد مهم در انتخاب كليد تنظيم ولتاژ، انتخاب درصد تنظيم ولتاژ مي باشد. اگر درصد تنظيم ولتاژ در هر مرحله كوچك انتخاب شود باعث بالارفتن تعداد كاركرد تپ چنجر شده و موجب افزايش استهلاك آن شكل 1-6 تصويري از بوبين هاي تنظيم ولتاژ مي شود و از طرف ديگر اگر درصد تنظيم پله هاي تپ چنجر زياد باشد، تغيير محل تنظيم ولتاژ به خوبي انجام نمي پذيرد. بنابراين جهت انتخاب درست و مناسب پله هاي كليد تنظيم ولتاژ بايد منحني تغييرات ولتاژ برحسب زمان به خوبي مورد مطالعه قرار گيرد. پله هاي تغييرات ولتاژ براي ترانسفورماتورهاي انتقال در شبكه ايران بيشتر به شكل 67/1 × 9  مي باشد. البته در صورت نياز مي توان از تعداد پله ها و درصد تغييرات ديگر هم استفاده كرد. 1-2-15 حداكثر زماني كه ترانسفورماتور مي تواند اتصال كوتاه را تحمل كند هنگامي كه ترانسفورماتور تحت اتصال كوتاه واقع مي شود و جريان اتصال كوتاه از آن عبور مي كند، از دو جهت مورد بررسي قرار مي گيرد: اولاً افزايش درجه حرارت در سيم پيچ ترانسفورماتور و ثانياً تحمل مكانيكي سيم پيچ هاي ترانسفورماتور در مقابل نيروهاي الكتروديناميكي وارد بر آن. در اثر عبور جريان اتصال كوتاه از سيم پيچ هاي ترانسفورماتور دماي سيم پيچ ها افزايش مي يابد ،كه طبق استاندارد 5-60076 IEC در صورت بروز اتصال كوتاه سه فاز متقارن در شبكه ماكزيمم مقدار دماي مجاز سيم پيچ در صورت استفاده از عايق كلاس A و سيم پيچ مسي نبايد از 250 درجه سانتيگراد تجاوز كند. از نقطه نظر مكانيكي نيز در هنگام بروز اتصال كوتاه در شبكه و عبور جريان اتصال كوتاه از ترانسفورماتور، سيم پيچ هاي ترانسفورماتور بايد در مقابل نيروهاي الكتروديناميكي ناشي از جريان اتصال كوتاه استقامت مكانيكي لازم را داشته باشند و تحت اثر اين نيروها تغيير شكل ندهند و جابجا نشوند. طبق استاندارد 5-60076 IEC در صورت بروز اتصال كوتاه سه فاز متقارن در شبكه كه جريان اين اتصال كوتاه از ترانسفورماتور عبور مي كند، ترانسفورماتور بايد بتواند حداقل به مدت 2 ثانيه اين اتصال كوتاه را تحمل كند. لازم به تذكر است مدت زمان 2 ثانيه در محاسبات مربوط به توانايي حرارتي سيم پيچ ها وارد مي شود و از نقطه نظر حرارتي، سيم پيچ ها بايد اتصال كوتاه را طي مدت زمان 2 ثانيه تحمل كنند. علاوه بر اين، در صورتي كه مشتري بخواهد مي تواند زمان بالاتر از 2 ثانيه را نيز براي تحمل اتصال كوتاه سفارش دهد. 1-2-16 سطح صدا يكي از مشخصه هاي ترانسفورماتور ميزان صداي توليدي آنها مي باشد. ميزان توان صدا بر واحد سطح ناشي از دو مولفه مي باشد ،يكي تغييرات صدا كه تابع ساختمان ترانسفورماتور مي باشد و ديگري تغييرات صدا كه تابع فركانس كاركرد ترانسفورماتور مي باشد. فن ها و پمپ هاي خنك كننده از منابع توليدكننده صدا مي باشند. همچنين اگر چينش ورقه هاي هسته به خوبي انجام نگردد و يا برش ورقه هاي هسته منظم نباشد و داراي ناهمواريهايي باشد، در هنگام برق دار شدن ترانسفورماتور اين موارد باعث لرزش ورقه هاي هسته و در نهايت موجب توليد صدا مي گردد. با توجه به اينكه ترانسفورماتور در چه محلي نصب مي شود و ميزان آلودگي صوتي در محل مورد نظر به چه مقدار اهميت دارد، ميزان اهميت اين مشخصه ترانسفورماتور مشخص مي گردد. سطح صداي dB80 براي ترانسفورماتورهاي با قدرت200و500 مگاولت آمپر طبق استاندارد NEMA-TRI حد مطلوبي است. 1-2-17 تلفات بي باري و تلفات بار طبق تعريف 1-60076 IEC تلفات بي باري به توان حقيقي جذب شده توسط ترانسفورماتور گفته مي شود ،در حاليكه ولتاژ نامي با فركانس نامي به ترمينالهاي يكي از سيم پيچ ها اعمال شود و سيم پيچ ديگر مدار باز باشد. منشاء اين تلفات وجود جريان فوكو و همچنين پديدة هيسترزيس مي باشد، لازم به ذكر است كه اين تلفات در تمام مدتي كه ترانسفورماتور برق دار باشد وجود دارد به همين خاطر از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد. طبق تعريف 1-60076 IEC تلفات بار، به توان حقيقي جذب شده توسط ترانسفورماتور گفته مي شود در حاليكه جريان نامي در يكي از سيم پيچهاي آن جريان