samyar

درسته اين شركتها خودشونو يه جورايي وابسته به دولت معرفي ميكنند واز افراد مهم كشوري وسازمانها نام ميبرند وميگند كه اينها از بزرگترين اعضاشركت ماهستند اينجا دران ماهانه 20ميليون سود ميبرند،حالا بعضي مواقع هم ميگند كه ما از وزارت اطلاعات مجوز داريمو .....لونشون هم تو منطقه سعادت آبادتهران هستش كه منم به دعوت رفيقم توي اين تله افتادم...

امین جان پس بی زحمت شما یه دونه به عنوان نمونه کارکن که مام بتونیم از اون پیروی کنیم...

برای جلوگیری از ریزش مو چه باید خورد ؟ ریزش مو یکی از مشکلاتی است که به جرات می توان گفت اکثر مردم دنیا با آن مواجه هستند. عوامل زیادی مانند عوامل محیطی، ژنتیکی، هورمونی ، برخی بیماری ها مانند اختلالات تیروئید ، آنمی ( کم خونی ) و نوع تغذیه در ریزش مو دخیل است. اهمیت رژیم غذایی را در حفظ سلامتی بدن به خصوص مو ، نمی توان نادیده گرفت. تحقیقات اخیر ژاپنی ها بعد از جنگ جهانی دوم این امر را تایید می کند؛ چرا که استفاده از رژیم غذایی غربی ها به وسیله ی ژاپنی ها باعث اضافه وزن توام با ریزش مو در اکثر مردم شد. شایع ترین دلیل ریزش مو در زنان کمبودهای غذایی است، زیرا معمولاً برای کاهش وزن خود رژیم های غیر اصولی را به کار می برند که نتیجه ی آن بروز این مشکل است. همچنین کسانی که مواد غذایی حیوانی مصرف نمی کنند و به اصطلاح گیاهخوار هستند، به دلیل عدم اطلاع کافی در زمینه چگونگی مصرف غذاهای گیاهی، دچار کمبود پروتئین ، روی ، آهن ، اسیدهای آمینه ی ضروری ، ویتامین های گروه B و ... می گردند. در زیر منابع برخی از عناصر مهم و موثر در سلامت مو ذکر شده است : پروتئین : اساس و پایه ی نیاز بافت های بدن مانند مو، ناخن ، پوست و ... می باشد و در موادی مانند انواع گوشت ( مرغ ، ماهی و گوشت قرمز ) ، تخم مرغ ، لبنیات و حبوبات به میزان فراوان وجود دارد. در مواد نشاسته ای مثل نان ، برنج ، ماکارونی و سبزی ها نیز به مقدار کمی وجود دارد. اسیدهای آمینه اجزای تشکیل دهنده پروتئین ها هستند که در مواد ذکر شده در بالا وجود دارند. کلسیم و منیزیم : گروه شیر و لبنیات منابع غنی کلسیم و منیزیم و نیز پروتئین هستند. اگر فردی دچار عدم تحمل لاکتوز ( قند موجود در شیر ) باشد و از سایر مشتقات لبنیاتی نیز برای تامین نیازهای بدن خود استفاده نکند، باید به طور روزانه مکمل کلسیم مصرف کند و مصرف سایر غذاهای غنی از پروتئین را نیز افزایش دهد. ویتامین های گروه B: یکی از راههای درمان ریزش مو مصرف مواد مغذی حاوی ویتامین B زیاد است که در گروه ویتامین های B ، ویتامین B6 و بیوتین اهمیت خاصی دارند. بیوتین ویتامینی است که دربسیاری از محصولات آرایشی به عنوان مکمل بهبود دهنده وضعیت مو اضافه می شود، زیرا عارضه مشخص کمبود بیوتین، ریزش مو است. منابع غذایی غنی از ویتامین B6 و بیوتین را برایتان ذکرمی کنم. منابع غنی از B6 : جگر، موز ، دانه آفتابگردان، ماهی ، مرغ، جوانه گندم ، آلوی خشک ، گوشت ، غلات سبوس دار ، مخمر و زرده تخم مرغ ( به ترتیب) و منابع غنی بیوتین : جگر و گوشت مرغ، جوانه گندم، سبوس گندم، تخم مرغ و بادام زمینی است . آنتی اکسیدان ها شامل ویتامین E ، ویتامین C ، بتاکاروتن ( پیش ساز ویتامین A که در سیب زمینی شیرین، هویج ، اسفناج پخته، کدو حلوایی ، طالبی ، زرد آلو ، کلم بروکلی ، گریپ فروت قرمز وجود دارد ) ، روی و سلنیوم می باشد. رژیم های غذایی نامناسب توام با سیگار کشیدن و آلودگی هوا باعث فعال شدن رادیکال های آزاد و به خطر افتادن سلامت فرد می شود. آنتی اکسیدان ها مولکول هایی هستند که می توانند اثر رادیکال های آزاد را خنثی کنند. همچنین باعث ساخته شدن موی جدید و استحکام آن می شوند. به هر حال رفتار تغذیه ای صحیح که همیشه مورد تاکید می باشد، میزان رشد و استحکام فولیکول مو را بهبود می بخشد. طبق نظر کارشناسان تغذیه می توان گفت ویتامین ها به خصوص ویتامین های گروه B مانند بیوتین، اسید فولیک ، پانتوتنیک اسید و برخی املاح مانند روی، آهن، گوگرد، سیلیس و مس اثرات مثبت زیادی بر روی مو دارند. آزمایش ها حاکی از آن است که مصرف بیوتین به صورت مکمل باعث تقویت و بهبود پوست به خصوص فولیکول های مو می شود. در ضمن در مورد کاهش مصرف نمک و اثر آن در توقف ریزش مو نظریه هایی ارائه شده است، اما در صحت این نظریه ها تردید وجود دارد . ولی در هر حال کاهش مصرف نمک برای سلامت عمومی بدن مفید است. دانشمندان ژاپنی بر اساس تحقیقات خود معتقدند که وجود چربی زیاد در رژیم غذایی مردان، مکانیسم طاسی را سرعت می بخشد. به این ترتیب که قسمتی از پوست سر آنزیمی به نام گاما- آلفا- رداکتاز تولید می کند. این آنزیم باعث تبدیل هورمون تستوسترون به دی هیدروتستوسترون (DHT) می شود که این ترکیب باعث ریزش مو می شود. غدد چربی مجاور هر فولیکول مو نیز این آنزیم را تولید می کنند. وجود چربی زیاد در غذا باعث تحریک غدد چربی و افزایش فعالیت این غدد برای تولید آنزیم نام برده می شود. بهترین توصیه این است که غذاهای مفید و خوشمزه اما کم چرب مصرف نمایید. البته این عمل باعث رویش موی جدید نمی شود، اما می تواند از ریزش سایر موها جلوگیری کند. به طور کلی باعث سلامت جسم نیز می شود. همچنین مصرف مقداری مخمر همراه یک لیوان آب پرتقال در صبح بسیار سودمند می باشد؛ زیرا مخمر منبع مناسبی از ویتامین های گروه B و املاح کمیاب ( املاحی که بدن به میزان خیلی کم به آن ها نیاز دارد) و اسیدهای آمینه است. به علاوه مصرف روغن ماهی و گردو که دارای اسیدهای چرب اُمگا- 3 و تخمه آفتابگردان که دارای اسیدهای چرب اُمگا-6 است ، مفید می باشد. برخی از مردم برای تامین مواد مغذی مورد نیاز خود تمایل دارند از قرص و دارو استفاده کنند و کمتر سراغ مواد غذایی مفید می روند. متخصصان تغذیه معتقدند که تنها 10 تا 20 درصد از مواد مغذی این قرص ها جذب می شوند و هنوز عوامل ناشناخته ی زیادی در غذاها وجود دارد که هنوز به شکل شیمیایی در داروها ساخته نشده اند، در نتیجه قرص و دارو هرگز نمی تواند جانشین غذا شود و فقط در مواقع ضروری از مکمل های غذایی می توان استفاده کرد. بررسی ها نشان می دهند که اسیدهای چرب اُمگا- 3 و اُمگا-6 با سلامت مو در ارتباط هستند؛ زیرا اغلب مردم وقتی منابع این نوع اسیدهای چرب را کمتر مصرف می کنند و یا اصلاً مصرف نمی کنند، دچار خشکی و شکنندگی مو ، خارش و شوره پوست سر و در نهایت ریزش مو می شوند. منابع اسیدهای چرب اُمگا-3 و اُمگا-6 اسیدهای چرب اُمگا-3 شامل آلفا- لینولنیک اسید و ایکوزا پنتانوئیک اسید (EPA) است در ماهی های آب سرد مانند ماهی سالمون و ساردین، روغن سویا و کانولا، جوانه گندم ، روغن گردو ، روغن تخم کتان یا پنبه و روغن ماهی یافت می شود. اسیدهای چرب اُمگا-6 شامل اسید لینولئیک و اُمگا- لینولئیک اسید می باشد و در روغن های غیر اشباع گیاهی مانند روغن ذرت، روغن کانولا، روغن سویا، روغن بادام زمینی و روغن آفتابگردان یافت می شوند. روشهاي موثر براي تقويت مو و جلوگيري از ريزش مو بهترین عامل در بهداشت و سلامت مو در درجه اول تغذیه سالم و جریان گردش خون در پوست سر می باشد ماساژ و استفاده از مواد موثر روی پوست سر نه تنها رشد مو را تسریع می کند بلکه از مو محافظت و نگهداری کرده و از ریزش غیر معمول مو می کاهد. ● نکات مهم: ▪ آن که ریزش روزانه ۵۰ عدد مو طبیعی است و در فرد طبیعی این مو روزانه جایگزین می شود. ▪ هنوز برای طاسی که یک بیماری ارثی است درمان کاملاً مطمئن و قطعی وجود ندارد ولی درمان های ارائه شده روند بیماری را کند کرده و گاه تاثیرهای معجزه آسایی دارد. ▪ در مورد ریزش مو مانند دیگر بیماری ها پیشگیری بر درمان مقدم است. ▪ عناصری از جمله گوگرد آهن سیلیس کلسیم وید نقش مهمی در سلامت و جلوگیری از ریزش غیر معمول مو دارد. تغذیه اصلی مو از داخل به وسیله مویرگ های اطراف آن صورت می گیرد این عناصر به حد وفور در میوه جات و سبزیجات و سایر غذاها وجود دارد، لذا مصرف سبزیجات تازه، جگر، شیر، پیاز، ماهی، سبوس برنج (که سرشار از ویتامین های گروه B می باشد) می تواند مواد مورد نیاز موهای سرتان را تامین نماید. ▪ مهم ترین عامل بهداشت مو همان نظافت مو و پوست سر است. هنگامی که مو شروع به چرک شدن می کند باید شسته و تمیز گردد هوا آلوده و غبار، گذاشتن کلاه در فصل زمستان، فشارهای روحی، کم خوابی، مصرف زیاد الکل، مواد مخدر و حتی سیگار باعث بیمار شدن موهای شما می شود. ▪ شانه و برس کردن موها به صورت روزانه به مدت چند دقیقه نه تنها موجب تسریع گردش خون زیر پوست سر می گردد بلکه بسیاری از ذرات غبار و دیگر آلوده کننده ها را برطرف می کند. ▪ هنگام مصرف شامپو آن را رقیق کنید و بعداً موها را شستشو دهید در آخر ذکر این مسئله مهم است که مصرف مواد شیمیایی به عنوان رنگ مو و مواد جعد دائمی (فر کننده مو) باعث آسیب غیر قابل جبران به موهای شما می شود. ● پک زرده تخم مرغ: برای تقویت و محافظت مو به یک یا دو زرده تخم مرغ یک قاشق غذا خوری روغن گیاهی اضافه کنید. این روغن می تواند آوکادو، روغن جوانه گندم یا روغن بادام شیرین باشد مخلوط را با هم به طور یکنواخت روی تمامی موها بمالید بهتر است این مخلوط کمی گرم شده و سپس استفاده گردد بعد از مالیدن مخلوط روی موها یک کیسه پلاستیکی روی موها بکشید و بعد از یک ساعت موها را بشویید این عمل را در بهار و تابستان هفته ای یکبار انجام دهید. ● پک روغنی: برای نرمی و براقی مو معمولاً روغن های گیاهی برای موی سر مفید می باشد هر چند یکبار موها را با روغن زیتون، روغن بادام، روغن آوکادو، روغن گلرنگ یا آفتابگردان شانه کرده و از کلاه پلاستیکی استفاده کنید و بعد از نیم ساعت بشویید روغن گیاهی مو را نرم، براق و شاداب می کند. ● پک گیاهان دارویی: برای جلوگیری از موخوره و موهای شکسته می توانید از عصاره گیاه تازه یا برگ و گل خشک کرده گیاهانی مثل گل نمدار، گزنه، رزمارین، بابونه، شبدر و سیزاب انواع پک مو را تهیه کنید گیاه مورد نظر را در روغن داغ کرده و به مدت ۱۵ دقیقه کم کم حرارت دهید. محتوا را در پارچه ای ریخته و کاملاً تکان دهید عصاره و گل و گیاه را روی مو و پوست سر بمالید و به مدت نیم ساعت گرم نگه داشته و سپس شستشو کنید بدینوسیله موخوره درمان می شود گیاهانی که به ترتیب اهمیت استفاده می شوند شامل گل نمدار، گزنه، رزمارین، بابونه، شبدر و سیزاب هستند. که به کمک آن ها می توان از موخوره، موهای شکسته نازک و کلفت شده جلوگیری کنید و موهای خراب شده بوسیله رنگ شیمیایی را ترمیم کنید. ● پک غذای موی سر: در ظرفی نصف لیوان روغن زیتون، نصف قاشق کوچک لانولین و به ترتیب یک قاشق چایخوری برگ نمدار، برگ گزنه و برگ بابونه ریخته به آن زرده تخم مرغ و کمی آبلیموی تازه اضافه کنید. ابتدا روغن لانولین را با روغن زیتون مخلوط و مذاب کرده و گیاهان را اضافه کنید محتوا را روی بخار آبجوش گذاشته به مدت نیم ساعت بهم بزنید پس از سرد شدن محتوا را در پارچه ریخته کاملاً فشار دهید، به عصاره به دست آماده زرده تخم مرغ و آبلیمو اضافه کنید و روی موها بمالید پس از آغشته شدن از کلاه پلاستیکی استفاده کنید و به مدت یک ساعت به همین صورت نگه دارید با این پک مو پوست سر تغذیه شده و موهای سالم و شاداب به نظر می رسند. بعد از این عمل از فرمول های تافت زیر استفاده کنید. ▪ فرمول اول: ۲ مشت پر گل بابونه را با یک لیمو ترش مخلوط کنید. ابتدا گل خشک کرده را در یک لیتر آب جوش خیسانده به مدت نیم ساعت به حال خود گذاشته بعدا صاف کنید به محلول بدست آمده آبلیمو را اضافه کنید موها را با این محلول شانه کنید این محلول سالم ترین تافت یا نگهدارنده مو می باشد چنانچه میانه خوبی با بابونه ندارید از دستور زیر استفاده کنید. ▪ فرمول دوم: محلول عسل، آب، سرکه یک قاشق کوچک عسل طبیعی ۲۵۰ گرم آب گرم سماور و یک قاشق چایخوری سرکه طبیعی را مخلوط کرده و به خوبی تکان دهید دقت کنید که عسل به خوبی در محلول حل شود. موها را با این محلول شانه کنید نتایج خوبی به دست می آورید سعی کنید تا حد امکان از تافتهای خارجی و عرضه شده به بازار مصرف استفاده نکنید. ● موی شکسته شکستن مو از نوک دلایل زیادی دارد برای نمونه جعد ۶ ماهه یا فر دائمی بلوند کردن با مواد شیمیایی کاربرد مواد رنگی بسیار داغ و یا خشک کردن موها در مجاور آتش یا مو خشک کن برقی کاملاً داغ، از جمله وسایلی هستند که باعث شکسته شدن موها می شوند یکی از راه های درمان این عارضه همان قیچی کردن نوک موها می باشد قبل از هر شستشو موها را با کمی روغن گیاهی ماساژ دهید. برای مدتی نوک موها را قیچی کنید و حتی المقدور آن ها را کوتاه نگه دارید سعی کنید اندازه ی باشد که روی شانه ها قرار نگیرد. ● ریزش مو: روزانه ۵۰ تا ۱۰۰ عدد مو به طور طبیعی می ریزد چنانچه از این تعداد فراتر رفت به پزشک مراجعه کنید آمار نشان می دهد که اختلالات هورمونی و اختلالات عصبی سبب ریزش زیاده از حد مو می گردند درصد زیادی از دوشیزگان دچار کمبود آهن هستند. کمبود آهن باعث ریزش مو در زن و مرد می گردد هنگام شانه زدن به شدت شانه یا برس نکشید و از شامپوهای قلیایی و قوی اجتناب کنید یکی دیگر از دلایل ریزش مو بیماری های پوست سر است. در مواردی ریزش مو موضعی است. اغلب ریزش مو همواره با شوره سر همراه است. در بانوان اغلب جمع کردن موها روی سر به طور مستمر موجب ریزش مو می گردد در این حالت پوست سر و ریشه مو به خوبی تهویه نمی شود و در روزهای گرم پوست عرق کرده بخار می شود و در سطح پوست می ماند در روز باید موها را در هوا به خوبی شانه کرد و بهداشت مو را رعایت نمود برای جلوگیری از ریزش مو می توان دستورالعمل زیر را تهیه و مصرف نمود. ● محلول جلوگیری کننده از ریزش مو: حدود ۲۵۰ گرم سرکه طبیعی را جوشانده و یک مشت برگ خشک شده گزنه به آن اضافه کنید به مدت نیم ساعت سرکه و گزنه را دم کرده به حال خود گذاشته و سپس صاف کنید موها را با این محلول ماساژ دهید، این عمل را به مدت ۳۰ روز یک روز در میان انجام دهید. بعد از ماساژ موها را نشوئید بعد از آن که محلول گزنه خشک شد پوست سر را با روغن ریشه Kletle که قبلاً تهیه کرده اید ماساژ دهید. قبل از خواب یک فنجان دمکرده دم اسبی را میل کنید چنانچه دسترسی دارید ناشتا مقداری علف چشمه را به صورت خام میل کنید این نحوه درمان گرچه کمی مشکل به نظر می رسد اما اثرات آن بسیار مثبت بوده و از نظر درمانی تجربه شده است. ● محلول درمان شوره سر (سه بورین) عمدتاً کسانی که موی چرب دارند دچار سه بورین یا شوره سر می گردند. این نوع پوسته ها غالباً دارای رنگ زرد مایل به سبز هستند اما شوره پوست خشک غالباً کوچک و دارای رنگ سفید است و جزء سه بورین محسوب نمی شود. معمولاً موی چرب همراه با پوسته و ریزش مو عامل بیماری پوستی است. ضمن این که فشار روحی و اختلال هورمونی نیز می تواند از عوامل آن محسوب شود. کسانی که دارای شوره سر هستند غالباً خارش پوست دارند. شوره همراه با ترشح غدد ریشه مو محیط مناسب رشد باکتری نیز محسوب می شود. به هنگام خارش پوست زخم می شود و باکتری به داخل پوست نفوذ می کند و لذا ابعاد بیماری می تواند بسیار وسیع گردد. بدنبال آن خطر اگزما زخم و غیره نیز وجود دارد. در مراحل اولیه این نوع بیماری ها می توانید از محلول های زیر استفاده کنید. ● محلول تقویت پوست: حدود دو مشت برگ گزنه، ۱ قاشق چای خوری الکل ۹۶% و ۲۰ قطره تنتور آرنیکا و ۵۰۰ گرم آب مقطر را با هم مخلوط کنید، گزنه را همراه با الکل در آب مقطر خیسانده و به مدت ۲ روز به حال خود گذاشته بعداً صاف کنید. محلول بدست آمده را در ظرفی ریخته به آن تنتور آرنیکا اضافه کنید و سپس به خودبی تکان داده و در شیشه نگهداری کنید. پوست سر را با این محلول به خوبی ماساژ دهید این عمل را هر هفته دو مرتبه به مدت یک ماه انجام دهید. با این کار پوست سر تقویت شده و التهابات از بین می رود. ● محلول جلوگیری کننده از التهابات پوست سر در ظرفی ۱۵ گرم ریشه ی Kletle و ۱۰۰ گرم روغن زیتون را مخلوط کرده هر روز پوست سر را با آن ماساژ دهید ریشه ی پودر شده را در ظرفی ریخته به آن روغن زیتون اضافه کنید و به مدت ۳ هفته در جای گرم نگهداری کنید. بعد از این مدت محتوا را در پارچه به خوبی فشار دهید. عصاره بدست آماده را در شیشه قهوه ای رنگ نگهداری کنید. قبل از این که موها را شستشو دهید، پوست سر را با آن محلول روغنی ماساژ کامل دهید و به مدت ۱ ساعت با استفاده از کلاه پلاستیکی پوست سر را گرم نگه دارید. سپس با شامپوی مورد نظر سر را بشویید. پس از آن می توانید با دم کرده ی آویشن، نعناع، بابونه، پاخری یا مریم گلی موها را شانه کرده و خشک نمائید. با استفاده از این محلول پوست سر التیام یافته و شوره از بین می رود. ● محلول ضد شوره یک مشت نعناع خشک را در یک فنجان سرکه و ۲ فنجان آب جوش سمار مخلوط کنید و به مدت ۱۰ دقیقه در شعله ی ضعیف حرارت دهید. پس از سرد شدن از صافی عبور دادهو پوست سر را با آن کاملاً ماساژ دهید. این محلول ضد شوره، ضد سه بورین و ضد خارش پوست سر می باشد. ● پک ضد شوره موهای چرب و خشک یک مشت سبوس گندم را در آب جوش خیسانده بعد از مدتی تحت فشار عصاره را بدست آورده و آن را روی پوست سر و داخل موها بمالید. بعد از نیم ساعت موها را بشویید. شوره از بین می رود این عمل را هفته ای دو مرتبه به مدت دو هفته انجام دهید. ● زرده تخم مرغ: برای نرم و براق کردن موی سر یک زرده تخم مرغ را با یک قاشق نبات خرد شده مخلوط کرده کاملاً بهم بزنید بعد از شستشوی موی سر به مدت ۱۰ دقیقه این مخلوط را روی سر گذاشته و با یک کیسه یا کلاه پلاستیکی روی سر از خشک شدن آن جلوگیری کنید. سپس آن را با آب گرم کاملاً شسته و اگر نیاز بود شامپو کنید. می توانید در پایان گلاب نیز به موهای خود بزنید. ● روغن زیتون: یک قاشق روغن زیتون را کمی گرم کرده روی پوست سر بمالید و به آرامی مو را شانه و پوست سر را ماساژ دهید. به مدت ۲۰ دقیقه کلاه پلاستیکی را روی سر گذاشته تا روغن در پوست سر نفوذ کند. بعداً موها را با آب فراوان بشویید. چنانچه لازم بود شامپو کنید. این عمل مخصوص مو و پوست سر خشک است. کسانی که موخوره دارند بدین وسیله از بین می رود. کسانی که در طول تابستان در استخرهای گل دار و آب شور دریا شنا می کنند بهتر است هر هفته سر خود را با روغن زیتون ماساژ دهند. ● آبجو بدون الکل (ماءالشعیر) بعد از شستشوی سر موها را نیمه خشک کرده و به ماءالشعیر آغشته کرده و ماساژ دهید. آبجوی حاوی رازک خاصیت بیشتری دارد. با این عمل موها براق و پر شده و بمانند تافت مو عمل می کند. ● زرده تخم مرغ: یک زرده تخم مرغ را در ظرفی جدا کرده و به آن قطره قطره روغن کرچک گرم شده را اضافه کنید و هم بزنید. این مخلوط خاصیت مایونز دارد. موهای خود را با آن آغشته و با استفاده از کلاه پلاستیکی به مدت ۲۰ دقیقه به حال خود بگذارید و بعدا با شامپو شستشو دهید. این مخلوط ویژه موهایی است که در نتیجه جعد مصنوعی و دائمی موها خراب و از حالت طبیعی بیرون آمده باشد ضمناً ویژه فصل تابستان است زیرا در اثر خشکی تابستانی نوک موها ترکیده و شکسته می گردد این مخلوط بهترین ماده ترمیمی و حفاظتی موها برای شنا در استخرهای کلردار و آب دریا می باشد. ● شاخه های جوان گزنه: مقدار ۳۰ تا ۴۰ گرم سرشاخه های جوان گزنه را در آبجوش قرار داده و با حرارت ملایم چند دقیقه بجوشانید سپس آن را به حال خود گذاشته تا سرد شود آنگاه محلول حاصل را صاف کرده و مقداری از آن را به موهای سر خود بمالید تا همه قسمت های موی سر به این محلول آغشته شوند سپس پوست سر را ماساژ دهید. می توانید پس از ۳۰ دقیقه تا یک ساعت بعد آن را بشوئید. ● گردو: برای براق شدن مو و جلوگیری از ریزش آن دو قاشق چایخوری پر از برگ های تازه گردو را ریز کرده و در یک فنجان آبجوش بریزید کمی حرارت داده و صاف کنید آب بدست آمده را روی پوست قرار داده و به موهای خود نیز بمالید و پوست سر را ماساژ دهید این عمل را ۳ بار در روز به مدت ۱۰ روز ادامه دهید. برای براق شدن موهایتان می توانید از این محلول استفاده کنید و همچنین از ریزش موهایتان نیز جلوگیری می کند. ● شیره ساقه گل کاسنی پزشکان قدیم می گفتند هنگامی که مژه ها و ابروها شروع به ریزش می کنند شیره ساقه و گل این گیاه را فشار دهید و همان لحظه روی مژه و ابروهایتان بمالید با این کار ریزش متوقف می شود. این محلول را ده بار در روز به مدت ۱۰ روز بر روی مژه ها و ابروها بمالید. ● برگ و گل بابونه یک مشت برگ و گل بابونه را در یک لیتر آب خیسانده و سپس موها را شستشو دهید و بعد با آب بابونه موهایتان را ماساژ داده و سپس خشک کنید. ● بابا آدم صد گرم از ریشه این گیاه را به مدت ۱۲ ساعت در آب سرد خیسانده و سپس کمی حرارت داده صاف کنید بعد از شستشوی موها با این محلول ماساژ مو و پوست سر را انجام دهید. اما موها را نشوئید این کار را دوبار در هفته به مدت یک ماه ادامه دهید. ● گزنه برگ درخت مو، شکوفه درخت به: جلوگیری از ریزش مو برگ گزنه را با برگ درخت مو و شکوفه درخته به، به مقدار یک مشت از هر کدام در یک لیتر آب می ریزیم و آن را به مدت یک ربع با حرارت ملایم می جوشانیم سپس آن را به حال خود می گذاریم تا سرد شود پس از صاف کردن به محلول ۱۰۰ (صد سانتی متر مکعب) الکل ۵۰ درجه می افزایم این محلول را هر روز به پوست سر بمالید الکل موجود در این محلول باعث نفوذ مواد موثر گیاهان فوق به داخل پوست و تقویت پیاز موی سر می شود و جلوگیری از ریزش مو می کند. باید توجه داشت که قبل و بعد از مالیدن محلول به پوست سر نباید آن را شدیداً ماساژ داد. زیرا آن عمل باعث ریزش موهای ضعیف می شود کلاً گیاه گزنه تاثیر بسیار خوبی در تقویت پوست سر و ریزش مو دارد. ● فندق: برای کم شدن و حتی قطع شدن ریزش موی سرتان آرد فندق را با مقداری روغن زیتون مخلوط کرده و کاملا به هم بزنید تا این دو با هم یک ماده تقریباً سفتی را ایجاد کند و سپس آن را بر پوست سرتان به آرامی ماساژ دهید. ● ضاء: برای تقویت موی سر و رفع جوش های آن و از بین بردن پوسته های سر یک قاشق ضاء را در مقدار کمی آب گرم حل کرده و روی سر خود بگذارید (در حمام) و پوست سر را با آن ماساژ دهید و پس از ۵ دقیقه موها را با آب نیم گرم بشویید و شامپو کنید. ● روغن نارگیل: برخی دیگر معتقدند روغن نارگیل را بر پوست سر بمالید و ماساژ دهید و بعد از یک ساعت آن را با آب نیم گرم بشویید روغن نارگیل پیاز موها را تقویت کرده و باعث رشد آن می شود. ● آب لیمو: اگر در وحشت طاس شدن سر خود هستید بهتر است از آبلیمو استفاده کنید آب لیموی تازه را بگیرید و بر روی تمام قسمتهای پوست سر خود ماساژ دهید. این مایع پیاز موهایتان را نیز تقویت می کند زخمها را نیز معالجه کرده و التیام می دهد زیرا لیمو سلولهای پوست را تجدید می کند. ● گزنه و سرکه سفید: سرشاخه های جوان گزنه به مقدار ۱۰۰ گرم را داخل یک ظرف ریخته و له کنید و به آن ۵۰۰ گرم سرکه سفید اضافه کنید این مواد را به مدت ۴۰ دقیقه بجوشانید البته با حرارتی ملایم. محلول بدست آمده را صاف کرده و در هوای نسبتاً سرد نگه داری کنید. این محلول را هر روز به موهای خود بمالید به نحوی که پوست سر از آن مرطوب شود. باید بدانید که این محلول دارای بوی خوبی نیست ولی می توانید با اضافه کردن چند قطره اسانس لاوانداین محلول بد بو را به خوبی تحمل کنید. ● سبوس برنج: سبوس برنج برای موها خیلی مفید است از ریزش مو جلوگیری کرده و به شخص نیرو و جوانی می دهد و عمر موها را طولانی می سازد. ● سبزیجات برای پرپشتی موها: اگر می خواهید موهای سر شما پر پشت و قوی شود از سبزیجات استفاده کنید. نعناع، تره، ترتیزک بولاغ اوتی، برگ کلم، تربچه بهتر از همه شنبلیله را پخته به غذای روزانه اضافه کنید. ● حفظ موها و طولانی کردن عمر آن ها و باز رویاندن آن ها متخصصین علوم تغذیه می گویند استفاده از مواد غذایی چون گردو، جگر، فندق، شیر، ماست، و مخمر گوشت مفید است آن ها را باید در مواد غذایی خود قرار دهید. ● تخم کاهو تخم کاهو را در آب خیسانده و بر موهای خود بمالید و ماساژ دهید و پس از ۳۰ تا ۴۰ دقیقه آن را با آب نیم گرم شسته و کمی گلاب به موهایتان بزنید این کار موهایتان را تقویت کرده و پیازهای آن را محکم تر می کند. ● روغن نخود سیاه و نخود سبز عده ای از اطباء قدیم معتقد بودند که روغن این نوع نخودها را جوشانده و مقدار یک لیوان متوسط از آن را بنوشید نخود موادی دارد که برای تقویت موهای شما بسیار مفید است. ● آب برگ کنجد برخی دیگر می گویند: آب برگ کنجد برای تقویت و بلند شدن مو تاثیر نیکو دارد برای این کار بایستی آب آن را با کوبیدن یا فشار، گرفت و به سر مالید و ماساژ داد. مخلوط کردن برگ کنجد با ضاء جهت مشکی کردن مو نیز نتایج نیکو دارد و نیز جوشاندن برگ آن برای رشد مو و مشکی شدن مو مفید است. ● پوست چلتوک سبوس گندم، جو و ارزان دارای خواص بسیارند منجمله از سفیدی و ریزش مو جلوگیری می کند هیچ غذا و دارویی تاثیرش به خوبی و سرعت چلتوک برنج نیست. برای سیاه شدن یا جلوگیری از سفیدی زودرس موهایتان روزانه نیم سیر پوست چلتوک و لیمو عمانی دم کرده و میل نمایید. پوست برنج را در کمی آب بجوشانید و صاف کرده و آن را با هر غذایی که میل دارید مخلوط کرده یا بنوشید. ● پوست گردو جوشانده پوست گردو موی سر را قهوه ای می کند و مخلوط آن با حنا خضاب خوبی می باشد مغز گردو چون یکی از مغزهای روغنی است که دارای مواد معدنی از قبیل آهن، مس، و ... است روغن آن برای مالش اعضاء و موی سر بسیار عالی است. ● روغن کنجد روغن کنجد را به موهای خود بمالید و پوست سرتان را با آن ماساژ دهید این کار هم موهایتان را تقویت کرده هم به آن جلا می بخشد. ● نان جو نان جو از سفید شدن مو جلوگیری کرده و بعضی از ویتامین های لازمه برای حفظ و نگهداری موهایتان را تامین می کند و همچنین جگر، سبوس برنج، مخمر، ملاس سیاه نیز از سفید شدن مو جلوگیری می کنند. ● ویتامین B: کم شدن ویتامین های B عامل اصلی پیری و سفید شدن و ریختن مو است غذاهایی که از سفید شدن مو جلوگیری می کند و موهای شما را سیاه نگه می دارند: سوپ چلتوک و اشکنه سبوس، و گوجه فرنگی و آب سبوس برنج می باشد. ● سناء: روش دیگری که بعضی قدیمی ها توصیه می کنند این است که جوشانده سنا را در مقداری سرکه سفید ریخته و آن ها را مخلوط کنید تا قوام بیایند این ماده برای موهایتان مفید خواهد بود مالیدن آن به کف سر شما را از ریزش مو خلاص خواهد کرد. ● آویشن شیرازیها معتقدند که جوشانده غلیظ آویشن شیرازی برای شستن سر بسیار مفید است و موجب جلوگیری از ریزش مو و تقویت پیاز آن می شود. دم کرده ۱۵ گرم آویشن شیرازی رقیق را می توان جانشین چای صبح و عصر کرد و آن را با عسل شیرین ۵ تا ۶ فنجان میل کرد. ● کلم سوپ کلم برای موهای شما خیلی مفید است. می توانید این غذا را هر هفته یکبار و یا هر دو هفته یکبار میل کنید. زیرا برای جلوگیری از ریزش مو مفید است. ● موخوره: کته سالم، ماست خوب، پوست چلتوک و آب چلتوک میل نمایید و با آب شنبلیله سر را نمناک نمایید و از شر موخوره خود را نجات دهید. ● روغن زیتون روش دیگر برای جلوگیری از ریزش مو باید ۱۰ روز پی در پی سر را با روغن زیتون مالش دهید و قبل از خواب آن را ببندید و بخوابید. صبح با آب نیم گرم و شامپو بشوئید. ● شاهی: دکترهای گیاهی هم معتقدند که اگر پوست موی سر را با آب شاهی مالش دهید موها را تقویت کرده و از ریزش آن ها جلوگیری می کند. ● مریم گلی (گلپوره): ۱۰۰ گرم مریم گلی را در یک لیتر آب ده دقیقه بجوشانید محلول خوبی برای پوست موی سر می باشد و پیازهای مو را تقویت کرده و از ریزش مو و پیدایش پوسته سر جلوگیری می کند.

