amir.d

اریل arille زایده گوشتی در برگیرنده دانه.

توب بیلابیه tube bilabiee لوله جام منتهی به دو لبه.

پیکسید pixide میوه ای کپسولی که قسمت بالای آن با ایجاد شکاف عرضی،مانند درپوش باز می شود.

پلیادلف polyadelphe نافه ای با پرچمهای چند دسته ای.

پروتاندر protandre گل نر ماده ای که در آن پرچمها پیش از برچه ها ظاهر می شوند.

ایزومر isomere گلی که پرچمهای آن برابر با تعداد قطعات چرخه های آن است.

اپی سپال episepale چسبیده بر سطح داخلی کاسبرگها

ابدیپلوستمون obdiplostemone نافه ای با دو حلقه پرچم و بدون نظم تناوبی.

اسانس کاسیا Cassia oil از برگ و جوانه های این درخت Cinnamomum cassia نیز مانند دارچین سیلان، بر اثر تقطیر با بخار آب، اسانسی به نام اسانس کاسیا تهیه می شود. که پس از تصفیه از طریق تقطیر مجدد، به صورت مایعی به رنگ مایل به زرد یا مایل به قهوه ای در می آید. بوی معطر و مخصوص و طعم پوست درخت را می دهد. اگر در مجاورت هوا قرار گیرد، رنگ تیره پیدا می کند و غلظت آن زیاد می شود.اسانس کاسیاه در اسیداستیک گلاسیال و الکل محلول است. وزن مخصوص آن بین 44./1 و 63./1 است از اسانس کاسیا برای معطر ساختن طعم بعضی از اغذیه استفاده به عمل می آید.

اسانس زوفا zufa de Essance از سرشاخه های گلدار گیاه Hoyssopus officinalis تهیه می شود و دارای بوئی شبیه Tanacetum vulgare , lomentha و معادل 50 درصد پینن، مقدار بسیار کم از نوعی الکل عطری و احتمالاً سزکوئی ترین است. مایعی بیرنگ و به وزن مخصوص 925/. تا 960/. در گرمای 15 درجه می باشد. این اسانس در 2 تا 4 قسمت الکل 80 درجه، در اتر و کلرفرم حل می گردد. اسانس زوفا باید در ظروف در بسته و دور از نور نگهداری شود.

لیمونن Limonene سی نن ecinen کاژپوتن cajeputene , kautschin به فرمول C10H16 و به وزن ملکولی 23/138 است. در اسانس های لیموترش، پرتقال، Anethum Graveolemsیا شوید و زیره Carum Carvi .Lیافت میشود. استخراج آن از لیمونن راست ( دکستروژیر) حاصل از پوست خارجی میوه نارنگی، توسط Kovats,kugle صورت گرفته است. لیمونن دارای فرمهای راست، چپ و راسیمیک است. نوع راسیمیک آن که لیمونن غیرفعال ( Intactive Limoneme، دیپانتن dipentene) نامیده می شود، به حالت مایع و دارای بوع مطبوع لیمو است. در آب تقریباً حل نمی شود ولی با الکل، قابلیت اختلاط دارد نوع راست گرد ( دکستروژیر) و چپ گرد( لووژیر) آن، هر دو به حالت مایع اند و بوی مطبوع دارند.از لیمونن به عنوان حلال ودر ساختن در رزین ها استفاده می شود. لیمونن اثر سمی و تحریک کننده پوست بدن دارد و ماده تلخ لیمو و مرکبات دیگر می باشد. استخراج آن از میوه گیاهان citrus Limonum توسط Bernays نیز صورت گرفته است. لیمونن را در ساختن ویتامین A، معطر ساختن مواد آرایشی مانند ادوکلن و در عطر سازی و ساختن صابون های رنگی و غیره مصرف دارد.

اسانس سیترونل Citronelle Essencede اسانس سیترونل لا oil Citronella رنگ زرد تیره یا زرد مایل به قهوه ای و بوی دلپذیری شبیه بوی لیمو دارد. از تقطیر گیاه Andropogon nardus و نوع Cymbopogon citratus (مارتیندال) یا واریته ها و دورگههای آنها به دست می آید. ماده اصلی تشکیل دهنده آن، ژرانیول و سیتوونل لال Citronellal می باشد. بعلاوه دارای مواد دیگر مانندکامفن ( به مقدار 10 تا 15 درصد) دیپافتن و به مقدار کم از لینالول، بورنئول و فارنه سول Farnesol است. در بازارهای داروئی، دو نوع از این اسانس یافت می شود. که از نظر بو و ترکیب شیمیایی با هم تفاوت دارند. مانند آنکه اسانس سیترونل سیلان به طوریکه در Martindale منعکس است. به وزن مخصوص 895/. تا 900/. دارای 10 درصد سیترونل لال و در حدود 8% درصد ژرانیول می باشد. در صورتیکه اسانس سیترونل جاوه به وزن مخصوص بین 880/. تا 895/. دارای 35 درصد سیترونل لال و در حدود 18 درصد ژرانیول می باشد. اسانس سیترونل باید در جای سرد، در ظروفی با دهانه مسدود به حالت مملو و دور از نور نگهداری شود.