داشته باشد و ترمينالهاي سيم پيچ ديگر آن اتصال كوتاه شده باشند (در صورتيكه سيم پيچ هاي اضافي وجود داشته باشند آن سيم پيچ ها مدار باز مي باشند). بنابراين تلفات بار، مادامي كه ترانسفورماتور زير بار باشد، وجود دارد. قابل توجه است كه تلفات بار متناسب با مربع جريان (بار) مي باشد و اگر بخواهيم تلفات بار را در غير جريان نامي بيابيم ،بايد تلفات بار داده شده در بار نامي را در نسبت مربعات بار مورد نظر به بار نامي ضرب كنيم. تلفات بي باري كه داراي دو مولفه مي باشد (يكي تلفات ناشي از وجود جريان فوكو و ديگري تلفات ناشي از پديده هيسترزيس) همان تلفات هسته ترانسفورماتور است. تلفات هسته (تلفات بي باري) به جنس ورقه هاي هسته، روش چينش آنها و همچنين كيفيت چينش ورقه ها (اين كه ورقه هاي هسته با دقت چيده شوند يا خير) بستگي دارد. تلفات بار نيز ناشي از تلفات اهمي سيم پيچ ها و تلفات شار نشتي مي باشد. • تلفات و ارزيابي اقتصادي ترانسفورماتور از اصول اوليه در ساخت ترانسفورماتور وجود نسبت عكس بين ميزان مواد اوليه مصرفي در ساخت ترانسفورماتور (ميزان مس براي سيم پيچ ها و همچنين ورق هسته) و ميزان تلفات بار و بي باري مي باشد. به طوري كه با افزايش مواد اوليه مصرفي مي توان تلفات را كاهش داد. از طرف ديگر همانطور كه مصرف مواد اوليه باعث افزايش بهاي ترانسفورماتور مي شود، افزايش تلفات نيز هزينه هاي ناشي از تلفات را بالا مي برد. اين هزينه ها شامل دو بخش اصلي مي باشند اولاً هزينه هاي ناشي از نصب و انتقال قدرت تلف شده در ترانسفورماتور، ثانياً هزينه هاي ناشي از انرژي تلف شده. با مقايسة هزينه هاي ناشي از مصرف مواد اوليه و هزينه هاي ناشي از تلفات كه افزايش يكي باعث كاهش ديگري مي شود به اين نتيجه مي رسيم كه با تعيين و مقايسه هر كدام از آنها مي توان به حالت بهينه اي دست يافت. بهينه سازي طراحي ترانسفورماتور برپايه اصول فوق مي باشد. 1-2-18 ابعاد و وزن ترانسفورماتور با توجه به محدوديت هايي كه وجود دارد، از قبيل محدوديت هاي محل نصب ترانسفورماتور و يا محدوديت هايي كه در حمل و نقل ترانسفورماتور از محل ساخت تا محل نصب به وجود مي آيد، به طور مثال، وجود پلهايي در مسير كه تحمل وزن محدودي را دارند، يا وجود تونل هايي در مسير زميني كه محدوديت ارتفاع دارند، ابعاد و وزن ترانسفورماتورها مشخص مي گردند. 1-2-19 سطح آلودگي محيط محيط ها از نظر سطح آلودگي به 5 ناحيه سبك، متوسط، سنگين و خيلي سنگين و ويژه تقسيم شده اند. در صورتيكه آلودگي محيط زياد باشد، چسبيدن آلودگي به سطح خارجي بوشينگ هاي ترانسفورماتور احتمال خزش سطحي را بالا برد و براي جلوگيري از اين امر بايد طول فاصله خزشي بوشينگ را زياد كنيم. برهمين اساس در استانداردها براي هر محيط با سطح آلودگي مشخص فاصله خزشي معيني ثبت شده است. اين فاصله خزشي حداقل فاصله اي است كه بايد رعايت گردد تا خزش سطحي در سطح خارجي بوشينگ هاي ترانسفورماتور رخ ندهد. شكل 1-7 مسير خزشي روي بوشينگ 1-3 تجهيزات حفاظتي 1-3-1 رله بوخهلتس ترانسفورماتور به دو طريق تحت تنش هاي الكتريكي قرار مي گيرد، اول اتصالي هاي بوجود آمده در شبكه برق و دوم اشكالات الكتريكي كه در داخل خود ترانسفورماتور بوجود مي آيد. بدليل اينكه تمامي قسمت هاي الكتريكي ترانسفورماتور روغني در روغن قرار دارد، اين اتصالي ها كه بصورت تخليه جزئي الكتريكي ميباشد، موجب تجزيه و تخريب روغن و بوجود آمدن گازهايي در روغن مي گردند. عيوب الكتريكي مانند اتصال حلقه ها به هم، و همچنين تخليه جزئي موجب تجزيه روغن و متصاعد شدن گازهاي آن مي گردد. شكل 1-8 رله بوخهلتس اين گازها از طريق لوله هاي ارتباطي وارد رله اي به نام رلة بوخهلتس مي گردد و باعث حركت يك يا دو گوي شناور در اين رله مي شود و گازها نيز در محفظه مشخصي در اين رله جمع مي گردند. كنتاكت هاي تعبيه شده بر روي شناور هاي رله مي تواند فرمان الكتريكي را در اختيار سيستم هاي اخطار و قطع كننده ترانسفورماتور شبكه قرار دهد. همچنين زماني كه ترانسفورماتور تحت اتصال كوتاه قرار مي گيرد، بعلت حركت