همه چيز در باره ريزش مو و پيوند مو مصاحبه اي با دكتر نيلفروش زاده متخصص پوست و مو،پيرامون علل و درمان ريزش مو،پيوند موي سر ومراحل پس از عمل جراحي انجام داده ايم كه در ادامه آمده است. - علل ريزش مو را به اختصار توضيح دهيد: ريزش مو مي تواند ناشي از عوامل متعددي مانند بيماري تيروئيد، تب مالاريا، رژيم غذايي، زايمان و استفاده از برخي داروها باشد. شايعترين نوع ريزش موي سر، طاسي مردانه (آلوپسي آندروژنيك) مي باشد. اين نوع طاسي در مردان ناشي از عوامل ژنتيكي و عمل هورمونهاي مردانه يا آندروژنها شامل، تستوسترون و دري هيدروتستوسترون مي باشد. زمينه ژنتيك اين نوع طاسي از طريق پدر و مادر انتقال يافته است و پس از دوران بلوغ شروع مي شود. بخشي از موهاي سر كه از لحاظ ژنتيكي تحت تاثير دي هيدروتستوسترون مي باشد شامل موهاي پيشاني و جلو سر است كه شروع به ريزش مي كنند و طاسي كامل مي تواند پيشرفت كند. اما موهاي پشت سر و طرفين سر، موهاي دائمي مي باشد چون تحت تاثير هورمون نمي باشد. - لطفا بفرمائيد براي درمان و مقابله با طاسي مردانه چه اقداماتي مي توان انجام داد؟ در حال حاضر، راههاي بيشتري براي درمان اين نوع طاسي وجود دارد. عمل جراحي پيوند مو، تنها راه حل دائمي براي موهاي از دست رفته مي باشد. درمان هاي دارويي در دسترس شامل قرص فيناسترايد و استفاده از اشكال دارويي (محلول و اسپري) مينوكسيديل مي باشد. روشهاي غير جراحي ترميم مو از قبيل استفاده از كلاه گيس يا موهاي طبيعي يا مصنوعي كه به موي سر بافته مي شوند و يا توسط كليپس يا چسب به موهاي اصلي سر متصل مي گردد. روشهاي ترميمي گرچه در مقايسه با جراحي كم قيمت تر هستند ولي نگهداري آنها بسيار مشكل تر است اين موها فاقد رشد هستند،‌ ساير افراد ممكن است متوجه طبيعي نبودن آن بشوند كه براي فرد خوشايند است و براي حفظ حالت اوليه و اطلاح آن، هر چند ماه يكبار مراجعه به موسسه ترميم مو ضروري مي باشد. - آقاي دكتر لطفا روش هاي جراحي پيوند مو، و پيشرفت هاي جديد بفرمائيد. با پيشرفت هاي علمي اخير، موهاي طبيعي و قابل رشد امكان پذير شده است. در اين روش يك نوار از موهاي دائمي پشت سر برداشته مي شود سپس با استفاده از روشهاي متعدد به قطعات ميكروگرافت (حاوي 1 تا 3 مو) و ميني گرافت (حاوي 3 تا 8 مو) تقسيم مي گردد. اين قطعات در نواحي بدون مو يا كم تراكم جلوي سر كاشته مي شوند. پيوند ميكروگرافت مي تواند باعث ايجاد خط موي كاملا طبيعي در جلوي سر شود. بسته به شدت طاسي سر از 1000 تا 4000 يا بيشتر تار مو كاشته مي شود تا تراكم مناسبي در اين ناحيه ايجاد شود در صورت طاسي شديد ممكن است بيش از يك جلسه براي ايجاد پوشش مناسب لازم باشد. موهاي پيوند شده اغلب در طي 18 تا 22 هفته پس از عمل شروع به رشد كرده و در تمام طول عمر به رشد خود ادامه مي دهند. استفاده از كاشت مو بوسيله ليزر CO2 ياEr-Yag موفقيت چنداني نداشته است. همچنين كاشت مو به روش پانچ گرافت و استفاده از روش كاشت اتوماتيك توسط دستگاه كاشت موAutomated Hair Restoration system امروزه در دنيا كنار گذاشته شده و همچنين توسط انجمن تخصصي پوست و وزارت بهداشت به دليل مشكلات فراواني مطرود گشته است. بهترين روش كاشت مو در حال حاضر استفاده از اسليت گرافت و پيوند مو به روش فوليكولاريونيت است كه در اين روش مي توانيم تراكم خوب و مناسب و ظاهر بسيار زيبا و طبيعي را داشته باشيم. روش F.U.E هم براي افرادي كه پشت مو (donor) مناسبي ندارد بصورت محدود كاربرد دارد. - آقاي دكتر فرموديد كه انجمن متخصص پوست ايران استفاده از دستگاه كاشت مو را ممنوع اعلام كرده است. اين به چه دليلي است و آيا امكان دارد كه اين نامه را در اختيار بخش علمي اين مجله قرار دهيد؟ بله، انجمن متخصصين پوست ايران طي نامه شماره 751485/پ مورخ 18/12/81 در مورد دستگاه Omni graft ساخت كارخانه Medicaenot فرانسه (AHRS) درخواست ممنوعيت اين دستگاه را به دليل زيان آور بودن براي افراديكه تحت عمل پيوند قرار مي گيرند نموده است كه بدنبال آن به دعوت اداره كل تجهيزات پزشكي وزارت بهداشت كميته تخصصي متشكل از متخصصين پوست،‌ جراحي پلاستيك و ENT تشكيل شده و اين كميته تخصصي نيز نظريه انجمن متخصصين پوست را تاييد نمودند اين كميته عمده عللي كه براي غير علمي بودن اين دستگاه (AHRS) ذكر كرده، احتمال انتقال بيماريها و ايجاد تخريب در Donor و گيرنده و استفاده از مكانيزم قديمي و مطرود شده پانچ گرافت دانسته است،‌ البته در ESHRS 2002 لندن، يكي از پزشكان فرانسوي كه جزو شركت سازنده دستگاه مي باشد،‌ مقاله اي ارائه داد كه مورد مخالفت تمامي اعضاء و متخصصين كشورهاي ديگر قرار گرفت و ايشان نتواست پاسخ سوالات مختلف مطرح شده را بدهد و يكي از ايرادات عمده ي مطرح شده اين بود كه مكانيسم دستگاه طوري است كه 30 تا 50 درصد فوليكولهاي ناحيه دهنده را از بين ميبرد و بقيه دستگاه همان دستگاه پانچ قديمي است كه ديگر همه جراحان كاشت مو بدليل اسكارهاي ناحيه گيرنده چند سالي است كه آن را كنار گذاشته اند و كسي هم خريدار آن نيست زيرا نه بيمار راضي است و نه پزشك راضي مي شود كه با آن كار كند و حتي الان سازندگان دستگاه اعلام كرده اند اين دستگاه براي آموزش كاشت مو و براي افراد مبتدي و تازه كار خوب است و خلاصه در هيچ كشور پيشرفته دنيا توفيق نيافته اند، در حقيقت امروز پيشرفتهاي جديد كاشت مو اين است كه در ناحيه دهنده و تقسيم فوليكولي از روشهاي ميكروسكوپي و تهيه F.U استفاده مي شود و در ناحيه كاشت در قسمت گيرنده با دقت و ظرافت توسط اسيلت كاشت مي وشد و اين روشي است كه تمامي بزرگان اين رشته انجام مي دهند و نتايج بسيار خوب و رضايت بخش است. - پيوند مو را درمورد چه كساني مي توان انجام داد؟ و توضيح مختصر در مورد محل پيوند بفرمائيد: هر فردي كه دچار ريزش دائمي موها باشد مي تواند يك كانديداي بالقوه براي عمل پيوند باشد لذا در طاسي موي مردانه در مردان و زنان و در افرادي كه داراي اسكارهاي (جوشگاه) فاقد مو در ناحيه سر مي باشند همينطور در مواردي براي ايجاد پوشش مناسب در برخي نواحي ابرو يا ريش از اين روش پيوند مو مي توان استفاده كرد. روش هاي پيوند مو معمولا 3 تا 6 ساعت طول مي كشد. در اين روش از بي حسي موضعي استفاده مي شود و بيمار هوشيار است ولي چون داروي آرام بخش ملايم دريافت مي كند احساس راحتي مي كند. در طي عمل معمولا دردي احساس نمي كند (و يا خيلي خفيف است) پس از عمل يك بانداژ توري شكل روي سر قرار داده مي شود تا مانع جابجايي گرافت شود. روز پس از عمل پانسمان تعويض و اين بانداژ برداشته مي شود، ناحيه پشت سر كه موها از آن برداشته مي شوند بخيه مي شود كه بين 7 تا 12 روز پس از عمل بخيه ها كشيده مي شوند و بهبودي كامل دارند. - پس از عمل جراحي پيوند مو چه مراحلي وجود دارد؟ پيوند مو يك روش بسيار بي خطر است و يك عمل جراحي كوچك محسوب مي شوند بيمار پس از عمل يك داوري مسكن ملايم دريافت مي كند. در طي 2 تا 3 روز پس از عمل بيمار بايد در وضعيت 45 درجه بخوابد تا احتمال تورم پس از عمل كمتر شود. روي هر كدام از گرافتها دلمه اي بسته مي شود كه حداكثر طي 10 تا 14 روز پس از عمل مي افتد. ممكن است تعدادي از موهاي پيوند شده در ابتدا ريزش داشته باشند، ولي چون پياز مو زنده و سالم است پس از طي يك دوره سكون 3-4 ماهه، شروع به رشد مي كنند و تا ماه هشتم رويش موها كامل مي شود و چون اين موها تحت تاثير آنزيم 5 آلفا ردوكتاز نيستند، به هيچ وجه تا آخر عمر ريزش ندارند. ممكن است احساس كرختي خفيفي در ناحيه دهنده يا گيرنده پيوند وجود داشته باشد كه در طي 2 تا 8 ماه پس از عمل كاملا بر طرف مي شود، عوارض پس از عمل پيوند بسيار نادر است. عفونت خفيفي ممكن است در ناحيه گيرنده پيوند ايجاد شود كه براحتي با تجويز آنتي بيوتيك قابل درمان است. محل برداشتن مو در پشت سر كوچك است و براحتي با موهاي اطراف پوشانده مي شود. موهاي گرافت شده در جلوي سر هيچ اسكاري بر جاي نمي گذارند و پس از رويش موهاي پيوند شده كاملا پوشانده ميشوند تا چند روز پس از عمل ممكن است ناحيه پيشاني و اطراف چشم متورم شده كه ظرف مدت چند روز جذب و كاملا پوشانده و اطراف چشم متورم شده كه ظرف مدت چند روز جذب و كاملا بهبود مي يابد. در بعضي بيماران 4-6 ماه پس از عمل بر اثر پديده تلوژن افلوويوم موهاي قبلي بمار ريزش موقت پيدا مي كند. در تعداد زيادي از بيماران 6-8 ماه پس از عمل كاشت مو، ريزش مو قطع شده و حتي بعضي موهاي نازك قبلي بيمار ضخيم تر مي شود،‌ لذا بسياري از جراحان كاشت مو معتقدند كه در صورت داشتن شرايط،‌ عمل كاشت مو هر چه زودتر انجام شود.