احیه هیرکانین ( Hyrcanin ) خزری از نواحی فرعی اروپ سیبری می باشد که در جنوب دریای خزر قرار گرفته و از سواحل دریای خزر تا دامنه های البرز و مراتع و چراگاههای کوهستانی آن و از آستارا تا گرگان امتداد می یابد و از غرب تا ارسباران و از مشرق تا گلی داغ و جنگلهای گلستان پیش می رود و جنگلهای مرطوب و انبوه شمال کشور را تشکیل می دهد. طول این جنگلها از آستارا تا گلی داغ در حدود 800 کیلومتر و عرض آن در دامنه های شمالی البرز در حدود 20-70 کیلومتر و مساحت آن با در نظر گرفتن جنگلهای ارسباران به سه میلیون هکتار تخمین زده می شود. بطور کلی سواحل دریای خزر دارای آب و هوای معتدل گرم و نیم تروپیکال مخصوص خود می باشد و از اینرو هیرکانین نامیده شده است. میزان بارندگی آن معمولاً از غرب به شرق تقلیل می یابد. اگر چه فقط حدود 5 درصد فلور ایران را که در ناحیه هیرکانین و سواحل دریای خزر انتشار یافته اند از عناصر اروپ سیبری تخمین می زنند با این وجود تعداد درختان آن از 80 و تعداد درختچه های آن از 50 گونه متجاوز می گردد.

ناحیه ایرانی تورانی ناحیه ایرانی تورانی از شمال به نواحی مدیترانه ای واروپ سیبری، از مشرق به ناحیه سیناژاپونی (seJapane-Sino ) از جنوب به ناحیه صحارا - سندی محدود می گردد و از سواحل غربی اقیانوس آرام تا سواحل شرقی اقیانوس اطلس ادامه می یابد و به علت وسعت زیاد و اختلافات توپوگرافیک به نواحی فرعی چندی تقسیم می شود. کمی مقدار بارندگی و طولانی بودن فصل خشک معمولاً این ناحیه را از سایر نواحی ممتاز می سازد. نوسان حرارت در آن خیلی زیاد است . شدت حرارت تابستان در این ناحیه با شدت حرارت در صحاری آفریقا مشابه است، در صورتیکه سرمای زمستان آن از سرمای ناحیه مدیترانه بیشتر است. فعالیت حیاتی در این ناحیه به علت نوسان شدید حرارت در دو فصل یکی به علت سرما و یخ بندان و ادامه فصل زمستان و دیگری به علت طول مدت خشکی در فصل تابستان متوقف می گردد. رستنی های ناحیه ایرانی تورانی به علت نوسان شدید حرارت غالباً همی کریپتوفیت (cryptophytaiHem ) و کامنیت (chamaephyta) می باشد و وجود جنسهای مختلف خاصی مانند گون ها، کلاه میرحسن ها، چوبک ها و یا بسیاری از گونه های علفی چند ساله و خاردار قابل توجه می باشد. این ناحیه در حدود سه ربع خاک ایران را اشغال نموده و 60 درصد فلور ایران را عناصر همین ناحیه تشکیل می دهند. تعداد درختان و درختچه های آن از 300 گونه متجاوز می باشد و بسیاری از گونه های آندمیک اعم از درختی و یا علفی در آن دیده می شود. این ناحیه در ایران شامل نواحی فرعی مانند جنگلهای مناطق نیم مرطوب و نیم خشک و استپ های کوهپایه و مرکزی ایران می باشد.

کلومل Columelle میله باریک یا قسمت تیغه مانندی است که در ناحیه مرکزی کپسول خزه های اصلی دیده می شود و تا ناحیه رأس کپسول نیز ادامه پیدا می کند (مانند Brayales ها) و یا آنکه تا وسط کپسول ادامه داشته و به انتهای آن نمی رسد.(مانند sphagnumها) در تمکن محوری از به هم پیوستن کناره برچه ها میله ای بوجود می آید که کلومل نامیده می شود در کپک ها نیز قسمتی از پایه هاگدان که به درون آن نفوذ می نماید به کلومل موسوم است.