شديد روغن كنتاكتهاي فوق بسته مي شوند و فرمان قطع صادر مي گردد. رله بوخهلتس مطابق با استاندارد 42566 DIN بايد در مسير ارتباط مخزن و منبع انبساط قرار گيرد. 1-3-2 ترمومتر روغن حرارت و دما يكي از عوامل بسيار مهمي است كه در ترانسفورماتور بايد مورد توجه قرار گيرد. حرارت زياد عمر مواد عايقي را كاهش داده و باعث پيري زودرس مواد عايقي مي شود. براي كنترل دماي روغن از يك ترمومتر روغن در ترانسفورماتور استفاده مي شود كه اين ترمومتر داراي 4 كنتاكت براي قطع و وصل فن ها، اعلام آلارم و فرمان قطع ترانسفورماتور مي باشد. ترمومتر روغن دماي بالاترين قسمت روغن (Top Oil) را نشان مي دهد. شكل 1-9 ترمومتر روغن 1-3-3 ترمو متر سيم پيچ اين وسيله حفاظتي نيز همانند ترمومتر روغن، دماسنجي است كه وظيفه سنجش دما را برعهده دارد، ترمومتر سيم پيچ ، دماي سيم پيچ (متوسط دماي سيم پيچ يا دماي داغ ترين نقطه سيم پيچ) را نشان مي دهد. اين ترمومتر دما را از طريق محاسبه تلفات (RI2) در سيم پيچ اندازه گيري مي كند. مقاومت سيم پيچ توسط يك مقاومت حرارتي مدل شده و جريان سيم پيچ نيز از طريق يك CT به اين مقاومت حرارتي داده مي شود ،كه خروجي اين CT حداكثر 2 آمپر مي باشد. ترمومتر سيم پيچ داراي 4 كنتاكت براي قطع و وصل فن ها و همچنين اعلام آلارم و ايجاد فرمان قطع براي مدارشكن مي باشد. شكل1-10 ترمومتر سيم پيچ 1-3-4 رطوبت گير در ترانسفورماتورهاي روغني از نوع كنسرواتوري، در اثر كاهش دما و انقباض روغن در مخزن ترانسفورماتور، مقداري هوا از طريق رطوبت گير به منبع انبساط (كنسرواتور) وارد مي شود. رطوبت هوا در حين عبور توسط سيليكاژل موجود در رطوبت گير گرفته مي شود تا از مرطوب شدن روغن و در نتيجه كاهش استقامت الكتريكي آن جلوگيري شود. مشخصات اين وسيله حفاظتي برطبق استاندارد 42567DIN مي باشد. رنگ سيليكاژل در حالت طبيعي بنفش مي باشد. در صورتيكه مقدار رطوبت در آن زياد شود و خاصيت *****ي آن از دست برود صورتي رنگ مي شود كه در اين زمان بايد تعويض شود. شكل 1-11 رطوبت گير 1-3-5 رله محافظ مخزن در اثر ايجاد اتصال كوتاه گرماي زيادي توليد مي شود كه باعث تجزيه روغن و توليد حجم زيادي از گازها مي شود در صورتيكه اين اتصال كوتاه ادامه يابد گازهاي توليد شده باعث ايجاد فشارهاي غيرمجاز گرديده كه در صورت عدم تخليه ممكن است مخزن ترانسفورماتور تغيير شكل داده و يا باعث تركيدگي آن شود. به همين خاطر براي محافظت مخزن در مقابل اين نيروها از رله محافظ مخزن استفاده مي شود. اين رله داراي يك كنتاكت باز مي باشد و زماني كه فشار داخل مخزن از حد مجاز بالاتر رود، كنتاكت مورد نظر بسته شده و ترانسفورماتور را از مدار خارج مي كند. 1-3-6 رله محافظ كليد كليد تنظيم ولتاژ در ترانسفورماتورهاي فوق توزيع روغني در محفظه اي جدا از مخزن اصلي ترانسفورماتور وجود دارد و روغن آن از روغن ترانسفورماتور جدا مي باشد. انبساط و انقباض روغن آن از طريق يك منبع انبساط فرعي انجام مي گيرد و دسترسي به آن از روي درپوش ترانسفورماتور جهت تعويض روغن و سرويس، بدون بازكردن قسمتهاي ديگر امكانپذير مي باشد. براي جلوگيري از آسيب بيشتر ناشي از اشكالات بوجود آمده در محفظه كليد تنظيم ولتاژ، رله محافظ كليد براي ترانسفورماتور پيش بيني مي شود. اين رله در مسير لوله ارتباطي بين محفظه كليد با كنسرواتور فرعي نصب مي شود. در اثر ايجاد خطا در اين محفظه، جريان شديد روغن بوجود مي آيد كه شناور اين رله به اين جريان شديد حساس مي باشد و كنتاكت موجود در رله از طريق شناور بسته مي شود و فرمان قطع صادر مي گردد. 1-3-7 روغن نما روغن نما براي نشان دادن ارتفاع روغن در كنسرواتور اصلي و فرعي مورد استفاده قرار مي گيرد. روغن نما داراي شناورهائي است كه در داخل كنسرواتور قرار دارند و با تغيير ارتفاع روغن حركت شناورها بوسيله نيروي مغناطيسي به عقربه منتقل مي شود. روغن نما داراي درجه 20+،min ، max مي باشد كه در حالت كار عادي عقربه مي بايست روي20 قرار گيرد. روغن نما داراي دو كنتاكت باز مي باشد كه يكي براي اعلام آلارم و