بررسی جامع وضعیت مبارزه با مواد مخدر در ایران هر سال در ۲۶ ژوئن مصادف با پنجم تیر ماه، کشورهای مختلف جهان روز جهانی مبارزه با مواد مخدر را همراه با شعاری که از سوی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل (unodc) تعیین می شود، گرامی می دارند و به بیان چالش های موجود در حوزه مواد مخدر، اعلام اقدامات انجام شده در کشورشان در این زمینه و نیز تشریح راهکارهای برطرف سازی این چالش ها می پردازند. به مناسبت این روز، هر ساله کنفرانس بین المللی مبارزه با اعتیاد و قاچاق مواد به مدت یک هفته در مقر دفتر مقابله با جرم و مواد مخدر سازمان ملل برگزار می شود تا اهمیت عزم سیاسی ملت ها در امر مبارزه با پدیده خانمان سوز و شوم مواد مخدر بیش از پیش نمایان شود و در این راستا، برنامه هایی چون پیشگیری از اعتیاد از طریق آموزش، نقش رسانه ها در بازگشت معتادان به دامان اجتماع، ریشه کنی مزارع غیرمجاز خشخاش، نابودی شبکه های عمده قاچاق مواد مخدر، همکاری های حقوقی کشورها در زمینه مبارزه با اعتیاد و مواد مخدر و غیره، به کشورهای مختلف درگیر پدیده اعتیاد و قاچاق مواد مخدر گوشزد می شود. اما آنچه که اهمیت تعیین روزی به عنوان روز جهانی مبارزه با مواد مخدر را مشخص می کند، اهمیت ماهوی پدیده اعتیاد و عوارض فراوان این پدیده برای جوامع است. اعتیاد، یک بیماری اجتماعی همراه با عوارض جسمی و روانی است که هزینه های مالی و معنوی بسیاری به کشورها تحمیل می کند، آن گونه که اعتیاد به موادمخدر را می توان یکی از مهم ترین مشکلات اجتماعی و اقتصادی جوامع برشمرد که عوارض ناشی از آن، تهدیدی جدی برای جامعه بشری، محسوب و موجب رکود اجتماعی در زمینه های مختلف می شود و ویران گری های حاصل از آن، زمینه ساز سقوط بسیاری از ارزش ها و هنجارهای فرهنگی و اخلاقی از جمله گسترش جرائم اجتماعی است. در این میان، با توجه به سود کلانی که از پراکنده کردن ویروس های آلودگی به این بیماری نصیب سودجویان می شود، پدیده قاچاق موادمخدر نیز در این حوزه عرض اندام می کند که به اعتقاد تحلیل گران اجتماعی، این پدیده، بیش از آن که فعالیتی سوداگرانه و تجاری در عرصه مافیای اقتصاد بین المللی محسوب شود، ابزاری موثر در گسترش نظام سلطه صاحبان قدرت جهان بر کشورهای توسعه نیافته به شمار می رود. این نیز درحالیست که کارشناسان، پدیده موادمخدر را مهم ترین انحطاط اخلاقی جوامع می دانند; چرا که متاسفانه گسترش دامنه مصرف موادمخدر در جامعه امروزی تا آنجاست که حتی قشر متفکر و تحصیلکرده را نیز به سمت خود کشانده است. حال، اگرچه اعتیاد به عنوان یک آسیب اجتماعی، هیچ گاه به طور کامل ریشه کن نخواهد شد، اما مهار آن از طرقی چون انجام اقدامات پیشگیرانه، درمانی و کاهش آسیب موثر، امریست که همواره از سوی مسوولان و مردم بر ضرورت آن، صحه گذارده شده است. بر اساس آمار جهانی، هم اکنون در جهان ۲۱۴ میلیون معتاد به انواع مواد مخدر و اعتیادآور وجود دارد که سهم ایران از این میان، حدود یک میلیون و ۲۰۰هزار نفر است. بنابر برخی اسناد موجود، سابقه آشنایی بشر با مواد مخدر حدود چهار هزار سال پیش از میلاد برآورد شده است و سازمان ملل متحد اعلام می کند که اکنون، ۲۶میلیون نفر، مصرف کننده سخت مواد مخدر در جهان هستند. گزارشunodc می افزاید، در سال گذشته میلادی، یک نفر از هر ۲۰ نفر در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال، حداقل یک بار نسبت به مصرف مواد مخدر اقدام کرده است. همچنین سالانه مصرف مواد روانگردان و دخانیات پنج میلیون نفر، مصرف الکل بیش از پنج میلیون نفر و مصرف داروهای غیرمجاز حدود ۲۰۰ هزار نفر در جهان را به کام مرگ می برد. گزارش سازمان ملل در مورد بزرگ ترین تولیدکننده موادمخدر جهان یعنی افغانستان حاکیست که این کشور در سال گذشته میلادی، رکورد کشت خشخاش را شاهد بوده و تولید غیرقانونی خشخاش در افغانستان از سال ۲۰۰۵ تقریبا دو برابر شده است. علاوه بر این، ۸۰ درصد کشت خشخاش در پنج استان جنوبی افغانستان که با بیشترین بی ثباتی مواجهند، انجام شده و این رقم نشان می دهد، عرضه تریاک دو برابر بیشتر از تقاضای بازار جهانی است. دفتر مبارزه با موادمخدر و جرایم نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان در این زمینه اعلام کرده است، ۹۲ درصد تریاک جهان در این کشور تولید می شود که ۴۲ درصد این تولید در ایالت هلمند و مابقی آن، در ولایت های ارزگان، فراه و قندهار متمرکز است. همچنین سطح زیرکشت خشخاش در سال ۱۹۸۶ در افغانستان ۲۹ هزار هکتار بود، اما این میزان در سال ۲۰۰۶، به ۱۶۵ هزار هکتار افزایش یافت که در این مساحت وسیع حدود ۶۵۰۰ تن و در سال ۲۰۰۷، ۷۷۰۰ تن مواد مخدر تولید شد و پیش بینی می شود، رشد صعودی این رقم در سال جاری میلادی نیز ادامه داشته باشد. شایان ذکر است، این میزان تولید در افغانستان در شرایطی صورت می گیرد که بیش از ۳۰ هزار نیروی خارجی و ناتو در این کشور مستقرند و یکی از ماموریت های اصلی این نیروها، اجرای برنامه جامعه ریشه کنی موادمخدر در افغانستان اعلام شده است. بر اساس این گزارش، کاهش شدید قیمت مواد مخدر و هروئین در برخی کشورها نیز نگرانی های زیادی را به وجود آورده است; در عین حال که ترس از ظهور بازارهای جدید مواد مخدر به ویژه در کشورهای در حال توسعه نیز همواره وجود دارد. از سوی دیگر، این گزارش نشان می دهد که ضمن این که مصرف هرویین و مشتقات آن در اروپا به شدت افزایش یافته، تولید صمغ حشیش در افغانستان در کنار خشخاش و تریاک نیز تا حد قابل توجهی زیاد شده است. در مورد مصرف اعتیادآورهای جدید و مواد صنعتی نیز که غالبا کشورهای توسعه یافته و صنعتی را درگیر کرده است، آمارها نشان می دهد که متوسط مصرف این مواد در کشورهای توسعه یافته ای چون آمریکا بین سال های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۶، دو برابر شده که این موضوع نیز از افزایش نگرانی ها از مصرف اعتیادآورهای جدید و صنعتی در کنار مواد مخدر سنتی که غالبا کشورهای در حال توسعه را درگیر کرده، حکایت دارد. به اعتقاد سازمان ملل، وابستگی به مواد، یک بیماری است که باید مثل هر بیماری دیگری از آن پیشگیری شود و یا تحت درمان قرار گیرد. اما سابقه ورود و رواج مواد مخدر و اعتیاد در ایران به عنوان نزدیک ترین همسایه افغانستان (بزرگترین تولید کننده مواد مخدر جهان)، را می توان به دوره صفوی و هم زمان با رسوخ دول استکباری و در راس آن ها، انگلیس به کشورهای توسعه نیافته و جهان سوم آن زمان، از جمله ایران، بازگرداند. با شروع حکومت قاجار، «تریاک کشی» چنان در ایران رواج یافت که حتی تصویر ناصرالدین شاه را بر حقه های وافور منقوش کردند و از این طریق با رسمیت بخشیدن به کشت خشخاش، مصرف تریاک تاحدی در کشور رواج پیدا کرد که برای اولین بار در کرمان مرغوب ترین نوع محصول خشخاش مورد کشت قرار گرفت. فعالیت پزشکان و مستشاران خارجی و رواج شایعه های مربوط به خواص بی شمار تریاک و لزوم استفاده از آن به عنوان مسکن درد و درمان بیماری به ویژه برای مردم فقیر که به امکانات بهداشتی دسترسی چندانی نداشتند نیز سبب آغاز کشت وسیع خشخاش در نواحی گوناگون ایران و رواج مصرف آن شد، به طوری که در بیمارستان کرمان که با نظارت دو پزشک انگلیسی اداره می شد، تریاک رایج ترین داروی تجویزی بود که بعدها به داروی عمومی و خانگی تبدیل شد. پس از آن، انگلیس شماری از ماموران هندی معتاد را به ایران فرستاد تا هرچه بیش تر مصرف مواد مخدر را رواج دهند و بدین سان در سال۱۸۵۱، قاچاقچیان در لباس دراویش هندی، وارد خراسان و کرمان شدند و به ترویج تریاک کشی پرداختند و استعمار از این راه جامعه ایران را به مواد مخدر آلوده کرد. بعد از این مرحله در زمان حکومت سلسله پهلوی، سطح زیر کشت خشخاش تا میزان ۳۳ هزار هکتار افزایش یافت و علاوه بر تریاک های سناتوری که اسباب عیش طبقه اشراف و ثروتمندان، وکلا و نمایندگان مجلس، درباریان و خوانین بود، برای اولین بار، مرزهای کشور به روی هروئین گشوده شد و از حدود سال ۱۳۴۰، جوانان در معرض تهدید جدی مواد مخدر قرار گرفتند. اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی و قطع کشت خشخاش در کشور، استکبار جهانی که شکست عظیمی را از انقلاب اسلامی متحمل شده بود، نسبت به افزایش زمینه های گرایش جوانان کشور به مواد مخدر و اعتیاد اقدام کرد که در این زمینه، فشار بر ایران با قاچاق مواد مخدر از طرق گوناگون به داخل کشور از مهم ترین اقدامات انجام شده در این زمینه محسوب می شود; چرا که موادمخدر سالانه حدود ۶۰۰ میلیارد دلار سود به حساب سوداگران مرگ واریز می کند که این رقم چند صد برابر کل بودجه کشور ما و بسیاری دیگر از کشورهای بزرگ دنیاست. در این بین، با توجه به همسایگی ایران با افغانستان و قرار گرفتن کشورمان در مسیر ترانزیت مواد مخدر از افغانستان به اروپا، ایران تنها کشوری بوده که همواره در معرض تهدیدهای مواد مخدر ناشی از تولید این مواد در افغانستان بوده و بزرگ ترین لطمات را در این حوزه متحمل شده است. در راستای برطرف کردن این لطمات، پس از قطع پرداخت یارانه تریاک در سال ۱۳۵۹، مقابله فیزیکی گسترده با مواد مخدر و کنترل مرزها بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت تا سرانجام با منع کشت خشخاش، شورای انقلاب، قانون جدیدی را تصویب کرد که در آن، خط مشی اساسی و همه جانبه ای برای مبارزه با قاچاقچیان، استعمال کنندگان و طرق درمان اعتیاد مشخص شد. در ادامه این مرحله نیز، در راستای مقابله با ورود مواد مخدر به داخل کشور و پیشگیری از توسعه جمعیت معتادان، با تشکیل ستاد مبارزه با مواد مخدر به ریاست رییس جمهوری در سال ۱۳۶۷ و تصویب قانون جدید مبارزه با مواد مخدر مطابق مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام در سال ۱۳۶۸ و نیز با ورود نیروهای انتظامی به این حوزه، مبارزه با مواد مخدر شکل رسمی تری به خود گرفت. از آن زمان به بعد، اقدامات ایران به ویژه در حوزه مقابله فیزیکی و مرزی با قاچاقچیان و رود مواد مخدر به کشور با جدیت پیگیری شد و از آن جمله اهدای حدود چهار هزار شهید تا کنون در حوزه مبارزه مرزی با مواد مخدر، حکایت از عزم ایران در انسداد مرزها برای مبارزه با ورود مواد مخدر به داخل کشور و نیز جلوگیری از ترانزیت این مواد به کشورهای اروپایی در عرصه مبارزه فیزیکی با مواد مخدر دارد. در عین حال مبارزه فیزیکی و مرزی با مواد مخدر در کشورمان، از آغاز دهه ۸۰ به طور ویژه به مرحله مبارزه نرم با مواد مخدر در بخش های پیشگیری و درمان نیز وارد شد، آن گونه که بیش از ۶۰۰ هزار معتاد تاکنون به طور تدریجی تحت درمان قرار گرفته اند و در زمینه پیشگیری نیز، اقدامات آموزشی مختلفی از طریق رسانه های دیداری و شنیداری به ثمر نشسته است. ایران با داشتن ۹۴۵ کیلومتر خط مرزی با افغانستان، شامل ۷۰۹ کیلومتر مرز خشکی و ۲۳۶ کیلومتر مرز آبی، بزرگ ترین و نزدیک ترین همسایه به این کشور است که به واسطه همین وسعت در خط مرزی مشترک، متوجه بیشترین آسیب ها از حجم بالای تولید مواد مخدر نیز بوده است. شاید اگر هر کشور دیگری در معرض چنین آسیبی قرار داشت، چشم به دریافت کمک های بین المللی برای مسدود کردن مرزهایش می دوخت و صد البته، انتظار برای دریافت این کمک ها بیشتر می شد اگر این کشور همسایه، در مسیر ترانزیت مواد به اروپا نیز قرار داشت. اما اکنون می بینیم که ایران که در طول ۳۰ سال گذشته، همواره از راه های جدید در مسیر قاچاق مواد مخدر به داخل و ترانزیت مواد مخدر قرار داشته، بدون چشم داشت، کمر به همت خود بسته و نه تنها برای جلوگیری از ورود مواد مخدر به داخل کشور، بلکه حتی با هدف پیشگیری از ترانزیت این مواد به کشورهای اروپایی، در مسیر انسداد کامل مرزهای شرقی با افغانستان گام برداشته است. آن گونه که احداث ۸۰ کیلومتر دیوار، ۱۶۰ برجک دیده بانی مرزی، ۴۶۰ کیلومتر کانال در مرزها، دو برابر کردن نیروهای مرزی، به کارگیری بیش از ۱۰ هزار نفر در قالب یگان های تعقیب افراد و نیز تشکیل پلیس ویژه مبارزه با مواد مخدر از این قبیل اقدامات است. سردار سرتیپ اسماعیل احمدی مقدم مشاور رییس جمهوری و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در رابطه با مجموع اقداماتی که توسط ایران در مبارزه با مواد مخدر انجام شده است، در گفت وگویی اظهار کرد: ما برای مقابله با این موضوع تنها در طول سه سال گذشته، ۸۰۰ میلیارد تومان در مرزهای شرقی کشور هزینه کردیم. وی با بیان این که میزان کشفیات مواد مخدر در ایران نیز به دو برابر افزایش یافته است، افزود: بنابر ادعای سازمان ملل متحد، از هفت هزار و ۷۰۰ تن مواد مخدر تولیدی افغانستان در سال ۲۰۰۸، سه هزار تن مواد مخدر به ایران وارد شده که از این میزان، یک هزار تن یعنی معادل یک سوم، توسط ماموران انتظامی، وزارت اطلاعات، گمرک و بسیج کشف شده و این در حالیست که نرم جهانی کشف مواد مخدر ورودی به یک کشور، ۱۰ تا ۲۰ درصد است. او از موفقیت ۸۰ درصدی در حوزه مبارزه با مواد مخدر که نشانه پیشرفت چشمگیر ایران در امر مبارزه است نیز، خبر داد و در ادامه، تقویت نیروهای مرزی، تقویت پلیس مبارزه با مواد مخدر، تصویب افزایش اعتبارات انسداد مرزها و ایجاد ابتکارات جدید در روند مبارزه را از اقدامات مهم حوزه مقابله با عرضه برشمرد. سردار احمدی مقدم همچنین اظهار کرد: جلوگیری از تولید مواد مخدر در افغانستان از عهده جمهوری اسلامی ایران خارج است، اما می توان با انسداد کامل مرزها از ورود مواد مخدر به کشور جلوگیری کرد، در عین حال ایران همواره هدف جلوگیری از ترانزیت مواد مخدر به اروپا را نیز مدنظر داشته است. دبیرکل ستاد مبارزه با موادمخدر کشور که سال گذشته را سال «پیشگیری» در حوزه اعتیاد نامید و این نامگذاری را به سال جاری نیز بسط داده است، مقابله صرف مرزی و انتظامی با مواد مخدر را برای کشور ناکافی دانست و گفت: با نگاه به این اصل، از چند سال اخیر، مبارزه نرم با مواد مخدر در حوزه های پیشگیری، درمان و کاهش آسیب معتادان نیز شدت گرفته است; آن گونه که با توجه به افزایش ظرفیت های درمانی کشور در حوزه اعتیاد، ما امروز مدعی درمان تمامی یک میلیون و ۲۰۰ هزار معتاد رسمی شناخته شده کشور تا پایان سال جاری هستیم. به گزارش ایسنا، طبق آمارهای اعلامی، تاکنون علاوه بر درمان بیش از ۶۰۰ هزار معتاد کشور، حدود پنج میلیون از گروه های در معرض خطر از جمله دانش آموزان، دانشجویان، سربازان و گروه های شاغل چون کارگران و کارمندان، تحت آموزش پیشگیری از اعتیاد قرار گرفته اند. در حوزه کاهش آسیب معتادان نیز، اقداماتی چون نصب خودپردازهای سرنگ و لوازم استریل و نیز توزیع سرنگ های استریل بین معتادان تزریقی در مناطق پرخطر و پاتوق ها از طریق گروه های فعال آتریچ (گروه های سیار کاهش آسیب اعتیاد) و توسعهdic ها (مراکز گذری کاهش آسیب اعتیاد) در مناطق آسیب خیز شایان ذکر است. آنچه که تاکنون درباره عملکرد شاخص ایران در حوزه مبارزه با مواد مخدر عنوان شد، نه صرفا به اذعان مقامات و مسوولان داخلی، بلکه به اعتراف نمایندگان مجامع بین الملل بوده است; چرا که «پیشتاز بودن ایران و قرار داشتن کشورمان در خط مقدم مبارزه با اعتیاد»، امروز تنها یک شعار نیست که بر زبان مقامات ایرانی جاری می شود، بلکه حقیقتی است که نهادهای بین المللی خود با صراحت و قاطعیت بر آن صحه می گذارند. در این ارتباط «آنتونیو ماریا کاستا» معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور مبارزه با مواد مخدر پس از بازدید از استحکامات مرزی شرق کشور، درباره اقدامات ایران برای مبارزه جامع با مواد مخدر، خود را قدردان زحمات ایران برای مسدود کردن مرز افغانستان دانست و با بیان این که هیچ کشور دیگری را سراغ ندارد که چنین کارهایی را کرده باشد، اظهار کرد: ایران عمده منابع مورد نیاز برای مبارزه با مواد مخدر را از منابع داخلی تامین می کند و این مورد در دنیا بی سابقه است. وی با اشاره به این که من هر بار که به ایران می آیم، مشاهده می کنم میزان حرفه ای بودن پلیس ایران افزایش چشمگیری داشته است، در پاسخ به برخی اتهامات مبنی بر این که «خودداری از اعطای کمک های بین المللی به مبارزه ایران با مواد مخدر، منجر به این خواهد شد که ایران مسیر خود را برای قاچاق این مواد به اروپا باز گذارد»، اظهار کرد: اروپا هیچ وقت تصورش این نبوده که مواد مخدر به راحتی از ایران عبور کند، لذا قدردان زحماتی که ایران در خط مقدم مبارزه با مواد مخدر متحمل شده، است. معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور مبارزه با مواد مخدر با بیان این که من وظیفه خود می دانم که جامعه جهانی را از فعالیت های ایران، مطلع و حمایت های بیشتری را برای ایران فراهم کنم، به احتمال افزایش تولید محصول خشخاش و مواد مخدر افغانستان در سال جاری میلادی اشاره کرد و گفت: با توجه به بارش ها و حاصل خیزی زمین های این کشور در سال جاری، احتمال تولید محصول وجود خواهد داشت. وی همچنین با تاکید بر این که زمانی که جامعه جهانی درک بهتری از زحمات ایران داشته باشد، مطمئنا مشارکت بیشتری برای مبارزه با مواد مخدر بین کشورهای دیگر و ایران برقرار می شود، گفت: «به جمهوری اسلامی ایران تبریک می گوییم که بهترین نیروی پلیس دنیا را در اختیار دارد و با همه توان با معضل مواد مخدر قاطعانه برخورد می کند.» البته اذعان نمایندگان مجامع بین الملل به ویژه سازمان ملل متحد به نقش سازنده جمهوری اسلامی ایران در امر مبارزه همه جانبه با مواد مخدر به اینجا ختم نمی شود. «روبرتو آربتریو» نماینده دفتر مبازره با مواد مخدر و جرم سازمان ملل در ایران نیز فعالیت کشورمان در مبارزه با مواد مخدر، کشف و کاهش تقاضای این مواد را فوق العاده توصیف کرد و با تاکید بر این که «ایران در صدر مبارزه با مواد مخدر در جهان قرار دارد»، تصریح کرد: ایران در عمل به تعهدات خود به ویژه در تخصیص اعتبارات و نیروهای انسانی در مبارزه با مواد مخدر مناسب عملکرده است. وی با یادآوری این که ایران تاکنون با دفتر مبارزه با مواد مخدر سازمان ملل در زمینه تقویت این مبارزه همکاری و مشارکت جدی داشته است، عنوان کرد: به همکاری با کشور متعهدی چون ایران که تا این حد، خود را به مبارزه جامع با مواد مخدر و بلای اعتیاد متعهد می داند، افتخار می کنم. اما جمع بندی این گزارش را پس از تشریح وضعیت فعلی مبارزه با مواد مخدر در کشورمان، به بررسی برخی راهکارهای اصلی موجود در زمینه تقویت همه جانبه این مبارزه اختصاص می دهیم. در راستای بررسی راهکارهای مبارزه با مواد مخدر در کشور می توان گفت که مقابله با اعتیاد، بیش از هر عامل دیگر، به یک عزم ملی نیاز دارد; چرا که صاحب نظران و اندیشمندان، حل معضل اعتیاد و پدیده مواد مخدر را به مبارزه ای فراگیر و پیوسته در ابعاد نظامی، انتظامی، سیاسی، اقتصادی و به ویژه فرهنگی نیازمند می دانند. اهمیت تبلیغ همگانی درباره ضدارزش بودن مصرف مواد مخدر نیز نباید دور از ذهن بماند، زیرا بی شک امروز وظیفه تبلیغ در این زمینه، به رسانه ها محدود نمی شود، بلکه باید در همه سطوح اجتماعی از جمله مدرسه و خانواده انجام شود. البته تبلیغ برضد پدیده اعتیاد و مبارزه با مواد مخدر باید کارشناسانه صورت گیرد، زیرا تبلیغات و مبارزاتی که بدون ضابطه و درک شرایط اجتماع انجام شود، نتیجه عکس به بار خواهد آورد. در عین حال، منفور کردن مصرف مواد مخدر در ذهن آحاد جامعه، تنها با آموزش های علمی و نوین شکل خواهد گرفت و تاثیر آن، به گفته پژوهش گران علوم اجتماعی به مراتب از استفاده از ابزار تهدید و اعمال قانون بیش تر است. از این رو، به نظر می رسد که این مساله باید به صورت یک واحد درسی در مدارس و دانشگاه ها آموزش داده شود و با توجه به نقش بی بدیل آموزش و پرورش در پیشگیری از اعتیاد دانش آموزان که جزو گروه های در معرض خطر اعتیاد محسوب می شوند، آموزش و پرورش باید در این زمینه پیشگام باشد. نقشی که به اذعان بسیاری از کارشناسان، متاسفانه به دلیل بی توجهی آموزش و پرورش به ارائه آموزش مهارت های زندگی به دانش آموزان به عنوان یکی از عوامل اصلی بازدارنده از گرایش به اعتیاد و نیز، گنجاندن پیشگیری از اعتیاد در کتب درسی یا اطلاع رسانی در مورد مواد مخدر و عوارض آن به دانش آموزان با ابزارها و راه های نوین و جذاب، کمرنگ مانده است. در عین حال، از دیگر راهکارهای موثر در پیشگیری از اعتیاد، افزایش آگاهی خانواده ها در این زمینه است و والدین باید بدانند که فرزندانشان هر اندازه صالح باشند، به اقتضای سن خویش و کنجکاوی ناشی از بی تجربه بودن، ممکن است به انحراف کشیده شوند. از سوی دیگر، تدوین قوانین مناسب که از ویژگی هایی چون بازدارندگی، ایجاد هراس و آموزش برخوردار باشند نیز ضروریست و این مهم، از طریق تدوین سیاست های جدید و جامع مبارزه با مواد مخدر که تصویب آن در مجمع تشخیص مصلحت نظام در دست پیگیری است، دنبال می شود. در کنار این موارد، توجه به افزایش گرایش به اعتیادآورهای صنعتی که شایع ترین آن ها مواد محرک است نیز ضروریست، چرا به گفته بسیاری کارشناسان، این مواد که عمدتا با تبلیغ دروغین اعتیادآور نبودن عرضه می شوند، در حال ربودن گوی سبقت از مواد مخدر صنعتی در جذب مشتری هستند، زیرا برخلاف مخدرهای صنعتی چون تریاک و هرویین، از بو و شکل و رنگ خاص برخوردار نیستند و در انواع بسیار متنوع یافت می شوند که همین امر، هم گرایش به آن ها را بیشتر کرده است و هم قاچاق آن ها را راحت تر. از این رو اطلاع رسانی در مورد ماهیت این مواد و عوارض آن ها به ویژه برای جوانان کشور ضرورت دارد; در عین حال که از فعالیت سوداگران برای راه اندازی مراکز تولید این مواد صنعتی در کشور نیز نباید غافل ماند. همچنین تقویت پلیس مبارزه با مواد مخدر و نیز اتمام انسداد مرزهای شرقی کشورمان به عنوان مبادی ورود و ترانزیت این مواد، از دیگر راهکارهایی است که در بخش سخت افزاری مبارزه باید مورد توجه جدی قرار گیرد که البته به گفته فرمانده نیروی انتظامی کشور، با تمهیدات اندیشیده شده، انسداد کامل مرزهای شرقی تا دو سال آینده به اتمام خواهد رسید تا سوداگران مرگ دیگر حتی فکر استفاده از معابر کشورمان برای قاچاق و ترانزیت مواد مخدر را به خود راه ندهند. در پایان بخشی از برنامه های گسترده کشورمان برای گرامی داشت سال روز مبارزه با مواد مخدر نیز یادآوری می شود. طبق اعلام ستاد مبارزه با مواد مخدر، یکی از برنامه های مطرح شده در روز جهانی مبارزه با مواد مخدر، بزرگداشت روز پنجم تیر، سالروز جهانی مبارزه با مواد مخدر است که در این روز ضمن ارائه گزارش جامعی از مجموع اقدامات انجام شده توسط ایران در حوزه مبارزه با مواد مخدر، از دست اندرکاران و فعالان حوزه مبارزه با مواد مخدر تجلیل به عمل خواهد آمد. از دیگر برنامه های روز جهانی مبارزه با مواد مخدر، برپایی نمایشگاه مبارزه با مواد مخدر در آبان ماه سال جاری است و در این نمایشگاه که به مدت ۱۰ روز برگزار می شود، تمامی سازمان های مرتبط با حوزه مبارزه با مواد مخدر همچون وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت آموزش و پرورش، سازمان بهزیستی، نیروی انتظامی و سازمان های غیردولتی و دیگر دستگاه های عضو حضور دارند و عملکرد سازمانی خود را به نمایش می گذارند. شایان ذکر است که هر سال در سالروز جهانی مبارزه با مواد مخدر، علاوه بر تشریح دستاوردهای ایران در راه این مبارزه، حجم عظیمی از مواد مخدر کشف شده در مبادی ورود نیز به عنوان نمادی از مبارزه مستقیم و جدی با این مواد به آتش کشیده می شود تا شاید این نماد بتواند تصویرگر نابودی کامل مواد مخدر در جهان در آینده نزدیک باشد.