فلس Ecaille هر یک از قطعات کوچک و چرمی و یا گوشتدار اعضای گیاهان است که مانند پیاز معمولی همدیگر را می پوشانند و یا بنحو فشرده بر روی هم قرار می گیرند. این حالت در جوانه انتهایی ساقه که برگهای جوان و اولیه آن درون فلسهایی پوشیده می باشد و در کاپتیول برگهای تیره Compositae که انولوکر آنها شامل براکته های فلس مانند است بخوبی مشاهده می گردد.

شکوفا Dehiscent میوه ای است که خود به خود باز می شود و دانه ها را بیرون می ریزد مانند میوه شب بو و خاکشی.

تیره کیش Buxaceae گیاهان این تیره چوبی دارای برگهای سبز تیره ، چرمی و پایا ، گلهایی تک جنس هستند، گلها دارای کاسه ای آزاد با پر آذین پره ای ، فاقد دیسک و جام اند. در گلهای نر ، پرچم ها در وسط گل قرار دارند و در گلهای ماده تخمدان آزاد دارای 2 یا سه خانه و در هر خانه محتوی 1 یا 2 تخمک واژگون است. میوه سته مانند یا کپسول و در حالت اخیر میوه رسیده میان برچه گشاست (لوکولیسید) . دانه آلبومن دارای دارای جنین راست و ریشه چه زیرین است. گیاهان این تیره از لحاظ دارا بودن تخمک واژگون و آویخته و همچنین رافه بیرونی (تخمک اپوتروپ) با تیره فرفیون که رافه تخمک آنها درونی است و در زیر تخمک واژگون و آویخته قرار میگیرد (تخمک اپی تروپ) تفاوت دارند و از نظر خویشاوندی از آنها دور می شوند. گیاهان تیره شمشاد درختچه هایی واجد برگهای کامل، پایا چند ساله با گلهایی تک جنس هستند گرچه به علت داشتن گلهای تک جنس و بدون جام و مادگی سه برچه ای در راسته سه قا به ها (دارای غوره سه تابه) قرار می گیرند ولی به نحوی آشکار با تیره فرفیون بویژه از لحاظ میوه که معمولاً کپسول لوکولیسید است و بر اثر شکافتن وسط برچه ها باز می شود (میان برچه گشا) و همچنین از نظر قرار گرفتن تخمکها بین رافه و جدار تخمدان تفاوت دارند. جنسهای مهم این تیره عبارتند از : Notobuxus ( گونه2) Sarcococca ( گونه4) Styloceras ( گونه4) Buxus ( گونه40) در ایران buxus فقط یک گونه بنام Buxus sempervirens در برخی نواحی بویژه در نواحی شمال ایران و کناره دریای خزر دارد که به نامهای محلی شمشاد ، کیش، شهر شمشاد اناری موسوم است. شمشاد دارای شاخه های فراوان و برگهای تخم مرغی شکل پهن دراز است. گلها بدون دمگل اند و به طور دسته ای طوری مجتمع می شوند که در هر دسته گلهای نر (که متراکم ترند) در طرفین گلهای ماده در وسط و انتها قرار می گیرند از چوب سخت این درخت در شمال ایران برای صنایع دستی و زینتی استفاده می شود.