ديگري براي صدور فرمان قطع مورد استفاده قرار مي گيرند. شكل 1-12 روغن نما شكل 1-13 نحوه عملكرد روغن نما 1-3-8 ترانسفورماتورهاي جريان ترانسفورماتورهاي فوق توزيع به منظور پيش بيني استفاده از رله جريان زياد و ديفرانسيل بايد مجهز به ترانسفورماتورهاي جريان(CT) در سمت فشار ضعيف و يا فشارقوي باشند. ثانويه ترانسفورماتورهاي جريان(CT) به جعبة ترمينال مخصوص هدايت مي شوند و ترانسفورماتورهاي جريان(CT) از نوع روغني بوده و قابل دسترسي از روي درپوش مي باشند. علاوه بر ترانسفورماتورهاي جريان(CT) حفاظتي، براي ترمومتر سيم پيچ نيز، به ترانسفورماتور جريان(CT) مستقلي نياز است ،كه آن نيز بر روي ترانسفورماتورهاي فوق توزيع پيش بيني مي گردد. 1-4 نمونه به طور مثال براي سفارش يك ترانسفورماتور kV 20/230/400 با توان نامي MVA200 و تكميل جدول داده هاي فني به صورت زير بايد عمل كرد: سطح ولتاژ اين ترانسفورماتور در سمت فشارقوي kV 400 و در سمت فشار متوسط kV 230 و در سمت فشار ضعيف kV 20 مي باشد. توان نامي كه در جدول داده هاي فني بايد گنجانده شود برابر MVA200 است. با توجه به اين كه اين ترانسفورماتور در شبكه نصب مي شود ،داراي فركانسي برابر با Hz 50 مي باشد و همچنين تعداد فاز آن برابر سه مي باشد. همانطور كه در بخش مربوط به روشهاي خنك كنندگي به طور مشروح در مورد روشهاي متفاوت توضيحاتي داده شده است، بايد يكي از روشهاي فوق يا تركيبي از چند روش را براي خنك كنندگي ترانسفورماتور مورد استفاده قرار داد. براي محدودة تواني فوق تركيبي از دو روش ONAN/ONAF/OFAF را انتخاب مي كنيم. در مورد پارامتر زمان تحمل اتصال كوتاه ترانسفورماتور استاندارد 5-60076 IEC به طور مشروح توضيحاتي ارائه كرده است. برطبق اين استاندارد ترانسفورماتور حداقل بايد زمان 2 ثانيه را از نقطه نظر محاسبات حرارتي تحمل كند. براي مثال زمان 2 ثانيه براي اين پارامتر ثبت مي گردد. مقدار پارامتر درصد اضافه تحريك مجاز نيز با توجه به توضيحات داده شده و برطبق استاندارد 1-60076 IEC برابر 5% انتخاب مي گردد. اگر در محل نصب ترانسفورماتور احتمال وجود اضافه ولتاژهاي بيشتر از 5% وجود داشته باشد، اين مقدار مي تواند تا حداكثر 10% اختيار گردد. مقدار امپدانس نسبي اتصال كوتاه نيز با مطالعات شبكه در محل نصب ترانسفورماتور و همچنين درصد رگولاسيون ولتاژ قابل دسترسي مي باشد. با انجام اين مطالعات همانطور كه در بند 1-2-11 توضيح داده شده است مقادير حداكثر و حداقل اين پارامتر بدست مي آيد. با توجه به پيشنهاد 5-60076 IEC مقدار امپدانس اتصال كوتاه %5/12 انتخاب مي گردد. گروه اتصال اين ترانسفورماتور نيز با توجه به توضيحات بند 1-2-12 و 1-2-13، YNyn0d11 انتخاب مي گردد. ارتفاع محل نصب ترانسفورماتور بعنوان پارامتر ديگري است كه بايد مشخص گردد. در صورتيكه محل نصب ترانسفورماتور داراي ارتفاع كمتر از 1000 متر باشد، به طور مثال ارتفاع محل نصب 800 متر باشد آنگاه براي پارامتر ارتفاع محل نصب مقدار زير 1000 متر انتخاب مي گردد و در صورتيكه ارتفاع محل نصب بالاي 1000 متر باشد عدد مورد نظر درج مي گردد. به طور مثال براي ترانسفورماتور نرمال مورد نظر ارتفاع زير 1000 متر درج مي گردد. سطح صدا پارامتري است كه با توجه به شرايط محل نصب درجه اهميت آن مشخص مي گردد. سطح صداي dB 80 را براي ترانسفورماتور مورد نظر طبق استاندارد NEMA-TRI انتخاب مي كنيم. براي انتخاب تلفات ،روش ارزيابي اقتصادي كه در فصل اول اين استاندارد (استاندارد اسناد مناقصه) تشريح شده،مورد استفاده قرار مي گيرد. بدين معني كه با توجه به قيمت پيشنهادي براي ترانسفورماتور و همچنين ميزان تلفات بار و بي باري و قيمت اين تلفات، هزينه نهايي ترانسفورماتور مشخص مي گردد و در بين گزينه هاي موجود اقتصادي ترين گزينه انتخاب مي گردد. براي ترانسفورماتورهاي قدرت ،كليد تنظيم ولتاژ از نوع زير بار بايد انتخاب گردد تا قدرت مانور براي تنظيم ولتاژ تحت شرايط بار امكان پذير باشد. محدوده تغييرات نيز بر طبق نرم(norm) توليدات داخل (براي مثال) %15  در 19 پله