6 باور رایج غلط و خطرناک درباره اعتیاد با وجود همه آگاهی رسانی و تلاش برای نشان دادن چهره واقعی اعتیاد و معتاد در جامعه اما هنوز علت افتادن بسیاری از افراد در دام این بلای خطرناک نبود شناخت کافی و درست و یا شناخت نادرست از این مسئله است. به گزارش روابط عمومی ستاد مبارزه با موادمخدر، داشتن باورها و تصورهای غلط از خطرات و عواقب اعتیاد موجب شده است تا بسیاری از افراد به دلیل همین نا آگاهی با آسان گرفتن این بحران پرخطر اجتماعی به راحتی در دام آن گرفتار شوند. واقعیت این است که تعدادی از این باورهای غلط چنان در میان برخی از گروههای اجتماعی ریشه دار و بدیهی جا افتاده است که در پاره ای مواقع مخالفت با آنها غیر طبیعی می نماید. به همین دلیل نیز رسانه ها و گروههای مرجع باید با پررنگ کردن خطر این باورها که عامل اعتیاد بسیاری از افراد است خطرات آن را برای جامعه و به ویژه گروههای در معرض خطر گوشزد کنند. 1- با یک بار مصرف مواد کسی معتاد نمی شود! تحقیقات نشان داده است مواد اعتیادآور به محض ورود به سیستم عصبی (حتی برای بار اول) برخی مراکز ترشح کننده دوپامین را در مغز خاموش می کنند. تصاویر mri رنگی از مغز معتادان و مقایسه آن با افراد سالم نشان می دهد که افراد سالم، مغزی درخشنده با رنگ های متنوع دارند اما افراد معتاد از یک مغز خاموش با تصویری سیاه و تیره برخوردارند. علت این مسئله همان قطع ترشح دوپامین و سایر واسطه های شیمیایی در مغز است. افراد مصرف کننده (پس از مصرف) با وسوسه به دنبال جایگزینی برای همان واسطه های از دست رفته هستند و این بی قراری و میل به مصرف تا زمان مصرف مجدد ادامه می یابد که این زمینه های اولیه اعتیاد است. پس می توان گفت: آری، حتی یک بار مصرف مواد مخدر نیز اعتیاد آور است. 2- مصرف تفننی مواد مخدر کسی را معتاد نمی کند بسیاری از جوانان که مصرف مواد را آغاز می کنند بر این باورند که مصرف تفننی منجر به اعتیاد نمی شود و گمان می کنند بسیاری از جوانان که مصرف مواد را آغاز می کنند بر این باورند که مصرف تفننی منجر به اعتیاد نمی شود و گمان می کنند می توانند سالها مواد را مصرف کنند و خوب و سرحال باقی بمانند. همین طرز تفکر و باور غلط، زمینه ساز اعتیاد است می توانند سالها مواد را مصرف کنند و خوب و سرحال باقی بمانند. همین طرز تفکر و باور غلط، زمینه ساز اعتیاد است و بسیارند معتادانی که سالهاست مواد مصرف می کنند و شدت اعتیادشان افزایش یافته اما خود را معتاد نمی دانند. اگر بتوانید جواب این سئوال را بدهید، می توانید ریشه های این باور غلط را نیز بشناسید. سئوال این است: همه می دانند اعتیاد بد است اما چرا جوانان معتاد می شوند؟ مشکل اینجاست که جوانان مصرف کننده گمان می کنند معتاد نیستند یا به نیت اعتیاد مواد را آغاز نکرده اند و این مصرف تنها جنبه تفنن دارد. 3- مواد اعتیادآور برای افراد بالای 50 سال ضرر ندارد و مفید است! این تصور باطل که مواد مخدر مانند تریاک، فرد را جوان نگه می دارد، قند خون و فشار بالای خون را درمان می کند، زمان روابط زناشویی را به تاخیر می اندازد و تقویت کننده قوای جنسی است پایه علمی و درستی ندارد. چه بسیارند افرادی که با مصرف این مواد در روابط زناشویی دچار مشکل شدید هستند. معتادان فراوانی هستند که به دنبال سکته مغزی با قند خون بسیار بالا و فشار شدید خون در بیمارستانها بستری شده اند. شاید در مصارف اولیه، مقداری قند خون یا فشار خون افت پیدا کند اما به یاد داشته باشیم که این مواد درمان محسوب نمی شوند. چه بسا که نوشیدن مقادیر زیادی آبلیمو نیز فشار خون را کاهش دهد، آیا می توان به یک بیمار قلبی تا آخر عمر برای درمان فشار خون وی آبلیمو داد؟ باید دانست که مواد مخدر برای هیچ بیماری درمان نیست. 4- باید هر چیز را در زندگی یک بار تجربه کرد! برخی افراد بر این باورند که هر خطری ارزش یک بار تجربه کردن را دارد. حال باید از آنان پرسید که اگر سوزنی آغشته به ویروس هپاتیت b یا ایدز داشته باشیم، حاضرند آن را یک بار وارد بدن خود کنند؟ آیا این افراد حاضرند با یک فرد مبتلا به باید بدانیم هر فرد معتاد در هر جایگاهی که قرار گرفته است اگر معتاد نبود در جایگاهی صدها برابر بهتر قرار داشت. اگر معتادی را می شناسید که یک فروشگاه دارد، بدانید که اگر معتاد نبود پنج فروشگاه داشت آنفولانزای خوکی یک بار روبوسی کنند؟ خطر اعتیاد آوری مواد مخدر نیز کمتر از مثالهای یاد شده نیست. پس نمی توان هر خطری را تجربه کرد. این عقل انسان است که با توجه به شرایط و در نظر گرفتن میزان خطر موجود، تعیین خواهد کرد که اقدامی انجام بشود یا نه. پس اگر آن عقل سلیم وجود داشته باشد، باید بدانیم که حتی یک بار مصرف مواد مخدر اعتیادآور است و مصرف آن دستاوردی جز اعتیاد برای فرد به همراه ندارد. 5- مواد مخدر همیشه از سوی یک آدم خلاف کار با چهره ای خطرناک به من تعارف می شود! باید بدانیم که داستان آغاز اعتیاد این طور نیست. معتادان بسیاری وجود دارند که اولین بار مواد را از پسرخاله، پسرعمو، یک دوست صمیمی یا یکی از بستگان و اعضای درجه یک خانواده دریافت کرده اند. این تصور که افراد ذکر شده هیچ وقت بد مرا در مورد مصرف مواد مخدر به هیچکس نمی توان اعتماد کرد. باید بدانید که هر کس مصرف مواد مخدر را به شما پیشنهاد کند، دشمن شماست نمی خواهند و اتفاقی برای من نخواهد افتاد، یکی از عوامل اولیه ایجاد کننده اعتیاد است. در مورد مصرف مواد مخدر به هیچکس نمی توان اعتماد کرد. باید بدانید که هر کس مصرف مواد مخدر را به شما پیشنهاد کند، دشمن شماست. البته ذکر این نکته الزامی است که در بسیاری از موارد، افراد پیشنهاد دهنده نیز به علت ناآگاهی سعی می کنند این مواد را به نزدیکان خود پیشنهاد دهند اما غافل اند که این به معنای آغاز اعتیاد است و ناخواسته در حق نزدیکان خود دشمنی می کنند. 6- معتادینی وجود دارد که کارتن خواب و بیچاره نشده اند و حتی برخی از آنان از نظر اقتصادی و اجتماعی جایگاه خوبی دارند! باید بدانیم هر فرد معتاد در هر جایگاهی که قرار گرفته است، اگر معتاد نبود در جایگاهی صدها برابر بهتر قرار داشت. اگر معتادی را می شناسید که یک فروشگاه دارد، بدانید که اگر معتاد نبود پنج فروشگاه داشت. مواد موجود در بازار ناخالصی بسیار مانند پودر استخوان، خاک، فضولات حیوانی، پودر سمی سرب و لوله بازکن و ... دارند، پس کسی که این مواد را مصرف می کند به طور قطع آدم سالمی نیست. باید بدانیم، مواد مخدر در زندگی هر انسانی نقش ترمز و بازدارنده از موفقیت را دارد. تجربه نشان داده است که هیچکس با مصرف مواد مخدر حتی یک پله نیز بالا نرفته است.