فندق مقدمه تیره فندق متعلق به راسته آمانتال از دولپه‌ایها می‌باشد. راسته آمانتال گیاهانی چوبی هستند که ارتفاع آنها نسبتا زیاد است. گلها در این راسته تک جنس ، فاقد پوشش و یا دارای گلپوش بسیار ابتدایی و در سنبله‌های استوانه‌ای و دم گربه‌ای تک جنسی مجتمع هستند. مادگی شامل دو یا سه برچه و تخمدان چند خانه‌ای یا تک خانه‌ای است. لقاح به روش شالازوگامی در راسته آمانتال فراوان دیده می‌شود و در این راسته دانه فاقد آلبومن است. راسته آمانتال شامل 6 تیره است که یکی از تیره‌های آن تیره فندق است. تیره فندق درختان تیره فندق Corylaceae بیشتر در مناطق معتدل نیمکره شمالی انتشار دارند. گل نر آنها فاقد پوشش است و گل ماده‌شان دارای پوشش و تخمدانی زیرین است. هر فندقه آن در گریبان لوله‌ای شکلی که از اتصال برگه مادر و دو برگک یا برگه فرعی بوجود آمده محصور است. گل نر دارای پرچمهای متعدد است و بطور منفرد در کنار برگه مادر و روی محور سنبله دم گربه‌ای قرار می‌گیرند. گل ماده دارای کاسه و تخمدان زیرین است و هر 2 یا 3 عدد آنها در کنار برگه مادر قرار دارند. این تیره دارای دو جنس است. جنسهای تیره فندق جنس فندق گونه معروف آن کوریلوس آولانا یا فندق معمولی است و در جنگلهای شمالی ، ارسباران و ارتفاعات جنگلی و برخی دیگر از نواحی جنگلی بطور خودرو انتشار دارد. فندق که اصولا یک درخت یا درختچه جنگی است در فصل زمستان قبل از پیدایش برگها گل می‌دهد. گلهای نر سنبله‌های آویخته و گلهای ماده ، گرزنهای کوتاه تشکیل می‌دهند. هر گل ماده روی یک برگه اصلی یا برگه مادر و دو برگه فرعی دیگر به نام برگکلهای دختر قرار دارد که بهم متصل و تقریبا لوله‌ای را تشکیل می‌دهند. میوه فندقه خشک ، ناشکوفا و دارای برون‌بر چوبی است. جنس ممرز گونه‌های آن در نقاط مختلف جنگلی گرگان و ارتفاعات کلاردشت و سایر ارتفاعات سواحل خزر می‌رویند. کارپینوس درختی است بلند دارای برگهای تخم‌مرغی کشیده با قاعده‌ای قلبی شکل و انتهایی تیز و در حاشیه دارای دندانه‌های مضاعف است. در این جنس گرزن ماده دارای دو گل با پوششی از برگه مادر و دو برگه دختر است. این پوشش در جلو شکافته و به یک صفحه یا پهنک سه لبه‌ای منتهی می‌شود. از گونه‌های معروف این جنس یکی کارپینوس پتولوس از درختان جنگلهای شمالی ایران و دارای اختصاصات مشروح جنس است. گونه دیگر آن کارپینوس اوریانتالیس است که به آن لور و یا کچف نیز می‌گویند، درختان کوچکی است که در ارتفاعات فوقانی جنگلهای شمالی از گرگان تا ارسباران انتشار دارد. برگهای این درخت تخم مرغی شکل یا بیضی شکل ، قاعده آن کم‌و‌بیش نامتقارن ، قلبی و در حاشیه دارای دندانه‌های ریز است. ممرز در جنگلهای شمالی ایران واریته‌های مختلفی دارد که از گونه اصلی کاملا متفاوت و متمایز هستند.