انتخاب مي گردد. براي تعيين دماي محيط چهار پارامتر مي بايست مشخص گردد: 1- حداكثر دماي محيط ( ) 2- حداقل دماي محيط ( ) 3- ميانگين درجه حرارت ماهيانه ( ) 4- ميانگين درجه حرارت ساليانه ( ) اين 4 پارامتر براي دماي محيط بايد مشخص گردد تا محاسبات مربوط به بحث هاي حرارتي در ترانسفورماتور امكان پذير باشد. در شرايط استاندارد IEC حداكثر دماي محيط 40 و حداقل دماي محيط 25- و ميانگين درجه حرارت ماهيانه 30 و ميانگين درجه حرارت ساليانه 20 درنظر گرفته مي شود. به طور مثال براي مناطق جنوب كشور كه حداكثر دماي محيط از 40 بيشتر مي باشد بايد اين پارامتر به طور دقيق مشخص گردد (به طور مثال 50) تا ترانسفورماتور براي كار در دماي مورد نظر طراحي گردد. با توجه به توضيحات ارائه شده، براي هر يك از تجهيزات جانبي و حفاظتي، وجود رله بوخهلتس، ترمومتر روغن، ترمومتر سيم پيچ، رطوبت گير، رله محافظ مخزن، رله محافظ كليد، روغن نما و ترانسفورماتورهاي جريان براي ترانسفورماتور فوق توزيع روغني الزامي مي باشد.
  8. babaeian.amir

    گاورنر

    گاورنر هر واحد نيروگاهي براي كنترل سرعت و قدرت توربين به يك دستگاه گاورنر (Governor) براي تنظيم جريان آب ورودي به توربين، مجهز مي‌گردد. گاورنرها به 3 دسته تقسيم مي‌شوند: - گاورنر مكانيكي - گاورنر الكترومكانيكي - گاورنر الكترونيكي در حال حاضر فقط از گاورنر الكترونيكي در نيروگاههاي جديد استفاده مي‌شود و گاورنرهاي مكانيكي و الكترومكانيكي را فقط در نيروگاههاي قديمي مي‌توان پيدا كرد. گاورنرهاي جديد داراي دو قسمت الكترونيكي و هيدروليكي مي‎باشند. 1- قسمت الكترونيكي گاورنر يك كنترل‎كننده الكترونيكي حلقه بسته (close loop) ، مجهز به PLC ، به‌صورت كاملا” دوتايي (Full redundant)، كنترل سيستم را بر عهده مي‌گيرد. سيگنال‎هاي ورودي اين كنترل‎كننده معمولا" عبارتند از: - سيگنال آنالوگ سرعت توربين، از خروجي سنسورهاي سرعت توربين (mA20-4) - سيگنال آنالوگ نشان‎دهنده موقعيت ويكت گيت‌هاي توربين(mA20-4) - سيگنال آنالوگ نشان‎دهنده توان خروجي ژنراتور (mA20-4) بر اســــاس سيگنـــــال‎هاي ورودي فــوق و پــردازش آن‌ها در كنتـرل‌كننده PLC، سيگنال خروجــي گـــاورنر الكتـــرونيكي (mA20-4) به شـــير راهنمـــا(Pilot valve) اعمـــال شـــده و با عمــلكرد اين شيـر، فشـــار و دبــي لازم روغـــن براي حركــــت سـرووموتور و دريچه‎هـــاي هـــادي توربيـــن(wicket gates) از طريـق شيـــر كنتـــرل اصـــلي(main valve) گاورنر فراهم مي‎گردد. كنتـــرل‎كننده فــوق معمولا" به صـورت دوتــايي بـــه عنــوان گاورنــر اصلي و گاورنر پشتيبان در تابلوي كنترل گاورنر قرار مي‌گيرند. در صـــورت بروز اشكال در گاورنر اصلي(main) ، كنترل سيستم به صورت خودكار، به گاورنر پشتيبان (backup) منتقل مي‎شود. سيستم كنترل گاورنر داراي سه حالت عملكرد به شرح زير است: - حـــالت كنتــــرل ســـرعت با كنترل‎كننده PID (speed control) - حالت كنترل مقدار بازشدگي دريچه‎هاي هادي(wicket gate) توربين با كنترل‎كننده تناسبي (‍P)(opening control) - حالت كنترل توان خروجي ژنراتور با كنترل‎كننده PID (Power control) 2- قسمت هيدروليكي گاورنر قســـمت هيدروليكي گاورنر شامل تجهيزات زير مي‎باشد: - عمــل‎كننده‎هـــاي الكتروهـــيدروليكي براي تبديل سيگنال‎هاي الكتريكي به مقـــادير مكــانيكي متناظر - تقويت‎كننده هيدروليكي - واحد تأمين فشار روغن از اين واحـــد به منظـــور تأميـــن فشـــار روغــــن بـــراي عمــــلكرد سرومــــوتورهاي تـــوربين و نهايتا” باز و بسته شدن ويكت گيت‌هاي توربين استفاده مي‎شود. سيستم روغـن گـاورنر شامل مخــزن روغن، تانك فشار روغن/هوا(Air Oil Vessel) ، دو دستگاه پمـپ روغـــن گـــاورنر، شيرهاي سولونوئيدي، شير هيدروليكي، سيستم خنك‎كن روغن (شامل دو دستگاه پمپ، كولر و ***** دوتايي مربوطه)، تجهيزات كنترل و اندازه‎گيري، لوله‎كشي و غيره مي‎باشد. برق سيســـتم كنتــــرل گـــاورنر از دو فيـــدر مجــزا،از سيستم DC نيروگاه تأمين مي‎شود.