عوامل زمینه ساز مستعد کننده اعتیاد اعتیاد یك بیماری زیست شناختی، روانشناختی و اجتماعی است عوامل متعددی در اتیولوژی سوء مصرف و اعتیاد موثر هستند كه در تعامل با یكدیگر منجر به شروع مصرف و سپس اعتیاد می شوند. عوامل موثر بر فرد، محیط فرد و كلیه علل و عوامل درهم بافته ای هستند كه بر یكدیگر تاثیر می گذارند. درك كلیه علل و عوامل زمینه ای موجب می شود تا روند پیشگیری، شناسایی، درمان و پیگیری به طور هدفمند طرح ریزی شود. بنابراین، آشنایی با عوامل زمینه ساز مستعد كننده در مقابل آن از دو جهت ضرورت دارد: 1- شناسایی افراد در معرض خطر اعتیاد و اقدامهای پیشگیرانه لازم برای آنان؛ 2- انتخاب نوع درمان و اقدامهای خدماتی، حمایتی و مشاوره ای لازم برای معتادان. عوامل مخاطره آمیز عوامل مخاطره آمیز مصرف مواد شامل عوامل فردی، عوامل بین فردی و محیطی و عوامل اجتماعی است. عوامل مخاطره آمیز فردی □ دوره نوجوانی □ استعداد ارثی □ صفات شخصیتی: ● صفات ضد اجتماعی ● پرخاشگری ● اعتماد به نفس پایین □ اختلالهای روانی: ● افسردگی اساسی ● فوبی □ نگرش مثبت به مواد □ موقعیتهای مخاطره آمیز: ● ترك تحصیل ● بی سرپرستی □ تاثیر مثبت مواد بر فرد در اینجا به شرح هر یك از عوامل فوق می پردازیم: دوره نوجوانی مخاطره آمیز ترین دوران زندگی از نظر شروع به مصرف مواد دوره نوجوانی است. نوجوانی دوره انتقال از كودكی به بزرگسالی و كسب هویت فردی و اجتماعی است. در این دوره، میل به استقلال و مخالفت با والدین به اوج می رسد و نوجوان برای اثبات بلوغ و فردیت خود ارزشهای خانواده را زیر سوال می برد و سعی در ایجاد و تحلیل ارزشهای جدید خود دارد. مجموعه این عوامل، علاوه بر حس كنجكاوی و نیاز به تحرك، تنوع و هیجان، فرد را مستعد مصرف مواد می نماید. ژنتیك شواهد مختلفی از استعداد ارثی اعتیاد به الكل و مواد وجود دارد. تاثیر مستقیم عوامل ژنتیكی عمدتاً از طریق اثرات فارماكوكینتیك و فاركودینامیك مواد در بدن می باشد كه تعیین كننده تاثیر ماده بر فرد است. برخی از عوامل مخاطره آمیز دیگر نیز تحت نفوذ عوامل ژنتیكی هستند مانند برخی اختلالهای شخصیتی و روانی و عملكرد نامناسب تحصیلی ناشی از اختلالهای یادگیری. صفات شخصیتی عوامل مختلف شخصیتی با مصرف مواد ارتباط دارند. از این میان، برخی از صفات بیشتر پیش بینی كننده احتمال اعتیاد هستند و به طور كلی فردی را تصویر می كنند كه با ارزشها یا ساختارهای اجتماعی مانند خانواده، مدرسه و مذهب پیوندی ندارد و یا از عهده انطباق، كنترل یا ابراز احساسهای دردناكی مثل احساس گناه، خشم و اضطراب بر نمی آید. این صفات عبارتند از: عدم پذیرش ارزشهای سنتی و رایج، مقاومت در مقابل منابع قدرت، نیاز شدید، احساس فقدان كنترل بر زندگی خود، اعتماد به نفس پایین، فقدان مهارت در برابر پیشنهادهای خلاف دیگران، فقدان مهارتهای اجتماعی و انطباقی. از آنجا كه اولین مصرف مواد، معمولاً از محیطهای اجتماعی شروع می شود هر قدر فرد قدرت تصمیم گیری و مهارت ارتباطی بیشتری داشته باشد، بهتر می تواند در مقابل فشار همسالان مقاومت كند. اختلالهای روانی در حدود 70 درصد موارد، همراه با اعتیاد اختلالهای دیگر روانپزشكی نیز وجود دارد. شایع ترین تشخیصها عبارتند از: افسردگی اساسی، اختلال شخصیت ضد اجتماعی، فوبی، دیس تایمی، اختلال وسواسی- جبری، اختلال پانیك، مانیا، اسكیزوفرنی. نگرش مثبت به مواد افرادی كه نگرشها و باورهای مثبت و یا خنثی به مواد مخدر دارند، احتمال مصرف و اعتیادشان بیش از كسانی است كه نگرشهای منفی دارند. این نگرشهای مثبت معمولاً عبارتند از: كسب بزرگی و تشخص، رفع دردهای جسمی و خستگی، كسب آرامش روانی، توانایی مصرف مواد بدون ابتلا به اعتیاد. موقعیتهای مخاطره آمیز فردی بعضی از نوجوانان و جوانان در موقعیتها یا شرایطی قرار دارند كه آنان را در معرض خطر مصرف مواد قرار می دهد. مهمترین این موقعیتها عبارتند از: در معرض خشونت قرار گرفتن در دوران كودكی و نوجوانی، ترك تحصیل، بی سرپرستی یا بی خانمانی، فرار از خانه، معلولیت جسمی، ابتلا به بیماریها یا دردهای مزمن. حوادثی مانند از دست دادن نزدیكان یا بلایای طبیعی ناگهانی نیز ممكن است منجر به واكنشهای حاد روانی شوند. در این حالت فرد برای كاهش درد و رنج و انطباق با آن از مواد استفاده می كند. تاثیر مواد بر فرد این متغیر وقتی وارد عمل می شود كه ماده حداقل یك بار مصرف شده باشد. چگونگی تاثیر یك ماده بر فرد، تابع خواص ذاتی ماده مصرفی و تعامل آن با فرد و موقعیت فرد مصرف كننده است. تاثیر مواد بر فرد مصرف كننده، به میزان قابل توجهی، به مشخصات او بستگی دارد. این مشخصات عبارتند از: شرایط جسمی فرد، انتظار فرد از مواد، تجربیات قبلی تاثیر مواد و مواد دیگری كه هم زمان مصرف شده اند. مواد مختلف نیز تاثیرهای متفاوتی بر وضعیت فیزیولوژیك و روانی فرد دارند، مثلاً: هروئین و كوكائین سرخوشی شدید، الكل آرامش و نیكوتین مختصری هشیاری و آرامش ایجاد می كند. عوامل مخاطره آمیز بین فردی و محیطی □ عوامل مربوط به خانواده: ● غفلت از فرزندان ● وجود الگوی نامناسب در خانواده ● خانواده آشفته □ عوامل مربوط به دوستان: ● دوستان مصرف كننده مواد □ عوامل مربوط به مدرسه: ● فقدان محدودیت ● فقدان حمایت □ عوامل مربوط به محل سكونت: ● شیوع خشونت و اعمال خلاف عوامل مربوط به خانواده خانواده اولین مكان رشد شخصیت، باورها و الگوهای رفتاری فرد است. خانواده علاوه بر اینكه، محل حفظ و رشد افراد و كمك به حل استرس و پاتولوژی است، منبعی برای تنش، شكل و اختلال نیز می باشد. نا آگاهی والدین، ارتباط ضعیف والدین و كودك، فقدان انضباط در خانواده، خانواده متشنج یا آشفته و از هم گسیخته، احتمال ارتكاب به انواع بزهكاریها مانند سوء مصرف مواد را افزایش می دهد. همچنین والدینی كه مصرف كننده مواد هستند باعث می شوند فرزندان با الگوبرداری از رفتار آنان مصرف مواد را یك رفتار بهنجار تلقی و رفتار مشابهی پیشه كنند. تاثیر دوستان تقریباً در 60 درصد موارد، اولین مصرف مواد به دنبال تعارف دوستان رخ می دهد. ارتباط و دوستی با همسالان مبتلا به سوء مصرف مواد، عامل مستعد كننده قوی برای ابتلای نوجوانان به اعتیاد است. مصرف كنندگان مواد، برای گرفتن تایید رفتار خود از دوستان، سعی می كنند آنان را وادار به همراهی با خود نمایند. گروه«همسالان» به خصوص، در شروع شروع مصرف سیگار و حشیش بسیار موثر هستند. بعضی از دوستیها، صرفاً حول محور مصرف مواد شكل می گیرد. نوجوانان به تعلق به یك گروه نیازمندند و اغلب پیوستن به گروههایی كه مواد مصرف می كنند، بسیار آسان است. هر چند پیوند فرد با خانواده، مدرسه و اجتماعات سالم كمتر باشد، احتمال پیوند او با این قبیل گروهها بیشتر می شود. عوامل مربوط به مدرسه از آنجا كه مدرسه بعد از خانواده، مهم ترین نهاد آموزشی و تربیتی است، می تواند از راههایی زیر زمینه ساز مصرف مواد در نوجوانان باشد: بی توجهی به مصرف مواد و فقدان محدودیت یا مقررات جدی منع مصرف در مدرسه، استرسهای شدید تحصیلی و محیطی، فقدان حمایت معلمان و مسئولان از نیازهای عاطفی و روانی به خصوص به هنگام بروز مشكلات و طرد شدن از طرف آنان. عوامل مربوط به محل سكونت عوامل متعددی در محیط مسكونی می تواند موجب گرایش افراد به مصرف مواد شود: فقدان ارزشهای مذهبی و اخلاقی، شیوع خشونت و اعمال خلاف، وفور مشاغل كاذب، آشفتگی و ضعف همبستگی بین افراد محل و حاشیه نشینی از جمله این عوامل هستند. عوامل مخاطره آمیز اجتماعی □ فقدان قوانین و مقررات جدی ضد مواد مخدر □ بازار مواد □ مصرف مواد به عنوان هنجار اجتماعی □ كمبود فعالیتهای جایگزین □ كمبود امكانات حمایتی، مشاوره ای و درمانی □ توسعه صنعتی، محرومیت اجتماعی- اقتصادی مشخصات فردی و عوامل محیطی بخشی از علل اعتیاد هستند و بخش دیگر را بازارهای بین المللی مواد و عوامل اجتماعی- اقتصادی حاكم بر جامعه تشكیل می دهند. این عوامل عبارتند از: قوانین فقدان قوانین جدی منع تولید، خرید و فروش، حمل و مصرف مواد، موجب وفور و ارزانی آن می شود. بازار مواد میزان مصرف مواد، با قیمت آن نسبت معكوس دارد. هر چه قیمت مواد كاهش یابد، تعداد افرادی كه بتوانند آن را تهیه كنند افزایش می یابد. همچنین سهل الوصول بودن مواد به تعداد مصرف كنندگان آن می افزاید. مصرف مواد به عنوان هنجار اجتماعی در جوامعی كه مصرف مواد نه تنها ضد ارزش تلقی نمی شود، بلكه جزیی از آداب و سنن جامعه و یا نشان تمدن و تشخیص و وسیله احترام و پذیرایی است، مقاومتی برای مصرف مواد وجود ندارد و سوء مصرف و اعتیاد شیوع بیشتری دارد. كمبود امكانات فرهنگی، ورزشی، تفریحی كمبود امكانات لازم برای ارضای نیازهای طبیعی روانی و اجتماعی نوجوانان و جوانان از قبیل كنجكاوی، تنوع طلبی، هیجان، ماجراجویی، مورد تایید و پذیرش قرار گرفتن و كسب موفقیت بین همسالان، موجب گرایش آنان به كسب لذت و تفنن از طریق مصرف مواد و عضویت در گروههای غیر سالم می شود. عدم دسترسی به سیستمهای خدماتی، حمایتی، مشاوره ای و درمانی در زندگی افراد، موقعیتها و مشكلاتی پیش می آید كه آنان را از جهات مختلف در معرض خطر قرار می دهد. فقدان امكانات لازم یا عدم دسترسی به خدماتی كه در چنین مواقعی بتواند فرد را از نظر روانی، مالی، شعلی، بهداشتی، اجتماعی حمایت نماید، فرد را تنها و بی پناه، بدون وجود سطح مقاومت اجتماعی رها می كند. توسعه صنعتی جامعه، مهاجرت، كمبود فرصتهای شغلی و محرومیت اقتصادی- اجتماعی توسعه صنعتی، جوامع را به سمت شهری شدن و مهاجرت از روستاها به شهرها سوق می دهد. مهاجرت باعث می شود تا فرد، برای اولین بار، با موانع جدیدی برخورد نماید. جدایی از خانواده، ارزشهای سنتی و ساختار حمایتی قبلی به تنهایی، به انزوا و ناامیدی فرد می انجامد. كم سوادی، فقدان مهارتهای شغلی، عدم دسترسی به مشاغل مناسب و به دنبال آن محدودیت در تامین نیازهای حیاتی و اساسی زندگی و تلاش برای بقا، فرد را به مشاغل كاذب یا خرید و فروش مواد می كشاند و یا برای انطباق با زندگی سخت روزمره و شیوه جدید زندگی به استفاده از شیوه های مصنوعی مانند مصرف مواد سوق می دهد( رحیمی موقر، آفرین؛ و همكاران، 1376).

داروهای روانپزشكی اعتیاد آور نیست دبیر انجمن روانپزشكی كودك ونوجوان ایران گفت: استفاده از داروهای روانپزشكی و داروهای اعصاب اعتیاد آور نیست و در بیمار ایجاد وابستگی دارویی نمی‌كند. دكتر "مهدی تهرانی دوست" فوق تخصص روانپزشكی كودك و نوجوان امروز (یكشنبه) در گفت وگو با خبرنگار ایرنا افزود: متاسفانه بین مردم این ذهنیت وجود دارد كه استفاده از هر نوع داروی روانپزشكی اعتیاد آور است. وی گفت: این درحالی است كه استفاده از داروهای اعصاب اگر مانند دیگر داروهای درمانی زیر نظر پزشك تجویز شود و مورد استفاده بیمار قرار گیرد به هیچ وجه اعتیاد آور نیستند. رییس بیمارستان روزبه اظهار داشت: ترس مردم از مراجعه به روانپزشكان ترس از استفاده از داروهای روانپزشكی است در صورتی كه این داروها از جمله داروهای افسردگی اصلا اعتیاد آور نیست. وی تصریح كرد: امروزه با پیشرفت‌ها در علم روانپزشكی داروهای بسیار موثر و تخصصی تولید شده است به این صورت كه هر دارویی برای درمان بیماری خاصی كارایی دارد. دكتر تهرانی دوست اظهار داشت: تصور اینكه هر نوع داروی روانپزشكی صرفا حالت مسكن و آرام بخش دارد ذهنیت درستی نیست و لازم است در این زمینه اطلاعات و آگاهی‌های مردم افزایش یابد. وی افزود: استفاده از داروهای روانپزشكی در بیمار ایجاد اعتیاد نمی‌كند و عوارض استفاده از آنها هم به آن صورتی كه افراد تصور می‌كنند نیست. دكتر تهرانی دوست اظهار داشت: فرهنگ‌سازی در جهت از بین بردن تصورات و ذهنیت‌های نادرستی كه در زمینه استفاده از داروهای روانپزشكی وجود دارد نقش بسیار موثری در افزایش مراجعه افراد به روانپزشكان و ارتقاء سلامت روانی افراد جامعه دارد.

نقش سازنده معلم در پیشگیری از اعتیاد همه ما می‌دانیم که بسیاری از ناهنجاری‌های اجتماعی ریشه در کودکی افراد دارند. مطلب حاضر اشاره‌ای به نقش پیشگیرانه آموزگاران در ابتلای نوجوانان و جوانان به اعتیاد دارد. ● مقطع دبستان و پیشگیری از اعتیاد ممکن است سؤال شود که دانش‌آموز دوره ابتدایی و برای مثال کلاس چهارم یا پنجم که ده یا یازده ساله است چه ربطی دارد به سال‌های نوجوانی و جوانی که سال‌های اعتیاداند. خطر اعتیاد او را چند سال دیگر تهدید خواهد کرد و حالا هر اقدامی شود یا فراموش می‌شود و یا بی‌اثر خواهد بود و نتیجه آن هدر دادن وقت و انرژی و فرصت‌های دیگر آموزشی و تربیتی است.تربیت در کودکی مانند نقش روی سنگ حکاکی شده پایدار و محکم و طولانی باقی خواهد ماند. و در این کسی شکی ندارد که تربیت در دوران کودکی برای همیشه عمر اثرگذار است. ● اما در مورد فراموش شدن: بنا به گفته فروید، انسان دارای بخش خودآگاه و ناخودآگاه است. ظاهراً امری فراموش می شود ولی به ضمیر ناخودآگاه رفته و سال‌های سال می‌تواند رفتار انسان را کنترل یا شکل‌دهی کند. و بخش عمده شخصیت انسان در بعد ناخودآگاه و ناهشیار قرار دارد. مانند یک کوه یخ که قسمت اعظم آن در زیر آب و قسمت کوچکی از آن روی آب قرار دارد. ● نقش خانواده گرچه وضعیت خانواده خود معلول عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و... است. ولی به نوبه خود علت بزرگی برای بروز انواع رفتارهاست.«... بسیاری از والدین فکر می‌کنند... که نوجوانان، گروه‌های محروم‌تر یا فرزندان خانواده‌های در هم ریخته دچار اعتیاد می‌شوند؛ اما این تصور همیشه درست نیست.... از میان عوامل خانوادگی، مادران با عواطف سردتر نسبت به فرزندان خود که فرزند را به حال خود رها می‌کنند و ایمان و اعتقاد (به حرام بودن مشروبات و مسکرات) از عوامل تأثیرگذارند.» (روان‌شناسی رشد ۲) ● شرایط پیش‌نیاز برای طرح اعتیاد در کلاس چهارم و پنجم پیش از ورود به پیش‌نیاز، ذکر این نکته را لازم می‌دانم که بگویم، چرا کلاس چهارم و پنجم؟ چون دانش‌آموزان این پایه‌ها از نظر زمانی نزدیکترین پایه‌های ابتدایی به سن نوجوانی و جوانی‌اند. و ضمناً نسبت به پایه‌های دیگر در درک و فهم مسئلة اعتیاد تواناتراند. اما پیش نیاز طرح اعتیاد در این کلاس‌ها آن است که معلم ارتباط خود با دانش‌آموزان کلاس را در جوّی صمیمی، دوستانه و فراخور هیجانات و عواطف کودک تنظیم کرده باشد. جوّی که معلم در عین اقتدار صمیمی و منطقی و مهربان و محرم خود، آزادی ابراز عقیده و ابراز وجود را برای دانش‌آموزان مهیا کرده باشد و جوّ کلاس عاری از تمسخر، اضطراب، تشویش و نگرانی باشد و دانش‌آموز بتواند راحت حرف خود را بگوید. ● فایدة پیش‌نیازهای کلاس در بحث اعتیاد در شرایطی که بین معلم و دانش‌آموز اعتماد و دوستی باشد، احساسات عمیق، بهتر و راحت‌تر تبادل شده و نگرانی‌ها و احساسات معلم راحت‌تر و سریع‌تر و به طور درونی‌سازی شده در وجود دانش آموز متجلی می‌شود. از جمله مسأله اعتیاد و ایجاد احساسات یا نگرشهای منفی به آن. مطمئن هستیم که در شرایط خشک و بی‌روح و وحشت‌افزای کلاس و در ارتباط یکسویه و دیکته‌گونة کلاس، هرگز نمی‌توان هیچ احساسی را به طور عمیق و راحت انتقال داد و درونی‌سازی کرد. بلکه جوّ وحشت و اقتدار وحشیانه و غیرمنطقی و تحقیرگر بروز و ظهور هر نوع استعداد و تعامل دوطرفه را غیرممکن و هر نوع تغییر مثبت و سازنده در کلاس را نابود می کند. ● انتقادی بر پیش‌نیازها ممکن است معلمان جو راحت و دوسویه و آزاد را در کلاس، مخرب نظم کلاس و آسایش خود و اخلال در آموزش تلقی کنند. پاسخ آن است که معلم باید درعین رعایت پیش‌نیازها، جوّ کلاس را با اقتدار گاه‌به‌گاه و هدایتگر خود، در دست داشته باشد. اینجاست که شعار معلمی هنر است، جنبة عینی می‌یابد. و هر کس از این هنر برخوردار نیست، معلم نیست. چون با وحشت و ارعاب و اقتدار غیرمنطقی نمی‌توان ارزش‌ها و ضدارزش‌ها را در کلاس بررسی کرد و در سایة اقتدار دیکته‌گونه معلم جز سکوت و بی‌احساسی چیزی در کلاس درس درو نمی‌شود و هیچ مفهوم دینی، اخلاقی و هنجاری؛ درونی‌سازی نمی‌شود. ● ابزار معلم در کلاس و کاربرد آن‌ها در موضوع اعتیاد به طور خلاصه ابزار دست معلم عبارت‌اند از: تخته‌سیاه که در آن نظرات خود یا دانش‌آموزان را منعکس می‌کند، نقاشی و نصب برگزیده های آن روز دیوار کلاس، خاطره‌گویی و تعریف رخدادهای مشاهده شدة آنها توسط خود دانش‌آموزان، بحث و گفتگوی گروهی و میزگردگونة دانش‌آموزان و تماشاچی بودن سایرین، انشا و درج مطلب دربارة موضوع اعتیاد. ● ایجاد موقعیت بحث دربارة دوست و دوست‌نما بهترین نقش‌آفرینی معلم یا دانش آموز در جو آزاد و بی‌تکلف کلاس می‌تواند دربارة دوست واقعی و دوست نمایان باشد. معلم می‌تواند با اجرای پراحساس و عمق نقش یک دوست‌نما که دوست خود را به حیله‌های مختلف به سوی اعتیاد می‌کشد، به درونی‌سازی نفرت از دوست‌نمایان و شناخت آن اقدام کند. همچنین خود دانش‌آموزان با ایفای نقش یک دوست خیر‌خواه و یک دوست‌نمای بدخواه و فریبنده، می‌توانند فعالانه به تربیت خود و دوستانشان کمک کنند. ● مناسبت‌ها و جشن‌ها و نقش آن در اعتیاد معمولاً فرصت‌طلبی معتادکنندگان در عروسی‌ها و جشن‌ها به اوج خود می‌رسد و بزرگترین حربه آنها ممکن است این باشد. «بابا یک بار که هزار بار نمی‌شود.» ● نقش دولت‌های استعمارگر دولت‌های استعماری مانند آمریکا دوست دارند که جوانان کشورها در خواب و رویا باشند و کاری به امورات ملت و دین و کشور نداشته باشند. حتی ممکن است مواد را ارزان و راحت به جوانان هر کشوری که بخواهند برسانند. تا آن کشور دچار فساد اجتماعی شود. در مقابل در برابر انتقال دانش، مخصوصاً دانش تولید و ساخت و پیشرفت مقاومت کنند. در این مورد می‌توان دانش‌آموزان را تهییج کرد به عنوان مثال: «اگر سی‌دی فساد و فیلم بد بخواهید به شما می‌دهند و یک قوطی شیرینی هم روش (رویش) ولی اگر سی‌دی ساخت مواد مختلف از نفت را بخواهید باید از میدان مین، دوربین‌های مداربسته و نگهبانان مسلح و دیوارهای محکم عبور کنید و از داخل چندین گاوصندوق مخصوص، آن سی‌دی را به دست آورید.» ● رفتار افراد معتاد مهم‌ترین حربة معلم در ایجاد تنفر نسبت به اعتیاد، استفاده از علایق دانش‌آموزان است. مثلاً شخص معتاد همه چیزاش را می‌فروشد. حتی وسایل بچه‌اش را. مانند دوچرخه، اسباب‌بازی‌ها و لباس و کیف و کتاب و روپوش مدرسه و... را تا مواد به دست آورد. او همه چیز و هر چیز را که در دسترسش باشد می‌فروشد. حتی خون، کلیه و اعضای بدن خود، زن و فرزندش را و....» بدیهی است نحوة بیان معلم و لحن کلام و تنظیم مناسب هیجانات می‌تواند به انتقال عمیق نگرش و احساس تنفر و نگرانی منجر شود.