فرفیون مقدمه تیره فرفیون (Ephorbiaceae) حدود 20 جنس و 4500 گونه در جهان دارد که 1000 گونه آن در جنس فرفیون ، 50 گونه در جنس کروتون و حدود 50 گونه در جنس فیلانتوس و بقیه گونه‌ها در سایر جنسها قرار دارد. گیاهان این تیره با انتشار وسیع خود تقریبا در سراسر جهان بویژه در هند و مالزی و مناطق گرمسیری آمریکا مانند برزیل پراکنده هستند. طایفه فیلانته از این تیره به استرالیا اختصاص دارد و گونه‌های آن تقریبا همگی در آنجا جمع شده‌اند. اختصاصات عمومی اختصاصات دستگاه رویشی معدودی از جمعیت عظیم گونه‌های فرفیون مانند فرفیونهای سرزمین ما (بجز در دو مورد ، مانند افوربیا لاریکا و آندرکنه کولشیکا ، و برخی از بوته‌هایی که تقریبا حالت درختچه‌ای دارند) ، علفی هستند و بخش بزرگ آنها را گونه‌هایی چوبی و درختچه‌ای و درختی تشکیل می‌دهند. برخی از گونه‌های درختی این تیره ، مانند افوربیا رزینیفرا که در کویرها و بیابانهای آفریقا می‌رویند، دارای شکل بیابانی مشابه کاکتاسه‌ها هستند. راس ساقه‌های فرعی و ضخیم و متورم آنها در راستای ساقه اصلی به فرم شمعدانهای عظیم و غول پیکر رشد می‌کند. برگها در این گیاهان به تیغ و خار تبدیل می‌شوند. در گونه‌های استرالیایی این تیره ، مانند فیلانتوس ، شاخه‌ها تقارن محوری را از دست داده و مسطح می‌شوند و همسان برگ به صورت کلادود درمی‌آیند. در عوض ، برگهای حقیقی آنها تحلیل رفته به پولک تدیل می شوند. گاهی نیز ساقه برخی از آنها ، علاوه بر مسطح و برگ مانند شدن ، بر اثر تقسیمات و تغییرات ثانوی به برگهای مرکب شانه‌ای نظیر برگهای میموزا (از تیره حبوبات) شباهت پیدا می‌کند. آرایش برگها روی ساقه به شکلهای بسیار متفاوت از نوع متناوب ، منفرد ، متقابل و چرخه‌ای است. پهنک برگها در جنس افوربیا کامل و درجنسهای دیگر دارای تقسیمات متفاوت به شکلهای گوناگون است. مثلا پهنک برگهای کوچک دارای تقسیمات پنجه‌ای سطحی و در هوآ به صورت پنجه‌ای مرکب است. اختصاصات دستگاه زایشی گلها در این تیره در گل‌آذینهای مختلف و متفاوت به اشکال خوشه‌ای و یا خوشه گرزنهای تک جنس و یا دو جنس نر و ماده مجتمع می‌شوند. شکل خاص سیاتیومی گل آذین در گیاهان این تیره بویژه فرفیونها در واقع حد نهایی اختصاصی بودن را در گروه بسیار گسترش یافته و پیشرفته این گیاهان تشکیل می‌دهد که شامل عده زیادی از گیاهان این تیره است. در سیستم سیاتیوم ، گلهای ماده همیشه در زیر گلهای نر قرار دارند و در حقیقت سیاتیوم اجتماعی از گرزنهای متعدد و یا گرزنهای چند سویه است که گلهای مختلف در آن دارای رشدی عکس رشد قطعات یک گل منفرد معمولی هستند زیرا در آنها ابتدا گل ماده مرکزی ظاهر می‌شود و سپس گلهای نر با نظمی در جهت گریز از مرکز و از داخل به خارج ظاهر می‌گردند،‌ درصورتی که در یک گل معمولی پرچمها همیشه مقدم بر برچه‌ها ظاهر می‌شوند. گلها در تیره فرفیون عموما تک جنس هستند. کاربرد و اهمیت اقتصادی بیشتر گونه‌ها و جنسهای این تیره مانند ، هیپومان ، هورا ، توکسی دندرون سمی هستند مصرف دارویی ندارند، ولی از شیرابه افوربیا زینیفرا که تحریک کننده پوست است در پزشکی استفاده می‌کنند. از دانه‌های کرچک ، روغن کرچک (مسهل) و از کروتون تیگلیوم ، مواد تحریک کننده پوست می‌گیرند. این گیاهان مقدار زیادی از ارقام صادراتی آفریقا را تشکیل می‌دهند و آنها را برای مصارف گوناگون بکار می‌برند. از مواد ترشحی کرکهای سطح دانه مالوتوس فیلیپینن سیس ، پودر کامالا تهیه می‌کنند که کشنده کرمهای انگلی است و بویژه برای دفع کرم کدو بسیار موثر است. از دانه‌های روغنی ساپیوم سیفروم و آلوریتس نیز روغن گرفته می‌شود. ریشه ستبر مانیهوت اوتیلیسیما سرشار از موادی با کاربردهای گوناگون است. بالاخره از شیرابه هوآ ، مانیهوت و ساپیوم کائوچو تهیه می‌شود. شرح جنسهای تیره فرفیون جنس کروتون این جنس شامل500 تا 600 گونه است، خاستگاه اصلی آن آمریکاست و همه آنها گیاهانی درختچه‌ای با گلهایی تک جنس هستند. گلهای نر دارای کاسه و جام و گلهای ماده بدون گلبرگ و گاهی بدون کاسبرگ‌اند. گونه‌های بی‌شماری از آن مصارف دارویی و اقتصادی دارند. جنس آلوریتس این جنس ، که خاستگاه آن هندوستان است ، دارای گونه‌های مختلفی با میوه شفت مانند و محتوی روغن سیکاتیف است. جنس ژاتروفا دارای برگهای سه گوش کامل و یا چند بخشی است. میوه آن کپسول سرخ رنگ و محتوی دانه‌های روغنی با خاصیت مسهلی است. خاستگاه این جنس برزیل است ولی در تمام مناطق گرمسیری کاشته می‌شود. جنس مالوتوس از معروفترین گونه‌های این جنس، با خاستگاه هند و اتیوپی ، باید جنس مالوتوس فیلیپین سیس را نام برد که به صورت درختان کوچک دارای گل آذین و کپسول پوشیده از کرکهای ترشح کننده با خاصیت دفع کرم کدوست و از عصاره آن برای منظور یاد شده استفاده می‌شود. جنس هوآ این جنس شامل درختانی بزرگ با برگهای مرکب سه برگچه‌ای است. از شیرابه ترشحی ساقه آن در ساختن کائوچو استفاده می‌شود. یکی از مهمترین گونه‌های این جنس برازیلینسیس با خاستگاه برزیل است که در اندونزی ، مالزی ، هند و چین و سیلان نیز به فراوانی کاشته می‌شود. گونه دیگر آن به نام هوآ گویاننسیس در گویان می‌روید و با آنکه مرغوبیت گونه اول را ندارد از آن نیز کائوچو گرفته می‌شود. جنس هورا گونه معروف آن به نام هورا کریپتاس در آمریکای گرمسیری می‌روید و دارای میوه حقیقی به صورت اسکیزوکارپ (شیزوکارپ) است.