      • 3
      • Like
  9. تست ولتاژ بالا HIPOTمقدمه: واژه HIPOT یا HI POT مخفف واژه HIGH POTENTIAL است.براي اينكه بدانيم تست HI POT چيست و چگونه انجام مي شود، لازم است در ابتدا تئوري تست HI POT را تشريح كنيم. گاهي اوقات اين تست، تست استقامت دي الكتريك ناميده مي شود و به منظور تشخيص قدرت عايقي بين حامل هاي جريان فشار قوي و متعلقات آنها بكار مي رود. اين تست با اعمال يك ولتاژ بالا به هادي ها و متعلقات آنها انجام مي گيرد و ميزان جريان نشتي جاري شده بين عايق اندازه گيري مي شود. بر طبق نظريه اگر يك مقدار ولتاژ بالاتر از ولتاژ نامي هادي به عايق اعمال گردد و بدون اينكه شكست (كه نتيجه آن جريان نشتي بزرگي مي باشد) اتفاق بيفتد، آنرا تحمل كند آنگاه هادي مورد تست در شرايط كار نرمال خود بدون هيچ مشكلي راه اندازي مي گردد. این تست بر روی کابل های ولتاژ بالا و باسبار ها صورت می گیرد.تست HI POT با نشان دادن ميزان جريان نشتي ، نشان مي دهد كه آيا شكست دي الكتريك در مجموعه هادي وجود دارد يا نه؟ ذکر این نکته ضروری است که در برخی شرایط از بهترین عایق ها هم می تواند مقداری جریان عبور کند. گاهي اوقات ممكن است با اعمال ولتاژي كمتر از ولتاژ نامي نيز مقداركمي جريان نشتي وجود داشته باشد. این جریان نشتی می تواند ناشی از عواملی مانند ظرفیت خازنی عایق، مقاومت عایق، پدیده کرونا و تاثیرات الکتروشیمیایی باشد. اما اگر كابل يا مجموع هادي مورد تست، آسيب ديده يا زدگي داشته باشد، مقدار جريان نشتي بسيار زياد خواهد بود.و اين امر ميتواند به شخصي كه در نزديكي محل آسيب ديده قرار گرفته است، صدمه وارد نمايد. اگر در فرایند ساخت کابل یا در بقیه مراحل مانند حمل و نقل، کابل کشی ، مفصل زنی ، سر کابل زنی و ... آسیبی به کابل و عایق آن وارد شده یا منفذ یا ناخالصی در کابل وجود داشته باشد ، احتمال صدمه دیدن آن قسمت از کابل در حالتی که در سرویس است، در اثر نشت جریان وجود دارد; و به کابل و تاسیسات آسیب های جبران ناپذیری وارد می گردد. و تست HI POTبهترين راه تشخيص موارد فوق مي باشد. اين تست مي تواند عايق كم، سوراخ بودن كابل، پيچش ناكافي سيم (هادي كابل)، له شدگي كابل و... را نيز تشخيص دهد.مشخصات تست HI POTاين تست مي تواند با اعمال ولتاژ AC يا DC انجام گيرد. تست با هر كدام از روشهاي اعمال ولتاژ (DC , AC) مزايا و معايب خاص خود را داراست. و در واقع به تجهيز مورد تست وابسته است.مزاياي تست DC مزاياي تست ACاين تست با يك سطح جريان بسيار كوچك، مصرف توان كمتر و خطر كمتر براي اپراتور انجام مي گيرد.جريان نشتي اندازه گيري شده، تصوير واقعي تري از جريان واقعي است.براي تست برخي از مدارها كه در آنها از ديود، خازن و ... استفاده شده است ، فقط از اين روش مي توان استفاده كرد به علت تغيير مرتب پلاريته شكل موج اعمالي، نيازي به افزايش آهسته ولتاژ نيست.پس از اتمام تست نيازي به تخليه الكتريكي تجهيز مورد تست نيست.اين تست در هر دو پلاريته به عايق استرس اعمال مي كند. شکل فوق تصویری از یک دستگاه HI POT که هم در روش ACو هم در روش DC کاربرد دارد را نشان می دهد.تفاوت بين شكل موج هاي AC وDC ما را مجبور به اعمال روشهاي متفاوت براي انجام تست مي كند. اصول انجام تست با روشهاي فوق يكسان است و كافيست اپراتور رابطه بين شكل موج DC و معادل AC آنرا محاسبه کند.شکل موج AC غالباً به صورت مقدار موثر(RMS : Root Mean Squared) بیان می شود. توسط این مقدار موثرAC، مقدار انرژی موثر مشابهی مانند شکل موج DC در یک ولتاژ مشابه فراهم می شود.به عنوان مثال مقدار انرژی موثر یک منبع 25 ولت DC و یک منبع ولتاژ AC با مقدار ولتاژ موثر 25 ولت مشابه است.