سیگار خوب،سیگار خاموش است بدون تردید سیگار كشیدن با انگیزه های متفاوتی شروع می شود. هر فرد برای توجیه سیگار كشیدن، دلیلی می آورد و شاید شرط بندی های شوخی دوره نوجوانی هم در این امر دخالت داشته است. برای سیگار كشیدن، همیشه دلایل غیر موجه و غیرمنطقی متنوعی وجود دارد، اما آیا اگر یك فرد سیگاری بداند برای سیگار نكشیدن، جایزه ای دریافت خواهد كرد، آیا باز هم به سیگار كشیدن ادامه می دهد؟ دكتر غلامرضا حیدری،مسئول كمیته كشوری كنترل دخانیات در گفت وگویی روند شكل گیری برنامه و مسابقه ترك و پیروزی بر سیگار را بیان می كند. * انگیزه برگزاری برنامه مسابقه ترك سیگار چگونه به وجود آمد؟ - در سال ،۱۹۹۴ مركز بهداشت ملی فنلاند، با همكاری یك پزشك به نام دكتر پكاپوسكا كه سال ها در سازمان بهداشت جهانی (W.H.O) فعالیت می كرده و سمت ها و برنامه هایی در زمینه كنترل دخانیات داشته به این موضوع فكر می كند كه برای اینكه افراد سیگاری به فكر ترك سیگار بیفتند، به انگیزه بزرگ و مهمی نیاز دارند، یكی از انگیزه های بزرگی كه برای اكثر سیگاری ها وجود دارد انگیزه مالی است سیگاری ها با این برنامه می توانند برنامه ریزی كنند با هماهنگی كه با سازمان بهداشت جهانی انجام شد، هسته اصلی برنامه ریخته شد و روز سوم ماه مه به عنوان شروع كار در نظر گرفته شد. افراد مورد بحث باید چهار هفته در ترك بمانند. سیگاری هایی می توانند در این برنامه شركت كنند، كه ۱۸ سال و بالاتر داشته باشد و حداقل یك سال از مصرف سیگارشان گذشته باشد و این مورد را باید یك نفر دیگر تأیید كند. در واقع، ملاك كار، حسن اعتماد به فرد است ولی برای اینكه مستند شدن برنامه بیشتر شود، توصیه می شود كه یك نفر این مورد را تأیید كند كه فرد یك سال سیگار كشیده باشد و در آن روز خاص شروع به ترك سیگار كند. این موارد ثبت می شود، فرم های خاص پر می شود و به مراكز اصلی مسابقه در فنلاند ارسال می شود و اجرای برنامه به این شكل است كه تعدادی از افراد به عنوان برنده انتخاب می شوند برنده ها معمولاً یك سری جوایز ملی دارند كه با حمایت سازمانها، ارگانها و... و هر كسی كه بتواند شرایط را به وجود بیاورد، جوایز ملی را دریافت می كنند. بسته به تعداد نفراتی كه در مسابقه شركت كرده اند از هر كشور، سهمیه ای پیدا می كنند كه به منطقه های شش گانه سازمان بهداشت جهانی معرفی بشوند. سازمان بهداشت جهانی در دنیا دارای شش منطقه است. اروپا، آمریكا، آفریقا، مدیترانه شرقی، آسیای جنوبی، شرق آسیا. كشور ما در منطقه مدیترانه شرقی واقع شده است. این مناطق هر كدام با توجه به تعداد كشورهای شركت كننده و تعداد افراد حاضر، سهمیه ای می گیرند. هر منطقه باید یك برنده ویژه داشته باشد. از این شش منطقه، شش نفر معرفی می شوند و هر كدام ۲۵۰۰ دلار جایزه می گیرند، جالب است بدانید در سال ،۲۰۰۲ برنده منطقه ای مدیترانه شرقی از ایران بود و این فرد، تمام مبلغ فوق را در راه مبارزه با دخانیات صرف كرده. انجمن هم تأسیس كرد و در این رابطه فعالیت می كند. غیر از این شش نفر، برنده منطقه ای در جهان، یك جایزه بزرگ ۱۰۰۰۰ دلاری هم در دنیا به یك نفر داده می شود كه دوره قبل به یك نفر لهستانی داده شد. * این برنامه و مسابقه جهانی هر دو سال یك بار برگزار می شود؟ - بله، به جهت اینكه تدارك چنین برنامه ای و تهیه مبلغ مورد نظر، طولانی و وقت گیر است. با توجه به برنامه ریزی محدودی كه وجود دارد و نیاز به این است كه افرادی كه سیگار را ترك كرده اند به مدت یك سال، پیگیری بشوند، به نظر می رسد كه این ریتم دو ساله، همچنان حفظ شود و ادامه یابد. در سال ،۱۹۹۴ اولین باری بود كه این مسابقه اجرا شد و فقط ۱۳ كشور در آن شركت كردند. هر سال بر تعداد شركت كننده ها افزوده شده است. معمولاً بیشترین تعداد كشورهای شركت كننده از اروپاست و بیشترین تعداد افراد شركت كننده هم از اروپاست. در دوره قبل، سال ،۲۰۰۴ ۷۱ كشور جهان شركت كردند. پیش بینی می شود كه تعداد كشورهای شركت كننده به ۱۰۰ كشور برسد. ایران هم از سال ۱۹۹۸ در این مسابقه شركت كرده است. در واقع دو نفر به عنوان مسئول یا رابط این مسابقه از كشور ما هستند كه یك نفر از مركز تحقیقات ریه است و یك نفر هم از مركز تحقیقات قلب و عروق اصفهان كه كارهای اجرایی را هماهنگ می كنند. قرار است یك فراخوان در رسانه ها و مطبوعات اعلام بشود كه امیدواریم بتوانیم در هفته آینده هماهنگی های لازم را به وجود بیاوریم و اوایل اردیبهشت، فرم های ثبت نام افراد را از طریق جراید در اختیار عموم بگذاریم. در سال های قبل كه این مسابقه اجرا شده از طریق دانشگاهها با تعداد محدودی شركت كننده، از طریق فرم هایی كه داده می شد، افراد شركت می كردند. اما امسال تصمیم بر این شد كه به عنوان یك مسابقه ملی یك فراخوان عمومی داشته باشیم و به نظر می آید كه بتواند بیش از ۵۰۰ هزار نفر داوطلب و علاقه مند داشته باشد. *تبلیغات راجع به منع مصرف سیگار اخیراً بیشتر شده است. چرا قبلاً تبلیغات ضعیف بوده؟ -قبلاً هم بوده. ممنوعیت استعمال دخانیات در اماكن عمومی، مصوبه ای است كه از سال ،۷۶ اجرا شده تأیید و تصویب هم شده است. اما هرازگاهی به فراموشی سپرده می شود. اشكالی كه در این مصوبه وجود دارد این است كه ضمانت اجرایی ندارد یا بهتر است بگوییم جرایم خاص به لحاظ اجرا نشدن این مصوبه دیده نشده است. یعنی این مصوبه وجود دارد، اعلام كرده است كه در اماكن عمومی سیگار نكشید ولی ننوشته كه اگر كسی سیگار كشید چه جریمه ای برایش در نظر گرفته شده است. همین موضوع باعث می شود كه این مصوبه كم رنگ باشد یا كم اثر بشود. برای مثال اگر الان من یك سیگار روشن كنم تنها كاری كه شما می كنید این است كه می گویید سیگار نكش. تازه این كار را هم افراد، خیلی كم انجام می دهند. اما اگر یك پلیس باشد و یك برگه جریمه به من بدهد، می دانم كه دیگر نباید سیگار روشن كنم. هرازچندگاهی، بسته به موضوعات روز مثل هفته دخانیات این موضوع دوباره مطرح می شود مثلا در هفته سلامت به این موضوع اشاره می شود. بنابراین، این موضوع همیشه وجود داشته اما كمابیش. *در كشورهای دیگر برای سیگار نكشیدن در مجامع عمومی جریمه و مجازاتی در نظر گرفته شده است؟ آیا قوانین ما ضمانت اجرایی دارند؟ -یقیناً. با چند مثال این قضیه را روشن می كنم. برای یك دوره كه در زمینه ترك سیگار در لندن می گذراندم یك روز سوار اتوبوس دو طبقه در لندن شدم. دیدم نوشته No.Smoking بعد هم زیر آن یك عدد نوشته شده. ابتدا نتوانستم درست ببینم. بعد دیدم نوشته:۱۰۰۰۰ پوند جریمه سیگار كشیدن در اتوبوس. اول فكر كردم ۱۰پوند یا ۱۰۰ پوند است یا حداكثر ۱۰۰۰ پوند. جریمه سیگار كشیدن در اتوبوس های لندن ۱۰۰۰۰ پوند است و راننده این جریمه را می نویسد. جریمه سیگار كشیدن در متروهای فرانسه ۵۰۰ یورو است. در آمریكا، جریمه سیگار كشیدن در منزل شخصی فرد، اگر آلارم دود آپارتمان زنگ بزند در ابتدا ۷۰۰ دلار است، بار دوم این جریمه ۱۰برابر می شود و بار سوم شخص باید آپارتمان را تخلیه كند. ضمانت اجرایی با این قدرت پیش بینی شده است. ما ضمانت اجرایی را در كشور با یك پدیده اجتماعی مشاهده كردیم كه نتیجه موفقی داشت. كمربند ایمنی كه قبلاً به آن پای بند نبودیم، بعد مجبور شدیم و بعد هم پذیرفتیم. در مورد سیگار كه به فرد و به دیگران هم آسیب می رساند بایستی همت ملی اینگونه به وجود بیاید یعنی یك نیروی قوی بیاید و به راننده اتوبوس بگوید سیگار نكشد، در سالن های انتظار فرودگاه هم همینطور، در ادارات و محل كار هم همینطور. برای اینكه به جایی برسیم كه در هیچ مكان، سیگار كشیده نشود اول باید در اتوبان ها، كمربندها را ببندیم، توی كوچه ها نبندیم. مثل همان است در بیمارستان پشت میز كارتان سیگار نكشید، در بیمارستان توی حیاط، سیگار بكشید این می شود مرحله قدم به قدم برای رسیدن به هدف كلی كه لازم است و باید انجام بشود. در ایران، قانون جامع ملی كنترل دخانیات برگرفته از معاهده جهانی كنترل دخانیات است و توسط مجلس حدود یك تا دو ماه آینده به شور نهایی گذاشته می شود زیرا در شور اول كلیات آن تصویب شده و نقایصی كه در قوانین مرتبط با دخانیات برطرف شده، جرایم خاصی كه از ۵۰هزارتومان تا ۵میلیون تومان جریمه در نظر گرفته شده برای هر نوع از مواردی كه قانونگذاری شده و به نظر می رسد كه شرایط را بهتر و راحت تر می كند. *چرا معاهده جهانی كنترل دخانیات در ایران انعكاس ضعیفی داشت؟ - شاید یكی از دلایلش را بتوان تنبلی خود ما عنوان كرد، علاوه بر اینكه ایران در چند ماه نزدیك به این معاهده، تلاش زیادی در این زمینه داشت. برای الحاق به این معاهده كه در روزهای آخر و رو به پایان بودن زمان، ایران به این معاهده پیوست. ایران حضور بسیار موفقی در جلسات اجرایی داشت. به پیشنهاد W.H.O ظرف مدت چهار سال متن آن نوشته شد. شش جلسه اصلی و ۲۴ جلسه فرعی در طول چهار سال توسط نمایندگان كشورها برگزار شد و متن این معاهده توسط كارشناسان حرفه ای معاهده نویس بهداشتی و مرتبط با دخانیات نوشته شد. این اولین معاهده بهداشتی دنیا محسوب می شود. معاهدات قبلی در زمینه تجارت بود یا سیاست یا اسلحه و یا حتی جنگ. این اولین معاهده جهانی در زمینه بهداشت است. در مورد بهداشت همیشه قوانین و مصوبه های مختصری داشتیم كه سازمان بهداشت جهانی آن را ارائه می كرد. اولین بار است كه سازمان بهداشت جهانی یك معاهده را برای تمامی كشورهای عضو پیش بینی می كند. چون اعتقاد جهانی بر این است كه دخانیات را نمی توان در یك كشور خاص و با یك قانون كنترل كرد. احتیاج به یك بستر هماهنگ جهانی دارد. پس این معاهده آماده شد. ایران هماهنگ كننده و سخنگوی كشورهای منطقه مدیترانه شرقی بوده است. آن هم به علت فعالیت های خوبی كه نسبت به دیگر كشورها در ایران انجام شده است. بعد از نهایی شدن معاهده در سال ،۲۰۰۳ توسط وزرای بهداشت تمامی كشورها تأیید شد و در یك فرصت ۱۵ماهه، كشورها این معاهده را امضا كردند. قوانین بین المللی می گوید وقتی معاهده ای تأیید می شود، بایستی حداقل ۴۰ كشور آن را امضا كنند و هرچه تعداد امضاكنندگان بیشتر باشد آن معاهده جهان شمول می شود. روز اول كه این معاهده در دفتر سازمان ملل در نیویورك امضا شد، نماینده ایران آن را امضا كرد. ۱۵ژوئن ۲۰۰۳ و ایران جزو ۱۵كشور اول است كه روز اول این معاهده را امضا كردند. بعد از آن طی یك فرصت یك ساله كشورهای امضا كننده، آن را توسط مجلس كشورشان تأیید می كنند. این معاهده یك ابزار كامل برای اجرای برنامه های كنترل دخانیات در هر كشور است. از روی این معاهده یك مینیاتور كوچك تهیه شده به نام قانون جامع كنترل دخانیات و به نظر می رسد كه در مجلس ظرف ۳ ماه آینده رایزنی و بحث نهایی بشود. *برای پایین آمدن سن افرادی كه سیگار می كشند چه توجیهی دارید؟ آیا برای این مشكل تدبیری اندیشیده شده است؟ -دو مطالعه بزرگ در كشور انجام شده یكی در سال ۶۹ كه نشان می دهد ۷/۱۰ درصد افراد ۱۵ تا ۲۴سال سیگار می كشیدند. این مطالعه در سال ۷۸ تكرار شد و نشانگر آن است كه ۱/۱۷ درصد افراد ۱۵ تا۲۴ سال سیگار می كشند. یعنی تقریباً دوبرابر شده و این در صورتی است كه در كل جامعه مصرف سیگار پایین آمده یعنی از ۱۴درصد به ۱۲درصد رسیده است. این یك هشدار است یعنی ما در كل جامعه با قوانین، كلینیك، تلویزیون و... برنامه ها را به گونه ای اجرا كرده ایم كه بزرگسالان كمتر سیگار كشیده اند ولی به رده سنی خیلی مهم توجه نكرده ایم و آن نوجوانان و جوانان جامعه هستند كه آمارها نشان می دهد آنها در این فاصله به میزان دو برابر مصرف سیگار داشته اند. برای مثال زمان پدران ما، سن سیگار كشیدن ۴۰سالگی بود، برادران بزرگ ما حدود ۲۰سالگی سیگار می كشیدند، الآن بچه ها حدود ۱۳سالگی سیگار می كشند. این یك علت ویژه دارد و آن هم دقت نكردن به سنین خطر برای شروع سیگار است. برای اینكه این دقت را در آموزش و پرورش لحاظ نكرده ایم حالا نباید توقع داشته باشیم كه سن مصرف سیگار پایین نیاید. در برنامه های اجرایی كنترل دخانیات در ادارات و... سن پرخطر فراموش شده است. باید برنامه های پیشگیری از شروع مصرف را در این سنین انجام بدهیم. سال گذشته ستادی در آموزش و پرورش به وجود آمد به نام پیشگیری از شروع مصرف دخانیات كه وزیر و معاونانش عضو این ستاد هستند، دبیر كل جمعیت مبارزه با دخانیات و اجرای برنامه های آموزش و پیشگیری در كل مدارس از همین طریق، شاید ده سال دیگر شروع بشود ولی مدون شده و قدم هایی برداشته ایم. اما كافی نیست زیرا باید الگو و كلیشه مصرف این قوانین را از كشورهای دیگر بگیریم. جاهای خطر، جاهای حساس را بگیریم. تجربه را در كشور اجرا كنیم تا بتوانیم به نتیجه ا ی كه می خواهیم برسیم. *كلام آخر، حرفی هست كه جا مانده باشد... - سیگار خوب، سیگار خاموش است، اگر سیگار روشن بشود با هر نوع، هر مارك و هر طعم مواد سمی و سرطان زا را خواهد داشت. مهمترین چیزی كه افراد سیگاری باید بدانند این است كه سیگار كشیدن یك رفتار موقتی است رفتاری كه در سنینی به وجود می آید و در سنینی هم باید كنار گذشته شود. این فاصله هرچه كمتر باشد ضرر و زیانش برای فرد، خانواده و جامعه كمتر است. بنابراین هرچه زودتر به ترك كردن و آماده شدن برای ترك فكر كنند این امتیاز ویژه را برای خود قائل می شوند كه سلامتی خود را كامل كنند. بهترین پیام برای افراد سیگاری این است كه در یك فاصله زمانی كوتاه سیگارشان را كنار بگذارند. حتی با روش های شخصی هر فرد سیگاری احتیاج به دكتر، دارو، انجمن و كلینیك ندارد. کشف ژن سیگار و اثر لایت ها بر ترک سیگار گروهی از دانشمندان ژاپنی ژنی را یافته‌اند که ارتباط نزدیکی با اعتیاد به نیکوتین دارد و کشف آن می‌تواند به ابداع راه‌هایی مؤثرتر برای ترک سیگار بینجامد. به گزارش خبرگزاری رویترز گروهی از دانشمندان ژاپنی در دانشگاه اوزاکا در میان سیگاری‌های شدید - افرادی که به محض بلند شدن از خواب سیگاری روشن می‌کنند- ژنی را یافته‌اند که مسئول تولید آنزیمی است که در تجزیه نیکوتین فعال‌تر از آنزیم‌های مشابه است. این دانشمندان در بر رسی ژن CYP2A6 در میان 30 سیگاری و آنهایی که در گذشته سیگار می کشیدند متوجه شدند که 70 درصد افرادی که نوع فعال این ژن را دارند به شدت به نیکوتین معتادند. این بررسی نشان داد که درصد سیگاری‌های شدید در میان افرادی که شکل کمتر فعال CYP2A6 را داشتند کمتر از 40 درصد است. اگر پزشکان بتوانند این ژن را در بیمارانی که می‌خواهند سیگار را ترک کنند بیابند، می‌توانند روش‌های درمانی را مطابق آن تغییر دهند، مثلا می‌شود مقدار برچسب پوستی نیکوتینی که برای فرد سیگاری تجویز می‌شود را تنظیم کرد. لایت ها ترك سیگار را مشكل‌تر می‌كنند پژوهشگران آمریكایی می‌گویند در دسترس قرار گرفتن سیگارهای كم‌قطران و كم نیكوتین یا " سیگارهایی لایت" ممكن است در واقع مانع ترك سیگار بوسیله سیگاری‌ها شود. به گزارش خبرگزاری‌ها هیلاری ای تیندال و همكارانش از دانشگاه پیتسبورگ بر اساس پاسح‌های بیش از 12000 نفر كه سیگاری بودند یا قبلا سیگار می‌كشیدند دریافتند كه 37 درصد این افراد در تلاش برای كاهش صدمات ناشی از سیگار به سیگارهای لایت رو آورده‌بودند،اما این افراد بیش از 50 درصد با احتمال كمتری نسبت به آنهایی كه هرگز سیگار لایت نكشیده بودند سیگار را ترك كرده بودند. این پژوهشگران می گویند یافته‌های‌ آنها به خصوص از این لحاظ نگران‌كننده است كه بیش از سی میلیون آمریكایی كه سیگار لایت می‌كشند ممكن است تحت تاثیر این برداشت غلط باشند كه این كار میزان صدمات به آنها را كاهش می‌دهد در حالیكه آنها با تداوم سیگار كشیدن به جای ترك كردن آن بیشتر خود را در معرض خطر قرار می‌دهند. گرجه سیگارهای لایت قطران و نیكوتین كمتری دارند اما هنوز با بیماری‌های مربوط به سیگار مانند سرطان ارتباط دارند. افرادی كه سیگارهای لایت می‌كشند به علت آن كه پك‌های عمیقتری به سیگار می‌زنند تا به همان میزان قبلی لذت‌بخش نیكوتین برسند به همان اندازه مواد خطرناك استنشاق می‌كنند.

حقایق شگفت‌انگیزی درباره اعتیاد هر روز عدّه زیادی از مردم، به اراده خود، اعتیادشان را ترک می‌کنند. البته این تصمیم‌گیری یک شبه اتفاق نمی‌افتد. موفقیت در ترک اعتیاد هنگامی صورت می‌گیرد که فرد تشخیص دهد که اعتیاد با یک چیز دارای ارزش برای او تداخل دارد و نیز به خود اعتماد پیدا کند که می‌تواند تغییر کند. تغییر کردن، کاملاً طبیعی است. بدون شک، رفتار خود شما نیز در بسیاری از جنبه‌های زندگی با رفتار دوران نوجوانی‌تان متفاوت است. به همین ترتیب، از این به بعد نیز شما در طول زمان خواهید توانست بر مشکلات رفتاری خود غلبه کنید و برخی رفتارهای خاص خود رابهبود ببخشید. ما با وجودی که به تغییر یافتن اعتقاد داریم امّا بنا به دلایلی، اعتیاد را از این امر مستثنی می‌کنیم. ما معمولاً به اعتیاد به صورت پدیده‌ای که فرد را در بند یک الگوی رفتاری غیرقابل اجتناب قرار می‌دهد می‌نگریم. علم اعصاب نیز اعتیاد را به عنوان یک بیماری مغزی تقریباً ماندگار و همیشگی در نظر می‌گیرد. صرفنظر از این که چند سال پیش دوست شما آخرین جرعه مشروبش را نوشیده باشد، هنوز به عنوان یک فرد الکلی در نظر گرفته می‌شود. واژه معتاد بیانگر هویتی است که هیچگونه تغییری را نمی‌پذیرد. گویی فرض بر این است که فرد معتاد نمی‌تواند تغییر کند یا تغییر نخواهد کرد. امّا این تفکر اشتباه درباره اعتیاد با واقعیت تطبیق ندارد. تعداد کسانی که بر اعتیادشان غلبه می‌کنند بیش از کسانی است که بر اعتیادشان باقی می‌مانند. و اکثر آن‌ها نیز این کار را بدون برنامه درمانی خاصی انجام می‌دهند. ترک اعتیاد ممکن است به چندبار سعی نیاز داشته باشد و فرد ممکن است نتواند اعتیاد خود به سیگار، مشروب یا مواد مخدر را یکجا ترک کند امّا به تدریج و نهایتاً خواهد توانست خود را از وابستگی به آن‌ها برهاند. رها کردن این عادت‌ها مستلزم تغییر شگرفی است امّا این تغییر لزومی ندارد که به نحو عجیب و غریبی صورت پذیرد. در زمینه ترک اعتیاد، درمان موفقیت‌آمیز، مسئولیت تغییر را بر عهده خود فرد می‌گذارد و می‌پذیرد که رویدادهای مثبت در قلمروهای دیگر می‌تواند آغاز بخش این تغییر باشد. تجربه بازگشت سربازان آمریکایی از جنگ ویتنام را در نظر بگیرید. اعتیاد و مصرف هروئین در بین آنان به طور گسترده‌ای رواج داشت. امّا در 90 درصد موارد، سربازان پس از رهایی از فشارهای مناطق جنگی، اعتیاد خود را کنار گذاشتند. این امر ثابت می کند که اعتیاد به مواد مخدر، فقط به این مربوط است که ما در کجای زندگی خود قرار داریم. البته غلبه بر اعتیاد برای این افراد به سادگی بازگشت با هواپیما از آسیا به آمریکا نبوده است. اغلب سربازان به هنگام بازگشت، زندگی کاملاً متفاوتی را تجربه کردند. آن‌ها اضطراب، ترس و دلتنگی صحنه جنگ را پشت سر گذاشته و به محیط خانه‌شان بازگشتند. روابط جدیدی شکل دادند و به یادگیری مهارت‌های کاری پرداختند. شاید باور نکنید امّا سیگار در صدر فهرست ترک اعتیاد از نظر دشواری قرار دارد. امّا اکثر سیگاری‌های قبلی بدون هیچ کمکی (نوار یا آدامس نیکوتین، طب‌سوزنی، هیپنوتیزم و ... ) موفق به ترک سیگار شده‌اند. اگر حرف مرا باور نمی‌کنید در گردهمایی اجتماعی بعدی خود، بپرسید چند نفر به اراده شخصی سیگار را ترک کرده‌اند. در واقع، تعداد معتادان به هروئین، کوکائین یا الکل که بدون درمان خاصی و صرفاً به اراده خود اعتیادشان راترک کرده‌اند حتی از کسانی که به همت خود سیگارشان را ترک کرده‌اند نیز بیشتر است. آمار اعتیاد در جوامع مختلف متفاوت است. مثلاً در آمریکا سنین بین 18 تا 25 سال اوج دوران اعتیاد به مواد مخدر و الکل است. آمارهای سال 2002 نشان می‌دهد که 22 درصد آمریکائی‌های بین 18 تا 25 سال وابستگی به مواد داشته‌اند در حالی که تنها 3 درصد افراد بین 55 تا 59 سال معتاد بوده‌اند. این داده‌ها نشان می‌دهد که اغلب مردم به اعتیاد خود غلبه کرده‌اند و اغلب آن‌ها نیز بدون دوره درمانی خاصی به این مهم نائل آمده‌اند. البته منظور این نیست که درمان نمی‌تواند مفید باشد. امّا موفق‌ترین درمان‌ها، رویکردهای غیرحضوری است که فرد را به تغییر خود انگیخته وامی‌دارد. روان‌شناسان در دانشگاه نیومکزیکو به سرپرستی ویلیام میلر، بیمارانی که تحت درمان ترک اعتیاد به الکل قرار گرفته بودند را تحت مطالعه قرار دادند. یافته‌های آن‌ها نشان داد که توصیه‌های خشک پزشکی تأثیر چندانی نداشته‌اند. پزشک نتیجه آزمایش ریه را می‌بیند و به بیمار می‌گوید که باید خوردن الکل را کنار بگذاری. بسیاری از بیماران در این حالت دوباره به نوشیدن الکل روی آورده‌اند. به جای این رویکرد، پزشک باید مقدار الکل مصرفی توسط بیمار را بررسی کند و یک لیست کنترلی برای ارزیابی شدّت مشکل تهیه کند. سپس باید با توافق بیمار، هدفی را برای او در نظر گیرد(معمولاً کاهش مصرف به جای ترک کامل) همسر یا افراد خانواده نیز باید در این برنامه‌ریزی درگیر شوند. سپس باید وقت ملاقات‌های بعدی تعیین گردد تا میزان پیشرفت کنترل شود. در ابتدا این ملاقات‌ها می‌تواند هر چند هفته یکبار صورت گیرد تا چنانچه سوال یا مشکلی برای بیمار وجود داشت مطرح و چاره‌جویی گردد. رویکرد مؤثر بعدی، مصاحبه انگیزشی نام دارد. این روش، تصمیم‌گیری در مورد ترک اعتیاد یا کاهش مصرف و یافتن بهترین روش انجام این کار را بر دوش خود فرد می‌گذارد. در این روش، درمانگر سوال‌های هدفمندی می‌پرسد که فرد را به واکنش فوری نسبت به اعتیادش به مصرف الکل برحسب ارزش‌ها و هدف‌های خود وا می‌دارد. هنگامی که بیمار مقاومت کند، درمانگر با او به بحث نمی‌پردازد بلکه در عوض سعی می‌کند علّت تردید او در مورد تغییر را بیابد و به او اجازه دهد که خودش به نتیجه‌گیری مطلوب برسد: «شما گفتید که دوست دارید روی رفتارتان کنترل داشته باشید و از طرف دیگر حس می کنید وقتی الکل مصرف می‌کنید غالباً تمرکزتان را تا حدّی از دست می‌دهید و رفتارهای غیرارادی بیشتری انجام می‌دهید. می‌توانید این موضوع را برای من روشن‌تر کنید؟» گروه پژوهشی میلر در لیست درمان‌های موثر برای الکلیسم، به چند نکته جالب برخورد. دستورالعمل‌های خودیاری از موفقیت بالایی برخوردار بودند. رویکرد «تقویت اجتماعی» که به ظرفیت فرد برای مواجهه با زندگی، خصوصاً روابط زناشوئی، روابط کاری، برنامه‌ریزی اوقات فراغت و تشکیل گروه‌های اجتماعی می‌پردازد نیز موفقیت زیادی داشتند. تمرکز اصلی رویکردهای موفق در درمان الکلیسم بر ایجاد مهارت‌های زندگی، مانند مقاومت در برابر مصرف مواد الکلی، فرونشاندن استرس (در محیط کار و روابط فردی) و توسعه مهارت‌های ارتباطی است. این یافته‌ها با آنچه ما درباره تغییر در سایر زمینه‌های زندگی می‌دانیم مطابقت دارد: مردم هنگامی تغییر می‌کنند که واقعاً خواهان آن باشند و خود را به قدر کافی برای رودررویی با این چالش قوی حس کنند، نه هنگامی که تحقیر شوند یا مجبور گردند. رویکردی که به فرد اختیار می‌دهد و به تقویت مثبت او می‌پردازد بر رویکردی که به اراده و نفوذ خود فرد کمتر اهمیت می‌دهد ترجیح دارد.