تیره عناب Rhamnaceae گیاهان تیره عناب به صورت درخت یا درختچه های غالباً خاردار و بندرت علفی می باشند. در بین آنها انواعی با ساقه بالا رونده یافت می شود. مجموعاً شامل 50 جنس و 600 گونه می باشند. که بیشتر در اروپا و نواحی استوایی می رویند. از اختصاصات آنها این است که برگهائی ساده ، غالباً متناوب و گلهای منظم نر - ماده یا بر دو نوع نر و ماده ، پلی گام – دو پایه و یا یک پایه دارند. کاسه گل آنها مرکب از 4 تقسیم (زود افت) و جام گل آنها شامل 4 یا 5 گلبرگ (بندرت فاقد گلبرگ) است. پرچم های آنها معمولاً به تعداد قطعات جام گل و تخمدان آنها آزاد یا کم و بیش متصل به کاسه گل و غالباً دارای 3 خانه می باشد. میوه آنها به اشکال مختلف خشک شکوفا یا ناشکوفا و یا گوشتدار و به صورت شفت و محتوی یک یا چند دانه است. تعداد زیادی از این گیاهان به علت دارا بودن گلوکزیدهای آنتراکینوتیک دارای مصارف داروئی مهم می باشند. اغلب آنها دارای دستگاه ترشحی مولد موسیلاژ و صمغ می باشند که از سلولهای منفرد و عریض یا مجتمع و فراهم و یا کیسه های ترشحی تشکیل می یابند. این سلولها و کیسه ها در پوست و مغز و ساقه در پارانشیم دسته های آوندی اطراف رگبرگها و دمبرگ و همچنین در برون بر میوه ها دیده میشوند.

تیره عشقه Araliaceae تیره عشقه شامل گیاهانی پراکنده در مناطق استوایی و بین استوائی مخصوصاً هند ، مالزی و نواحی گرم آمریکاست. فقط بعضی از انواع زینتی و معدودی از گونه های دیگر آن در سایر نواحی به غیر از آنچه که ذکر شد پراکندگی دارند. این تیره شامل 65 جنس و 800 گونه است. گیاهانی به صورت درختچه های راست یا بالا رونده و بندرت علفی میباشند برگهائی با پهنک بزرگ ، ساده یا مرکب از برگچه ها دارند. گلهای آنها کوچک به رنگ سفید یا زرد منظم ، نر - ماده یامنحصراً دارای یکی از اجرا گل ، بندرت دو پایه و مجتمع به صورت چتر یا سنبله است اجزای گل آنها معمولاً 5 تایی است ولی در بین آنها نمونه های فاقد کاسه گل و یا دارای گلبرگ های بیشتر یا کمتر از 5 قطعه نیز دیده می شود. مادگی آنها شامل تخمدانی تحتانی یا فوقانی مرکب از 1 تا 5 خانه و محتوی یک تخمک در هر خانه است. میوه آنها به اشکال مختلف سته یا شفت و یا مرکب از قطعات جدا شدنی است. جنسهای مهم این تیره عبارتند از : Aralia (گونه40) Hedera (گونه5یا 6 ) Schefflera ( گونه150)

تیره پلی گالا- شیرآور Polygalaceae گیاهان پلی گالا شامل گیاهانی می باشند که عموماً علفی یا به صورت بوته های چوبی و بندرت درخت مانند هستند. پراکندگی آنها نیز به صورتی است که در اغلب نواحی کره زمین مخصوصاً مناطق معتدله یافت می شوند. از اختصاصات آنها این است که برگهای ساده ، متناوب و گلهائی نامنظم ، نر - ماده مرکب از 5 کاسبرگ و 3 گلبرگ و 8 پرچم دارند و چون دو قطعه داخلی کاسبرگهای آنها به رنگ گلبرگ هاست، تعداد قطعات جام گل زیادتر از کاسه گل بنظر می رسد.مادگی آنها شامل 2 برچه و میوه آنها پوشینه یا سامار (Samar) و بندرت شفت است.