مقدار کمی شکل موج RMS در برق AC در نقطه Peak شکل موج سینوسی به مراتب بیشتر است. در حقیقت بین ولتاژ پیک اندازه گیری شده و مقدار RMS رابطه زیر وجود دارد:Vpeak =√2 * Vrmsاز آنجا اين تست همواره با خطر همراه است، قبل از انجام تست لازم است براي ايمني بيشتر شخص و تجهيزات تدابيري انديشيده شود. و براي انجام تست طبق دستورالعمل كارخانه سازنده آن دستگاه خاص عمل گردد. روش انجام این تست طبق استاندارد IEC 502-2ویرایش 5-1998 به صورت زیر است:تست DC: توسط دستگاه HI POT يك ولتاژ DCمعادل چهار برابر ولتاژ نامی فاز، به مدت 15 دقيقه به کابل ها اعمال می گردد. در صورت سلامت كابل يا تجهيز مورد تست، ميزان جريان نشتي ماكزيمم نبايد از 5 mA بيشتر شود (3.5 mA rms). براي يك كابل سه Core مطابق شكل عمل مي شود. (دو تا از Core-ها، اسكرين و آرمور كابل به هم وصل شده و زمين مي شوند.) اين عمل در مراحل بعد براي بقيه Core- ها نيز بكار مي رود. ولتاژ فوق را بايد به تدريج اعمال نمود.(حدود دو دقيقه)تست AC: در روش AC تست HI POT به دو روش صورت مي گيرد:1- به مدت 5 دقيقه ولتاژي معادل ولتاژ خط (فاز به فاز) بين يكي از هادي ها و شيلد و ديگر هادي ها اعمال مي شود.2- ولتاژي برابر با ولتاژ نامي، به مدت 24 ساعت و همانند شرايط بهره برداري به كابل اعمال مي گردد.
  10. babaeian.amir

    طریقه کار با میگر

    طریقه کار با میگروسیله ای است برای اندازه گیری مقاومتهای بسیار بزرگ ( از نظر مقدار مقاومت الکتریکی ) معمولاً 5000 مگا اهم . مانند مقاومت عایقی کابلهای قدرت و کنترل عایقی کابل در موارد اتصال زمین و غیره . مقاومتهای تا این حد زیاد در حقیقت ، مقاومت عایقی کابلها و نظایر اینها هستند .برای اندازه گیری چنین مقاومتهایی معمولاً به ولتاژ زیاد نیاز است . د ر بعضی از این نوع دستگاهها ، ولتاژ اندازه گیری به 10kv نیز می رسد ولتاژ معمول این نوع دستگاههای اندازه گیری ، بین 100 ولت تا 10 کیلو ولت است . دستگاه مگر از یک دستگاه نسبت سنج تشکیل شده است .منبع ولتاژ مورد نیاز دستگاه معمولاً متناوب است و آن را به دو صورت ایجاد می کنند . در روش اول با استفاده از یک منبع تغذیه Dc ولتاژ Dc را به کمک اسیلاتور ( نوسان ساز ) تبدیل به Ac می کنند و آنگاه به کمک ترانسفورماتور ولتاژ متناوب خروجی اسیلاتور را به هر مقدار دلخواه افزایش داده می شود .در روش دوم به کمک یک ژنراتور ساده که محرک آن دست است ، ولتاژ Ac تولید می شود .طرز کار با مگر :دقیقا ً‌همانند اندازه گیری معمولی مقاومت با این تفاوت که در نوع دستی ، توسط دسته ای که در بغل مگر است آنرا چرخانده ، که بدین ترتیب ژنراتوری به گردش در می آید ، در نتیجه ولتاژ تولید می شود که آن ولتاژ توسط ترانسفورماتورهای افزاینده ، افزایش یافته و سپس توسط یکسو کننده ها به ولتاژ مستقیم (dc) تبدیل می شود و مورد استفاده قرار می گیرد .طرز تشخیص سالم بودن مگر :دسته ای را که در بغل مگر است می چرخانیم و دو سر سیم ها را با هم اتصال می دهیم ، اگر عقربه روی صفر قرار گرفت مگر ( میگر ) سالم است . برای تست آوومتر دو سر پراپ آنرا بهم وصل می کنیم و رنج را روی اهم قرار می دهیم عقربه باید منحرف شود که در این صورت سالم است .در مورد ولتمتر و آمپر متر باید با اندازه گیری ولتاژ و آمپرهای مشخص صحت آنرا تشخیص داد .طریقه مگر زدن روی ماشین ها :ابتدا لازم است اطمینان کامل از قطع برق حاصل کنیم و پس از آزمایش عدم وجود ولتاژ با رعایت کامل ایمنی توسط دو نفر مقاومت عایقی دستگاهها اندازه گیری می شود .طریقه استفاده از آمپر متر چنگکی :این نوع اختصاص به اندازه گیری جریان متناوب در هادی دارد . بهتر است برای استفاده از این آمپر متر از وسایل ایمنی نظیر دستکش عایق استفاده کرد ، بدین ترتیب که با فشار دادن ضامن آمپر متر که معمولاً در دستشان قرار دارد دهانه آمپر متر باز می شود . کابل هادی جریان را در داخل دو فک دهانه آمپر متر قرار داده و ضامن را رها میکنیم ( در بعضی جهت قرار گیری هادی در میان فکها مهم است ) تا فکهای آمپر متر بسته شود و بدین ترتیب دو فک مانند حلقه ای دور کابل را می گیرند . حال با عبور جریان از کابل عقربه آمپر متر منحرف و جریان گذرا از کابل را نشان می دهد .