درمان اعتیاد درمان معتاد یك فرآیند است و از زمانی شروع می شود كه فرد مصرف كننده مواد مخدر به مراكز درمانی مراجعه می كند و فرد معتاد تحت یك برنامه درمانی خاص قرار می گیرد این برنامه ممكن است تا زمانی كه فرد به بالاترین سطح بهداشتی و احساس خوب بودن برسد ادامه یابد. برای موفقیت دردرمان بایستی سازمان ها و ارگانهای مختلف مثل سازمانهای بهداشتی آموزشی حقوقی رفاه اجتماعی و آموزش شغلی نیز در گیر شوند و واضح است كه درمان معتادان بدون توجه به مسائل روانی فرهنگی اجتماعی و خانوادگی آنان نمی تواند موفق باشد . درمان معتاد یك فرآیند است و از زمانی شروع می شود كه فرد مصرف كننده مواد مخدر به مراكز درمانی مراجعه می كند و فرد معتاد تحت یك برنامه درمانی خاص قرار می گیرد این برنامه ممكن است تا زمانی كه فرد به بالاترین سطح بهداشتی و احساس خوب بودن برسد ادامه یابد. برای موفقیت دردرمان بایستی سازمان ها و ارگانهای مختلف مثل سازمانهای بهداشتی آموزشی حقوقی رفاه اجتماعی و آموزش شغلی نیز در گیر شوند و واضح است كه درمان معتادان بدون توجه به مسائل روانی فرهنگی اجتماعی و خانوادگی آنان نمی تواند موفق باشد . نكته مهم در درمان این است كه به فرد معتاد به عنوان یك اسان و یك عضو جامعه كه درحال حاضر نیازمند كمك است نگریسته شود نه مثل یك فرد خاطی مجرم و گناه كار كه مستوجب كیفرو یا دلسوزی است . از نكات مهم دیگر كه لازم است در درمان اعتیاد به آن توجه كرد اینست كه از یك طرف معتاد نسبت به درمان یك نگرش دو گانه ای دارد به ا ین صورت كه علی رغم میل دائمی برای ترك و تصمیم های مكرر جهت ترك از مراجعه به مراكز درمانی به علت اینكه مصرف مواد مخدر خلاف عرف و ارزش های جامعه است اكراه دارد و از طرف دیگر معتاد ممكن است با اصرار والدین همسر خواهر یا برادر دوستان معلمان و یا روسای محل كار برای ترك مراجعه كرده باشد . در این حالت باید دقت شود كه احتمال عدم همكاری بیمار یا بروز حالت های دفاعی وخصمانه وجود دار بنابرراین می بینیم كه اولین برخورد و نحوه ارتباط با فرد معتاد و جلب اعتماد او نقشی مهم در روند درمان ایفا می كند بعد از پیدایش این ارتباط واعتماد لازم است كه برای درمان وی نیز تشویق صورت گیرد . اما چرا باید یك معتاد رابرای درمان تشویق كرد؟ 1-چون مصرف مواد مخدر ایجاد وابستگی جسمی و روانی می كند و علی رغم میل دائمی برای ترك تصمیم به ترك مشكل است . 2-اعتیاد باعث از دست دادن حمایتهای خانوادگی و اجتماعی شده و فردتنها میشود بنابر این معتاد نیازمند كمك است 3-معاشرت با دوستان و افراد معتاد فرد را به ادامه مصرف مواد تشویق می كند 4-معتاد معمولا از احتمال بهبودی ناامید و نسبت به درمان بد بین است 5-برخی از معتادان از خطرها و عواقب مصرف مواد اطلاعی ندارند و یا مشكلاتی ناشی از آن را انكار می كنند بنابراین لازم است به خاطر داشته باشیم كه یكی از وظایف مهم افراد جامعه تشویق معتادان به درمان است چگونه می توان معتادان را به درمان تشویق كرد؟ 1-با تشریح خطرات وعواقب مصرف مواد 2-به معتاد اطمینان دهیم كه با مراجعه به مراكز درمانی به او كمك می شود تا با كمترین درد و ناراحتی اعتیاد را كنار بگذارد 3-به بیمار اطمینان دهیم در صورت تصمیم قطعی موفق به ترك خواهد شد ومثالهایی از افرادی كه موفق به ترك شده اند برای او بیاورند در مواردی كه فرد مبتلا تلاش كرده مصرف مواد را ترك كند ولی موفق نشده است و احساس ناامیدی می كند به او تذكر دهید كه بسیاری از افراد قبل از موفقیت كامل در درمان بارها و بارها كوشش كرده و نهایتا موفق گردیده اند 4-به معتاد اطمینان دهیم در صورت ترك اعتیاد دوستان جدیدی پیدا خواهد كرد و خانواده و اطرافیان او را در جمع خود خواهند پذیرفت هدف از درمان اعتیاد چیست ؟ 1- رسیدن به شیوه زندگی بدون مواد 2- كمك به افزایش عملكرد فرددر جنبه های مختلف زندگی 3- جلوگیری از پیدایش مجدداعتیاد برای رسیدن به این اهداف نیاز به یك برنامه درمان خاص داریم بطور كلی درمان معتاد شامل دو مرحله است : - مرحله اول دوره سم زادائی - مرحله دوم دوره توانبخشی مرحله اول: این مرحله بسته به نوع و مقدار ماده مصرفی وطول مدت اعتیاد بطور متوسط 10 تا 15 روز طول می كشد و با وجودیكه علائم خماری دراین مرحله برای فرد معتاد سخت وبرای دیگر افرادی كه از معتاد مراقبت می كنند ممكن است ناراحت كنند باشد ولی خوشبختانه خطری از نظر مرگ و میرندارد . مرحله دوم: این مرحله مهمترین و حساس ترین زمان برای رسیدن به اهداف درمانی است كه اگر در مراقبت از معتاد سهل انگاری صورت گیرد درمان بی نتیجه خواهد بود دراین مرحله بیشتر به علل و عواملی كه باعث گرایش فرد به اعتیاد می شود توجه شده و عمدتا از درمان های غیر داروئی مثل روان درمانی فردی ،گروهی، خانواده درمانی، مشاوره، كاردرمانی و درمانهای مذهبی و روحانی وحتی ورزش درمانی بمنظور استمراردرمان و جلوگیری از باگشت مجدد به اعتیاد بهره گرفته می شود روان درمانی فردی در روان فردی معتادین به مواد مخدر مسائل بسیار مهم و سودمندی در نظر گرفته می شود كه از جمله آنها ایجاد رابطه مثبت با بیمار معتاد از طریق پذیرش بی قید و شرط او بعنوان یك انسان دردمند و نیازمند آشنا نمودن بیمار با ویژگیهای شخصیتش از طریق روش های روانكاوانه به منظور ایجاد تغییر یا تعدیل لازم در آن ویژگی ها تقویت صفات مثبت شخصیتی و تصحیح افكار و اعتقادات افراطی از طریق بحث های شناختی آموزش مهارت های اجتماعی به منظور توانا ساختن بیمار در برخورد مناسب با موقعیت های اجتماعی آموزش مهارتهای مقابله با استرس وروش های مناسب حل مسئله در بحران های زندگی و ستفاده بهینه از استعدادها خود می توان اشاره نمود در این نوع از روان درمانی ملاك بهبودی عبارت است از تغییر در باورها و نگرش ها بالا بردن اعتماد به نفس احساس خودكفائی لذت اززندگی و ارتباط سالم با دیگران كه همه این تغییرات از اهمیت بسزائی برخوردار است .

یک مدل معنوی در ترک اعتیاد بر طبق یک مدل، انسان دارای عوامل بنیادینی شامل ساختار بدنی، روانی و معنوی است. این مبانی با ساختارهای محیطی درگیر و در تعارض قرار می گیرند. در این تعارض سه سطح قابل ترسیم است: 1) عوامل زیستی ــ روانی ــ معنوی بر فشار آورهای محیطی که می توانند شامل رویدادهای زندگی مثل مرگ عزیزان، از دست دادن فرد مورد علاقه و یا هر رویداد دیگری باشد، تفوق یافته و زندگی در حال پیشرفت قرار می گیرد. 2) عوامل زیستی ــ روانی ــ معنوی با عوامل فشارآور در یک سطح برابر از نظر میزان نیرو قرار می گیرند، و در نتیجه زندگی دچار ایستایی می شود. در این مرحله اگر چه مشکل حاد نیست، اما از پیشرفت در زندگی خبری نیست. 3) فشارآورها بر عوامل زیستی ــ روانی ــ معنوی برتری پیدا می کنند و در نتیجه زندگی فرد دستخوش تخریب و ویرانی می شود. اما این تخریب قابل رفع است. بر طبق این مدل، انسان موجودی منفعل و بی اختیار نیست که قدرت غلبه بر مشکلات را نداشته باشد، بلکه موجودی است که توان رشد و برقراری سازگاری مجدد را دارد. این رشد و سازگاری مستلزم یکپارچگی و انسجام مجدد است. این انسجام به چهار صورت انجام می پذیرد: • انسجام تاب آورانه • انسجام توأم با تعادل • انسجام توأم با فقدان • انسجام معیوب بر طبق این مدل فردی که مبتلا به اعتیاد است، فشارآورها بر او برتری جسته اند و در برقراری انسجام مجدد، انسجامی معیوب را شکل داده است.چنین فردی در صورتی توان انسجام توأم با تحمل و تاب آوری را دارد که در مؤلفه های زیر خود را تقویت نماید: 1) ساختار بدنی خود را از طریق: • رژیم غذایی • دارو درمانی • فعالیت های بدنی مناسب آماده نماید. 2) ساختار روان شناختی خود را از طریق روان درمانی و آموزش در زمینه های: • مهارت های زندگی • سبک زندگی • افزایش قدرت تحمل در برابر مشکلات تقویت نماید. 3) از نظر معنویت و عواملی مثل: • شادکامی • امید • آسایش ذهنی • خوش بینی • ایمان • اخلاق و خود کنترلی • خرد • خلاقیت • قدردانی • بخشندگی • فروتنی • رؤیاها خود را آماده ی مواجهه با مشکلات نماید. در صورتی که چنین شود، می توان انتظار داشت که در میان انحرافات زندگی کرد و با مشکلات مختلف دست و پنجه نرم کرد و آسیب ندید. به عبارتی از این طریق می توان توقع انسجام توأم با پیشرفت را داشت. کمی به این عوامل فکر کنید و ببینید، در زندگی شما خدا و معنویت و نوع رابطه ی شما با این مفاهیم چگونه است. بدن خود را چقدر دوست دارید و متناسب با دوست داشتن آن، چگونه تلاش می کنید. و در نهایت چقدر تحمل فشار روانی را دارید و اگر مشکلی پیش آید چقدر خلاقیت برای حل مشکل دارید؟ چند نظریه درباره آغاز اعتیاد 1) دیدگاه وابستگی كه در ابتدا به وسیله ی یك گروه پژوهشی از جامعه‌شناسان بیان شد، شکل گیری اعتیاد را این گونه توضیح می دهد:‌ سوء مصرف مواد با تعارض اولیه وابستگی در زندگی مرتبط است. این تعارض و ابهام در نقش مادر موجب استرس، نیاز شدید برای تأثیرگذاری و تیرگی تصویر ذهنی از خود كه مایه اضطراب هستند، می‌شود و در نتیجه سوء مصرف مواد را گسترش می‌دهند. 1) دیدگاه وابستگی كه در ابتدا به وسیله ی یك گروه پژوهشی از جامعه‌شناسان بیان شد، شکل گیری اعتیاد را این گونه توضیح می دهد:‌ سوء مصرف مواد با تعارض اولیه وابستگی در زندگی مرتبط است. این تعارض و ابهام در نقش مادر موجب استرس، نیاز شدید برای تأثیرگذاری و تیرگی تصویر ذهنی از خود كه مایه اضطراب هستند، می‌شود و در نتیجه سوء مصرف مواد را گسترش می‌دهند. 2) فرضیه كاهش تنش، شامل مفاهیم تنش (حالتی از سائق بالا رونده، یك حالت آزاردهنده)، اضطراب و تقویت است. در اینجا سه مولفه، مهم تلقی شده است: الف) نوع و مدت استرس كه احتمال داده می‌شود، پایه تنش است. ب) احتساب مواد مصرف شده. ج) تفاوتهای فردی در آسیب‌پذیری نسبت به مواد 3) مدل یادگیری اجتماعی، تركیبی از مدلهای سبب‌شناسی از جمله فرضیه ی كاهش تنش، مفهوم انتظار و ژنتیك است. این نظریه مصرف مواد را به عنوان یك الگوی رفتاری یاد گرفته شده ی اجتماعی كه به وسیله ی علائم اولیه (شرطی سازی كنش‌ور، كاهش تنش عوامل شناختی، الگو‌برداری و تعامل مكانیزهای ژنتیكی و رفتاری)، می‌داند. 4) مدل خانوادگی (رویكرد تعامل خانوادگی) بر روابط زوجین تاكید دارد. همانند بسیاری از رویكردهای معاصر، بر عواملی از قبیل، كمبودها در رفتار والدین مثل غیبت، تنش خانوادگی، عدم ‌پذیرش، فاصله‌های هیجانی، بیگانگی و عدم پاسخدهی والدین به نیازهای كودكان اشاره دارد. 5) مدل خانوادگی (رویكرد سیستمهای تحولی) مصرف مواد را بیماری خانواده می‌داند. مفاهیم «مرزبندی» و «تعادل حیاتی» را مطرح می‌كنند. 6) نظریه‌های اجتماعی ـ فرهنگی به عنوان نقطه ی تلاقی جامعه‌شناسان و مردم‌شناسان، بر سه عامل تاكید دارند: الف) عوامل پویا یا درجه‌ای از تنش كه به وسیله ی فرهنگ ایجاد می‌شود. ب) هنجارها درباره ی مصرف مواد ج) درجه‌ای كه فرهنگ راهبردهای كنار آمدن با استرس را فراهم می‌آورد. 7) تجربه فقدان، ضمن تاكید بر حاشیه نشینی پدر، بر غیبت مادر در مصرف مواد مخدر اهمیت قائل شده است. طرف داران این نظریه تجربه از دست دادن مثل مرگ یا جدایی را در مراحل زندگی كودك مؤثر دانسته و ضایعات ناشی از مرگ و فاصله‌های دردناك را در زندگی جهت مصرف مواد موثر می‌دانند. 8) دیدگاه روان کاوی می‌گوید: دلایل مصرف مواد، وجود ناكامیهای بیرونی و یا بازداریهای درونی است، به گونه‌ای كه فرد جرأت فعالیت مجدد سوپرایگو(وجدان اخلاقی) را بدون كمك مصنوعی ندارد. براساس این دیدگاه سوء مصرف مواد به واسطه ی تعارضات درون فردی که منجر به تثبیت یا واپس روی به مرحله ی وابستگی دهانی در رشد می شود، شکل می گیرد. برخی پژوهش ها نشان داده اند كه مصرف مواد مخدر و اعتیاد به مواد مخدر در خانواده‌هایی كه تنها دارای یك والد بوده‌اند (بویژه پدرانی كه به تنهایی مسئولیت تربیت فرزندان را بر عهده داشته‌اند) به مراتب بیشتر بروز نموده است، در حالیكه در خانواده‌های صمیمی كه روابط رضایت‌بخشی داشته‌اند كمتر بروز می‌كند.