شمعدانی مشخصات تیره شمعدانی (Geraniaceae) گیاهانی علفی ، یکساله یا چندساله و پایا هستند. به ندریت برخی از آنها (به جز پلارگونیوم) به صورت بوته‌های پیچان با ساقه گوشتی وجود دارند. برگها منفرد یا متقابل ، غالبا گوشوارک‌دار ، پهنک برگهات همیشه منقسم ، دارای بریدگی‌های بسیار ، بطور کلی پنجه‌ای و پوشیده از کرکهای غده‌ای و اسانس‌دار هستند. گل آذین گرزن دوسویه است ولی بر اثر رشد نکردن برخی از غنچه‌ها در انتهای دو شاخه گرزن فقط به دو گل کاهش می‌یابد. گلها پنج پر ، دوجنسه ، معمولا نظیر ژرانیوم منظم‌اند و یا کاسه آنها مانند پلارگونیوم که کاسبرگ خلفی آن رشد بیشتری دارد و به مهمیزی چسبیده به دمگل تبدیل می‌شود نامنظم است. جام گل معمولا همانند ژرانیوم دارای دو گلبرگ خلفی رشد یافته و غالبا در لبه‌ها واجد بریدگیهایی هلالی و کنگره‌ای شکل و یا دارای دو لبه شکاف‌دار است. نافه از 10 پرچم دیپلوستمون آزاد تشکیل شده و هر یک در قاعده دارای غده است. تعداد پرچمها در جنسهای مختلف متفاوت است. مثلا در ژرانیوم 10 ، در پلارگونیوم 7 ودر ارودیوم 5 پرچم وجود دارد. مادگی نیز معمولا همان تیپ ژرانیوم را دارد و در آن پنج برچه دو تخمکی ، خامه و تخمدان واحدی را تشکیل می‌دهند که در هر خانه آن دو تخمک اپی‌تروپ آویخته و واقع بر روی هم ، یکی کوچک و دیگری بسیار بزرگ ، یافت می‌شود. از دو تخمک مزبور فقط تخمک بزرگتر می‌تواند رشد کند و تنها دانه درون خانه تخمدان را بوجود آورد. شرح جنسها جنس بیه برس تثینیا گیاهانی علفی ، پایا ، دارای ریشه ضخیم و ستبر و ساقه‌ای کلفت با شیارهای طولی فراوان و پوشیده از برجستگیهای غده مانندند. برگها سبز و دارای 2 تا 3 بار تقسیمات شانه‌ای با قطعات خطی نوک تیزند. گلها منظم ، زرد یا سفید و یا سفید زردفام ، شامل 5 کاسبرگ ، 5 گلبرگ ، 10 پرچم بارور و برچه‌هایی چین‌خورده و غیر ممتد روی خامه و مریکارپ‌هایی فاقد منقار به شکل تار هستند. این جنس 2 گونه دارد که در دامنه‌های البرز ، اطراف تهران ، آذربایجان و جنوب ایران می‌رویند. جنس مونسانیا گیاهانی علفی ، یکساله یا پایا و مشابه جنس ارودیوم با گلهای منظم هستند. کاسبرگها یک شکل ، گلبرگها همسان و غیر منقسم‌اند و به زودی پژمرده و خشک می‌شوند و با 5 غده روی نهنج بطور متناوب قرار می‌گیرند. پرچمها 15 عدد ، همگی بارور ، به شکل حلقه‌ای در پایین بهم چسبیده و در بالا به صورت 5دسته متقابل با گلبرگها قرار دارند. داخل خامه کرک‌دار است، مریکاریها ناشکوفا هستند و هنگام رسیدن به علت کشش در دو جهت بالا و پایین به صورت بخشهای جداری از یکدیگر جدا شده و لوله می‌شوند. این جنس 2 گونه دارد که یکی در سواحل جنوبی و دیگری در بلوچستان می‌روید. جنس شمعدانی (پلارگونیوم) گیاهانی هستند با خاستگاه آفریقایی و استرالیایی. بعضی گونه‌های آن در شمال آمریکا و استرالیا انتشار دارند و عده‌ای نیز به مناطق مدیترانه‌ای وارد شده‌اند. گونه‌های مختلفی نیز به صورت گیاهان زینتی در پارکها کاشته می‌شوند که باغبانان معمولا آن را ، به جای پلارگونیوم و به غلط ، ژرانیوم می‌نامند. گلها در این جنس کاملا صفات ویژه خود را دارند و در بخشی از نهنج آنها که با سطح پشتی گل ارتباط دارد منفذ و دهانه‌ای یافت می‌شود که آغاز حفره‌ای ممتد و لوله‌ای شکل در داخل دمگل است و در واقع جانشین دیسک به شمار می‌رود. گلبرگهای جلویی معمولا از دیگر گلبرگها رشد بیشتری دارند و از 10 پرچم که در قاعده بهم پیوسته‌اند فقط 7 پرچم زایاست. کاسه شامل کاسبرگهایی است که در پایین بهم پیوسته‌اند و قطعه عقبی آن به صورت مهمیز با دمگل متحد می‌شود و حفره لوله مانند درون دمگل را بوجود می‌آورد. خامه گوشتی است و هنگام رسیدن میوه از بالا به پایین خم می‌شود. میوه این گیاهان مشابه میوه جنس ارودیوم است. از دیرباز گونه‌ای از آن به نام شمعدانی (پلارگونیوم زوناله) با واریته‌های گوناگون و به رنگهای مختلف به عنوان گیاه زینتی در بیشتر نقاط ایران کاشته می‌شود. انتخاب نام شمعدانی برای این گیاهان بیشتر مربوط به شکل میوه آنهاست که در داخل کاسبرگهای پایا و روی دمگلهای بلند و در انتهای دمگل مشترک به صورت شمعدان چند شاخه قرار می‌گیرند. به تازگی گونه‌ای از این جنس به نام پلارگونیوم کرسه تورم در دره قاسملوی ارومیه گزارش شده است. جنس ژرانیوم گیاهانی علفی ، با گونه‌های فراوان هستند که تقریبا همه آنها در نیمکره شمالی تا مرز مناطق گرمسیری انتشار دارند. پهنک برگها دارای بریدگی‌های کم و بیش عمیق با رگبرگهای پنجه‌ای و متصل به دمبرگی نسبتا بلند است. گلها منظم ، منفرد ، یا دو بدو مجتمع‌اند و پرچمهایی دارند که همه بارور و در قاعده بهم پیوسته‌اند. مریکارپها ، پس از آنکه بوسیله تار یا منقار حاصل از امتداد جدار برچه بر روی خامه که نسبت به خشکی و رطوبت هوا احساس است از هم جدا شدند، به انتهای خامه چسبیده باقی می‌مانند و به خلاف جنس قبلی ، هیچگاه به شکل فنر لوله نمی‌شوند. گیاهان این جنس یکساله یا پایا ، دارای گلهایی نسبتا درشت به رنگهای صورتی ، سرخ ، بنفش و یا رنگهای حد واسط آنها هستند. این جنس تقریبا در تمام نقاط ایران بیش از 23 گونه دارد. جنس ارودیوم گلهای این جنس تقریبا منظم یا اندکی نامنظم ، دارای گلبرگهایی تقریبا ناهمسان و 10 پرچم هستند که 5 پرچم بارور آن با 5 پرچم دیگر که سترون و دارای میله‌های بدون بساک‌اند بطور متناوب قرار می‌گیرند. مریکارپها ، که ناشکوفا هستند، از محور ستونک خامه‌ای کاملا جدا می‌گردند و به شدت به دور خود تابیده و لوله می‌شوند. اکثر این گیاهان یکساله‌اند و به رنگهای صورتی ، سرخ یا بنفش یافت می‌شوند. این جنس در نقاط مختلف ایران بیش از 14 گونه دارد.