  11. معرفی سیستم DCSDCS :مخفف Distributed Controller System است، هدف از آن انجام عمليات كنترلي به صورت غيرمتمركز یا توزیع شده می باشد. در این سیستم كليه كنترلرها و یا سنسورهای محلی در پروسس به اتاق كنترل آورده شده و پس از پردازش نرم افزاری مثلا: برای کنترل دمای یک راکتور واحد شیمیایی بصورت کنترل PID و یا فازی و یا هر نوع کنترل طراحی شده در نرم افزار سیستم بصورت اتوماتیک یا از پیش طراحی شده و یا بصورت دستی در نهایت سیگنال متناسب با با دستگاه یا المان کنترل شونده بصورت خروجی و متمركز انجام مي شود .اين در حالي است كه در سيستم هاي نيوماتيك قدیمی كنترلرها اکثرا به صورت محلي وجود داشت كه در سايت نصب شده اند اما در DCS ديگر كنترلري در محل سايت نداريم ؛ آنچه اساسا در سيستم DCS رخ مي دهد ؛ تقسيم عمليات كنترلي بين چندين كنترل كننده است كه در اتاق كنترل قرار گرفته اند ؛ به دليل همين تقسيم است كه سيستم Distributed نام گذاري شده است. در اين سيستم حلقه هاي ساده اي متشكل از Field و كنترلر وجود دارد كه اين كنترلرها (ميكروپروسسورها) در يك لايه بالاتر در سطح supervisor به هم متصل هستندبراي DCS مي توان چهارسطح كاري در نظر گرفت :1.Field: در اين سطح ما با سنسورها و عملكردها سرو كار داريم.2.Marshal cabinet: ترمينالهايي كه wiring را مرتب مي كنند در اين ترمينالها ايزولاتور ؛ signal conditioner barriers و… موجود است.3.Process station: شامل كابينت هايي است كه داخلشان كارت I/Oو كنترلرها قرار دارد.4.:Operator station جايي كه اپراتور مي نشيند plant را نظارت مي نمايد.در اين جا I/O Bus به صورت سريال است., و كنترلرهاي مختلف از طريق data highway به هم متصل هستند و گاها از پروتكل RS485يا RS232استفاده می کنند. معمولا پروتكل data Highway را توسط يک interface تبديل به پروتكل Ethernet مي نمايند. مثلا از انواع اين interface هامي توان به HDL اشاره كرد. ارتباطLAN از طريق كابل كواكسيال ; زوج سيم يا فيبرنوري صورت مي گيرد. در سيستم DCS معمولا كنترلرها به صورت Full redundant هستند . به اين صورت كه دو تا كنترلر در مدار وجود دارد يكي slave و ديگري master ; slaveدائما سالم بودن master را چك مي كند چنانچه درست عمل نكند ، خود master , slave مي شود. (hand shaking) كارت هاي I/O هم قابليت redundancy دارند ولي آنچه در مورد كارتهاي I/O بايد دقت شود آن است كه كارت هايي كه redundant يكديگر هستند در يك rack قرار نگيرند ؛ كه اگر احتمالا back planدچار مشكل شد بتوان از كارت redundant استفاده نماييم . به طور خلاصه مي توان معماري يك سيستم DCS را به صورت زير نمايش داد.در سيستم PID , DCS در كنترلرها انجام مي شود . نكته بسيار مهم در مورد DCS قابليت ذخيره سازي اطلاعات است. در سيستم هاي قديمي چنانچه از اطلاعات بدست آمده استفاده نماييم ؛ اطلاعات ازبين مي رود در حاليكه در سيستم DCS قابلت ذخيره سازي اطلاعات دارد. مشكل عمده در سيستم هاي DCS ،Vendor dependent بودن اين سيستم است ؛ مثلا اگر كنترلر از يك شركت خريداري كنيم ؛ قطعات يدكي را هم بايد از همان شركت بخريم .
×
×
  • اضافه کردن...