تیره شاه پسند Verbenaceae تیره شاه پسند مرکب از گیاهایی به اشکال مختلف علفی یا دارای سا قه های چوبی قائم و گاهی بالا رونده ولی فاقد پیچک می باشد. گیاهان آن به استثناء معدودی از آنها عموماً در نواحی گرم کره زمین پراکندگی دارند. بعضی از آنها نیز پرورش می یابند. از اختصاصات ساقه انواع علفی آنها این است که معمولاً چهار گوش است. برگهای آنها بدون استیپول کامل یا لوب دار و یا دارای بریدگیهای عمیق و واقع به وضع متقابل یا فراهم بر روی ساقه است. گلهای نر و ماده نا منظم ، منفرد یا مجتمع به صورت گرزن یا خوشه و مرکب از قطعات 4 یا 5 تایی (بندرت 6 تا 8 تایی) دارند. پرچم های آنها معمولاً چهارتایی (2 بزرگ و 2 کوچک) یا دوتایی و بندرت ممکنست 5 تایی باشد. مادگی آنها از 2 بر چه (بندرت 4 یا 5) و گاهی به علت از بین رفتن یکی از آنها از یک بر چه تشکیل می یابد ولی در هر حال از مجموع آنها تخمدانی فوقانی و یک یا چند خانه بوجود می آید.میوه آنها به صور مختلف شفت یا خشک و نا شکوفا و در برخی موارد مرکب از فندقه هایی به تعداد خانه های تخمدان و محتوی دانه های فاقد آلبومن است.از نظر تشریحی برگ غالب آنها پوشیده از تارهای غیر ترشحی یا تارهای ترشح کننده اسانس و مواد معطر است. بعضی از این گیاهان چوب بسیار سخت و مورد استفاده در صنعت دارند. در بین آنها انواع زمینی نیز یافت می شود. تعداد کلی انواع آن متجاوز از 2700 است که تقریباً در 100 جنس جای داده شده اند از جنس های مهم این تیره که اغلب آنها در نواحی گرم کره زمین پراکنده اند عبارتند از : Verbena (دارای 1000 گونه) Lippia (گونه 100) Lantana ( گونه50 ) Vitex (گونه 100 ) Clerodendrom (گونه 100)