رابطه مسائل روانی و اعتیاد اكثر كسانی كه در زمینه اعتیاد مطالعه كرده اند ، به این نتیجه رسیده اند كه معتادین انسان هایی ظریف حساس و زود رنج هستند . انسان های حساس نسبت به مسائل اطراف خود ، توجه بیشتری دارند و همچنین ، مسائل آنها را بیشتر از دیگران می آزارد . این قبیل افراد متاسفانه مسائل و مشكلات درونی ذهنی دارند و در مقابل امری كه چندان مشكل و ناراحت كننده نیست سریعا و در حد زیاد ناراحت ، عصبانی و آزرده می شوند ، و به صورت منطقی با آن برخورد نمی كنند . آنها می خواهند همه مسائل ، طبق میل و یا خواسته آنها باشد و اگر در مساله ای چنین وضعیتی نباشد موجب رنجش آنها می شود . اكثر كسانی كه در زمینه اعتیاد مطالعه كرده اند ، به این نتیجه رسیده اند كه معتادین انسان هایی ظریف حساس و زود رنج هستند . انسان های حساس نسبت به مسائل اطراف خود ، توجه بیشتری دارند و همچنین ، مسائل آنها را بیشتر از دیگران می آزارد . این قبیل افراد متاسفانه مسائل و مشكلات درونی ذهنی دارند و در مقابل امری كه چندان مشكل و ناراحت كننده نیست سریعا و در حد زیاد ناراحت ، عصبانی و آزرده می شوند ، و به صورت منطقی با آن برخورد نمی كنند . آنها می خواهند همه مسائل ، طبق میل و یا خواسته آنها باشد و اگر در مساله ای چنین وضعیتی نباشد موجب رنجش آنها می شود . بیماریهای عصبی ، سرخوردگی و مشكلات روانی و حالات ناشی از آنها نظیر : اضطراب در موارد بسیاری موجب اعتیاد می گردند . زندگی قبل از اعتیاد معتادین از دو جهت با مسائل روانی ارتباط دارد یكی خود فرد و دیگری محیط اطراف او ،كلیه معتادین یا حداقل كلیه افراد مورد مطالعه ، اكثر این خصوصیات رادارا بوده اند ، حساس ، زود رنج ، متوقع ، مضطرب ،پوچگرا هستند و همه چیز حتی زندگی را پوچ و بیهوده انگاشته و بی منطق ،مطلق گرا ، بهانه گیر ، عصبانی و پرخاشگر هستند . شناخت شخصیت و طرز رفتار معتادین معتادین از گروههای مختلف اجتماعی و اقتصادی هستند چون هم افراد مرفه معتادند و هم افراد فقیر و هم افراد بیكار ، هم آنهائی كه پایگاه اجتماعی خوبی ندارند معتاد میشوند و هم آنهائی كه موقعیت اجتماعی جالبی دارند ، بنابراین در اینگونه مواقع افراد از هر طبقه اجتماعی و اقتصادی ممكن است معتاد شوند ، حتی میمون در آزمایشگاه معتاد میشود . افراد معتاد یعنی كسانیكه به این بیماری اجتماعی مبتلا شده اند اغلب به ارتكاب جرم میپردازند .چون برای تامین مواد مورد نیاز خود به پول احتیاج دارند و این پول را باید اغلب از راه نامشروع تامین كنند و بهمین علت به ارتكاب جرم میپردازند . افراد معتاد بهیچ كس و هیچ چیز وفادار نیستند و تنها سعی آنها بدست آ وردن مواد مورد نیاز شان از هر طریق و بهر شكلی كه امكان پذیر باشد . بیشتر لذت طلب و خشن هستند وحتی بعد از مصرف از هر كار و هر چیز ی لذت میبرند .ولی در عین حال زودرنج و خشن هستند و از اطرافیان توقع زیادی دارند . از لحاظ عاطفی در برابر هیچكس و هیچ چیز مسئولیت را احساس نمی كنند و همیشه همه مردم بویژه اطرافیان خود را مسئول رفتار خویش میدانند .همواره یكنوع مكانیسم دفاعی در برابر دیگران دارند و همیشه در حال اعتراض هستند . وابستگی روانی عبارت است از حالتی كه شخص از نظر عاطفی به دارو یا ماده های مانند مواد مخدر وابستگی پیدا می كند و با اینكه نتایج سوء آ ن را می داند با وجود این ، احتیاج دارد كه به مصرف ماده مخدر ادامه دهد بنابراین وابستگی باعث می شود كه شخص معتاد در موقع معینی كه باید دارو یا ماده مخدر به او برسد به هر نحو كه شده حتی با وجود خطرات سوء مصرف مواد مخدر بی اختیار به سوی آن كشیده شود و برای رسیدن به دارو به هر اقدامی دست زند . در سال 1356 آمار تقریبی معتادان در ایران را حداقل سیصد هزار نفر یعنی حدود 1 درصد افراد جامعه تخمین زده اند . اگر هر نفر 5 سر عائله می داشتند حداقل بهداشت 5/1 میلیون نفر در خطر بوده است . و در سال 1362 تعداد معتادان حدود 1 میلیون نفر بود كه اگر هر نفر 5 سر عائله داشته باشد بهداشت روانی و سلامت جامعه حدود 6 میلیون نفر در خطر است . در حال حاضر با ادامه این روند احتمال حدود 3 میلیون نفر معتاد در جامعه كنونی وجود دارد كه بهداشت روانی ، خانوادگی و سلامت جامعه حدود 15 میلیون نفر در معرض خطر قرار گرفته است . لذا تصور كنید كه سوداگران مرگ چه بلای مهلكی را بر پیكر جامعه جوان ما وارد ساخته است . رابطه فشار روانی و اعتیاد فشار روانی ( استرس ) یك واكنش غیر طبیعی در برابر مشكلات است كه اصطلاحا تغییر بزرگ در زندگی خوانده می شود .این بدشانسی یا تغییر عمده در زندگی را استرسور نیز می نامند اساسا این اختلال روانی بیش از تحمل فرد است و موجب احساس درماندگی و نومیدی نسبی یا كامل می شود و معمولا باعث برگشت شخص به روش های انطباقی ناقص می گردد كه در دوران كودكی از آنها استفاده می كرده است . تعداد افراد مبتلا به بیماری روانی و اعتیاد : تعداد افراد بیماری كه بطور همزمان مبتلا به بیماری روانی و اعتیاد هستند در دو دهه قبل ، كمتر از 10 % كل مراجعین به روان پزشكی را تشكیل می داده است . در حالیكه اخیرا این میزان به 40 - 60 درصد افزایش یافته است . مطالعات اخیر نشان داده است كه 76 % مردها و 65% زنهائی كه تشخیص سوء مصرف مواد دریافت كرده اند یك تشخیص روان پزشكی دیگری نیز داشتند و حتی در برخی از آمارهای ارائه شده این ارقام به 90 % رسیده است . از شایعترین اختلالات روانی همزمان با اعتیاد می توان به موارد زیر اشاره كرد : اختلال افسردگی اساسی و اختلال افسرده خویی اختلال شخصیت ضد اجتماعی اختلال اضطرابی اختلال وابسته به الكل مطالعه ای در مركز پذیرش و پیگیری معتادان خود معرف بهزیستی تبریز انجام شده است كه در آن 200 نفر از معتادینی كه به این مركز مراجعه كرده بودند انتخاب شدند در نمونه بررسی شده ، در 90 % موارد اختلال روان پزشكی توام با اعتیاد وجود داشت و شایعترین اختلال روان پزشكی توام در محور افسردگی با فراوانی 67 % و اختلال شخصیت ضد اجتماعی با فراوانی 41 % بود . انواع مواد اعتیاد آور : انواع زیادی از مواد موثر برروان می توانند اختلالات روانی عضوی به وجود آورند . از جمله : آمفتامین ها : در سال 1930 به عنوان استفاده پزشكی بصورت آمفتامین سولفات یا دكسترو آمفتامین مصر ف میشده . كه محركند و اعتیاد آور اثرات فیزیكی آن تحریك سلسله اعصاب مركزی مانند احساس شادی كاذب ـ بی خوابی ـ هیجان ـ از دیاد فشار خون ـ افزایش هوشیاری ـ تمركز افكار ، بیشتر بوسیله رانندگان بیابانی و كارگران شب كار و دانشجویان مصرف میشود . بدن در برابر آنها مقاوم می شود و به همین دلیل معتاد ناگزیر خواهد شد از آن بیشتر مصرف كند . مسكن ها : تریاك ، شیره تریاك ، سوخته تریاك ، مهمترین گروه داروئی هستند كه ایجاد اعتیاد میكنند اثری كه دارند تسكین درد است در حیطه پزشكی درمان مداوم با مسكن ها منجر به بروز تحمل وابستگی می شود و بالاخره اعتیاد می گردد . برخی داروهای مسكن چون آسپرین كه بوسیله پزشكان تجویز می شوند اگر بمقدار زیادی مصرف شوند تعادل جسمی و روانی خود را از دست می دهند . چای و قهوه :‌ مواد محركی هستند كه اعتیاد آورند و در كسی كه بطور منظم مصرف میكند اثرات قابل ملاحظه ای ایجاد می كنند . كوكائین : از گیاه مصنوعی گرفته می شود و اغلب در بیهوشی موضعی مصرف پزشكی دارد اثرات جسمی آن كم است در حالیكه از نظر روانی اثراتش از هروئین بیشتر است شادی آفرین است ، لذت جنسی را تشدید میكند ، حالت توهم زا و اغفال كننده به معتاد دست میدهد ، كسانیكه به این دارو معتاد می شوند معمولا سادیسم جنسی پیدا می كنند بهمین دلیل خطرناكند . مرفین : درسال 1805 از تریاك گرفته شده ، و بدو صورت مایع و پودر مصرف می گردد . در جوامع صنعتی مصرفش توسط جوانان زیاد است . تجربه نشان داده كه با تزریق 5 تا 10 میلی گرم مرفین به فرد عادی ، احساس عاطفی كه متعاقبا دست میدهد همیشه خوشایند ( حالت نشئه ) نیست و گاهی حالت ناخوشایندی توام با اضطراب ، ترس ، تهوع ، و استفراغ پیش می آید ، تزریق همین مقدار مرفین به فردی كه از درد رنج می برد تنها باعث نجات شخص از حالت عاطفی ناراحت كننده است و حالت عاطفی خوش آیندی ( غیر واقعی ) را سبب می شود . در صورت آماده و مطبوع بودن شرایط محیط شخص حتی به خواب هم می رود . از تاثیرات دیگر مرفین ، تغییر در هوشیاری و اندیشه است بدین معنی كه آگاهی فرد نسبت به خود و محیطش ، تیز بینی و خماری در زمره علائم چنیین حالتی هستند از نظر حركتی نیز تنبلی و بی حركتی پی آمد استعمال مرفین می باشد . متادون : داروی مخدر دیگری است كه در جنگ جهانی دوم در آلمان رواج یافت مدتها معتادین به هروئین نیز متادون مصرف میكردند . افراد حرفه ای روزی سه بار مصرف میكنند ، مهمترین ضرر متادون اینست كه باید با گذشت زمان مصرف آنرا زیاد كنند تا بتوانند تعادل خود را حفظ كنند و بهمین دلیل ، وابستگی جسمی و روانی دارد . و بعلت نیاز به مصرف هر چه بیشتر آن مسائل و مشكلات زیادی ایجاد میكند . هروئین : معمولا از طریق تركیبات شیمیائی ساخته می شود و اثرش سه برابر مرفین است . ماری جوانا و حشیش : هر دو از گیاه خودرو شاهدانه گرفته می شوند و اعتیاد جسمانی ندارند ولی اعتیاد روانی می آورند و بهمین جهت مضرند و اثرات مغزی ناگواری دارند ، اغلب بصورت سیگار مصرف می شوند . حالات ناشی از مصرف آنها عبارتند از: خواب آرامش بخش ، تشدید احساس ، خنده های بی مورد ، طولانی و لذتبخش بودن زمان و مكان ، معمولا وقتی تاثیر دارو تمام می شود به معتاد حالت بدی دست می دهد و امكان ارتكاب جرم زیاد می شود و یا حداقل او را به مصرف مخدر قوی تر مانند هروئین وادار میكند . دارو های خواب آور : كه بعنوان داروی خواب آور استفاده می شود تسكین دهنده هیجان و بی حس كننده و ضد تشنج هستند برای رفع اختلالات نورلوژیك مثل صرع مصرف می كندكه به شكل پودر ، قرص ، آمپول و شیاف است و گاهی هم بصورت تركیب با سایر داروها مورد استفاده قرار می گیرد . آرام بخش ها : كه شامل دیاز پام - كلرو دیاز پام و اكسازپام است در دهه 50 وارد داروها شده تاثیراتش : كاهش اضطراب و تنش از بین بردن بیخوابی و كاهش مشكلات ناشی از سندرم فقدان الكل و مواد مخدر ها است عوارض جانبی ، شامل خواب آلودگی و كسالت و عوارض غیر شایع اختلال‌در تكلم ‌، فشار خون پایین ، اختلال در‌سیكل قاعدگی در‌خانمها و‌ تخمك‌گذاری و در مصرف دوز بالا باعث كاهش فعالیتهای تنفسی و در دوز پایین در بعضی افراد ایجاد‌ تحرك و در بعضی افراد ایجاد عدم تحرك می كند . و این قبیل داروها ، بهترین مسكن ها ئی هستند كه انسان را از درد جسمانی راحت میكند ولی درد اجتماعی دیگری چون اعتیاد برایشان خلق میكند . البته غیر از عارضه اعتیاد‌،‌ عوارض دیگری نیز ایجاد می نماید . مثلا كسی كه قهوه زیاد مصرف كند به بیخوابی و عدم‌تعادل عصبی دچار می شود . و برای از بین بردن این اثرات به مواد خواب آور دیگری نیاز پیدا نموده و به آنها معتاد می شوند . عوارض اعتیاد بر سلامت جسمی و روانی فرد : كاهش وزن سوء تغذیه اختلالات گوارشی متعدد آسیبهای عضلانی اختلالات كبدی و كلیوی عفونتهای خطرناك ( ایدز - هپاتیت - كزاز ) بیماریهای مزمن تنفسی اختلالات قلبی عروقی آتروفی مغزی ناتوانی جنسی و عقیمی اختلال خواب علل و عوارض اعتیاد : ( چه عواملی باعث گرایش افراد به سمت مواد مخدر میشود ) علل فردی و شخصیتی : معمولا مصرف دارو و تاثیر آن بر سلسله اعصاب آنها بدو صورت متفاوت تاثیر میگذارد : الف - اگر دارو برای انسان مثبت باشد یعنی شخصی از مصرف دارو احساس لذت جسمی و روحی ببرد برای كسب لذت مجدد سعی می كند روزهای دیگر بهر طریق و از هر راه مقداری مواد مخدر بدست آورد تا مصرف كند و یا اگر اولین باری كه مواد مصرف نموده است مثلا در یك مهمانی مجلل و خاطره انگیز بوده و با مصرف دارو توانسته است خود را به لذت جسمی و روحی برساند سعی میكند در مجالس مهمانی دیگر شركت كند تا همان‌خاطرات خوش برایش زنده شود . ب - اگر پاداش منفی باشد ممكن است با مصرف اولین بار حالش بهم بخورد و دیگر به قصد تجربه مجدد نیفتد و هیچ وقت بدنبالش نرود . متاسفانه درصد اینگونه افراد با این خصوصیات جسمی خیلی كم است . كنجكاوی: عده ای كه در مجالس دوستانه و یا مجالس میهمانی كه از اینگونه مواد مخدر مصرف میكنند حضور دارند مصرف دیگران حس كنجكاوی آنها را تحریك نموده تصمیم به تجربه میگیرند و متاسفانه پاداش اولین مصرف در اغلب مردم مثبت است و همین كنجكاوی كم‌كم آنها را به مصرف مواد معتاد میكند . مسائل و مشكلات روانی فردی : علت دیگری برای كشش بطرف دارو ست افراد فكر میكنند با مصرف دارو گرفتاریهای فردی آنها بدست فراموشی سپرده می شود و چون دارو اثر تخدیری دارد اغلب تا مدتی آنها را نسبت به مسائل و مشكلات بی تفاوت می كند و همین فرار از زیر بار مشكلات فردی ، عامل عمده ای برای كشش بطرف مواد مخدر است . بوالهوسی و بی بندو باری و تن دادن به ذوق و هوس بر اثر معاشرت با دوستان ناباب . وجود مشكلات شخصی و خانوادگی كه زمینه را برای فرار از مشكلات پدید می آورد . ناسازگاری شخصیتی و مشكل شخصیتی داشتن . بی اهمیت جلوه دادن به آثار مواد مخدر كه ناشی از جهل و نادانی است . خستگی های جسمانی ، روانی ، فكری كه خود با استفاده از اعتیاد در پی‌یافتن راحتی و آرامش است . احساس خود كم بینی و حقارت و گاهی هم خود خواهی و غرور احساس بی ارزشی و بی هدفی در زندگی ستیزه والدین و روابط نامطلوب والدین با یكدیگر و با جوانان و نوجوانان . در دسترس بودن دارو : یكی از مهمترین عوامل اعتیاد در دسترس بودن داروست ، چون چیزی كه با آسانی در اختیار مردم قرار گیرد گرایش به آن آسانتر صورت می پذیرد . مثلا در كشور نپال كه مصرف حشیش و ماری جو انا و هروئین آزاد است بالاترین رقم جذب توریست جوان را از جوامع صنعتی غرب دارد و حتی برخی از دخترانی كه به نپال می آیند و مدت اقامتشان طولانی می شود ممكن است برای خرید مواد مخدر تن به خود فروشی بدهند . نابرابری اقتصادی و اجتماعی : اختلاف طبقاتی در هر جامعه به بی ایمانی بیشترین افراد آن جامعه نسبت شرایط اقتصادی موجود منتهی میشود و همین بی ایمانی نسبت به شناخت اجتماعی در گرایش به اعتیاد تاثیر بسزائی دارد . یكی از دلائل عمده ای كه جامعه امریكا بالاترین رقم معتادین را دارد وجود طبقات اجتماعی مختلف در آن جامعه است . طبقاتی بودن آن جامعه تضاد اجتماعی را زیاد می كند و شاید مواد مخدر راه درمان مناسبی در این زمینه برای مردم باشد . بیكاری : بیكاری بعنوان یك مسئله اجتماعی زمینه مساعدی برای انحرافات اجتماعی بویژه اعتیاد است افراد بیكار چون بیشترین اوقات خود را در قهوه خانه و یا تریاها میگذارند و اینگونه اماكن بهترین و مناسبترین جا برای فروش و مصرف مواد مخدر است در نتیجه گرایش و كشش بطرف اعتیاد عامل مساعدی بشمار می آیند كه در اصل از بیكاری مردم ناشی میشود . رشد بیقواره صنعت : اگر در جامعه ای رشد صنعت بسرعت افزایش یابد و در آمد ناشی از آن صنعت بطور عادلانه توزیع نگردد و كاركنان برای اداره زندگی خود مجبور باشند ساعات بیشتری را بكار مشغول شوند خود بخود به خستگی جسمی و روحی آنها منجر شده و ناگزیر می شوند كه این خستگی را از طریق مصرف مواد مخدر بر طرف نمایند . تسلط گروه های اقلیت نژادی : نمونه زنده این مسئله در جامعه امریكا وجود سیاه پوستان و یا سرخپوستان معتاد است كه نسبت به سفید پوستان رقم بیشتری از معتادین آن جامعه را تشكیل می دهند . رفاه اقتصادی خانواده : تعداد چشمگیری از مشتریان مواد مخدر را افراد ثروتمند و پر درآمد جامعه تشكیل‌میدهند چون در خانواده هائی كه رفاه زیاد است روابط انسانی بر اثر كثرت كار و یا سرگرمی ضعیفتر میگرددو ضعف روابط انسانی به نوبه خود عامل مساعدی برای كشش به مواد مخدر است‌. بهترین دلیل افزایش روزانه درصد معتادین در جوامع صنعتی غرب است كه با رشد صنعت روابط انسانی ضعیف تر می گردد . فقر مادی خانواده : بیشترین معتادان هر جانعه را افراد فقیر تشكیل می دهند مثلا افرادیكه در محله های شلوغ و پرجمعیت شهرهای صنعتی و تجاری زندگی می كنند . بیشترین درصد معتادین شهر نیویورك هستند . عللی كه این افراد را به این راه میكشاند یكی محرومیتهای ناشی از فقر است كه تنها را ه فرار از این ناراحتیها را مصرف مواد مخدر می دانند . دومین علل اینكه تولیدكنندگان سعی میكنند عوامل توزیع را از اینگونه افراد انتخاب كنند چون اولا بعلت فقر ، تخصص و حرفه ای ندارند و در نتیجه بازار كارشان بی رونق است عوامل تولید سعی می كنند اول آنها را معتاد كنند و بعد از آنها برای فروش مواد مخدر استفاده نمایند . تمتع : چون پس از مصرف دارو احساس لذت و شعف و حالتهای شادی بخش به فرد دست میدهد كه در مواقع عادی چنین حالتهایی برایش پیش نمی آید بنابراین سعی میكند هر طور شده روز دیگر نیز برای كسب چنین حالتی خود را به دارو برساند و پس از چند بار مصرف مكرر ، شخص معتاد می گردد . جنگ و بحران : جنگ یك پدیده نامساعد اجتماعی است و مردم كشورهای جنگ زده بعلت از دست دادن عزیزترین اعضاء خانواده هایشان نسبت به زندگی و آنچه در اوست بد‌بین شده و برای رهائی از این ناراحتی ها بمواد مخدر پناه می برند . مصرف بیش از حد متادون در آلمان در جنگ جهانی و یا مصرف بیش از حد هروئین و مرفین بوسیله سربازان آمریكائی در جنگ ویتنام نمونه زنده ای از این مسئله است .

نشانه های اعتیاد تغییر ناگهانی در رفتار و خلق و خوی فرد تغییر ظاهر فرد ( نامرتبی و آشفتگی ) از دست دادن اشتها ، کاهش وزن و تغییر حالت مردمک چشم تغییر ساعات خواب تمایل به قرض کردن پول ، فروش لوازم شخصی و لوازم منزل کناره گیری از جمع دوستان و آشنایان و ایجاد رابطه با دوستان جدید از دست دادن انگیزه برای کارکردن ، مدرسه رفتن و غیبت مکرر از محل کار و مدرسه جای زخم و اثر سوزن روی ساعد و بازو رفتن به مکانهای خلوت مثل انباری ، مکانهای مخروبه و ... مصرف مکرر داروهای آرام بخش بدون دلیل مشخص پیدا شدن ابزار و وسایل مربوط به اعتیاد مثل زرورق ، سرنگ و کاغذ لوله شده . تعاریف اعتیاد □ اعتیاد یعنی خوگرفتن و وابسته شدن جسمی‌، روانی و عصبی فرد به مواد مخدر كه ترك یا فرار از آن ناممكن و یا بسیار مشكل است. □ اعتیاد یعنی مصرف نابجا و مكرر مواد مخدر كه موجب وابستگی به آنها می‌شود. این وابستگی بدنی و روانی است، ترك مصرف مواد افیونی مشكلات و محرومیت های بدنی و روانی را در پی خواهد داشت ( از مقاله دكتر سید حسین فخر ). □ اعتیاد عبارتست از وابستگی به عوامل یا موادی‌ كه تكرار مصرف آنها با كم و كیف مشخص و درمان معین از دیدگاه معتاد ضروری می‌نماید. ( از مقاله دكتر احمد حسنی ). □ اعتیاد یك بیماری روانی، اجتماعی، اقتصادی است كه بر اثر فعل و انفعال تدریجی بین بدن انسان و مواد شیمیائی تحت تأثیر یك سلسله شرایط و اوضاع و احوال خاص روانی، اقتصادی، اجتماعی و سنتی به وجود می‌آید. ( از تحقیق خانم دكتر ربابه شیخ‌الاسلام ) □ از نظر فارماكولوژی اعتیاد عبارت است از حالت مقاومت اكتسابی كه در نتیجه استعمال متمادی دارو در بدن حاصل می‌شود به قسمی كه استعمال مكرر دارو موجب كاسته شدن اثرات تدریجی می‌گردد و پس از مدتی شخص می‌تواند مقادیر سمی دارو را در بدن بدون ناراحتی تحمل كند و در صورتی كه دارو به بدن نرسد اختلالات جسمی و روانی موسوم به سندروم محرومیت بروز می‌كند. در سال 1950 سازمان جهانی بهداشت تعریف زیر را برای اعتیاد ارائه دادند: □ اعتیاد داروئی حالتی است كه در اثر مصرف دوره‌ای یا مداوم یك ماده شیمیائی ( طبیعی یا مصنوعی ) كه برای انسان یا جامعه مضر باشد ایجاد می‌گردد و ویژگی‌های آن به قرار زیر است: 1- اشتیاق یا نیاز اجباری به استفاده مداوم آن ماده و ظهور رفتاری اجباری برای پیدا كردن آن به هر وسیله. 2- تمایل به افزودن به مقدار مصرف به مرور زمان. 3- پیدا شدن وابستگی‌های جسمی و روانی براثر استفاده از آن ماده. این كمیته برای استفاده مداوم یا دوره‌ای مواد شیمیائی كه برای فرد و جامعه مضر نبوده و نیز حالت ایجاد شده توسط آن خصوصیات بالا را نداشته باشد واژه عادت داروئی را در نظر گرفت. ولی به مرور زمان مشخص گردید كه تعاریف خصوصاً برای عادت داروئی نارسا هستند و به همین دلیل در سال 1957 میلادی تعاریف توسط كمیته كارشناسان سازمان جهانی بهداشت مجدداً به این صورت تصحیح گردید كه وابستگی روانی به یك دارو “بدون پدیده محرومیت” را عادت و وابستگی روانی و جسمی “همراه با پدیده محرومیت” را اعتیاد نامیده‌اند. اما تعاریف فوق نیز با شروع مصرف داروهائی از قبیل ال . اس . دی و آمفتامین‌ها نارسا شدند. چون مصرف آمفتامین‌ برای گروهی موجب افزایش فعالیت‌های روزانه می‌گشت و برای گروهی حمله جنون ایجاد می‌كرد به همین جهت در سال 1964 كمیته مزبور اصطلاح وابستگی داروئی را Drug Dependence برای هر دو حالت فوق انتخاب كرد و چنین استدلال نمود كه یك بیمار ممكن است نسبت به داروی خاص وابستگی روانی پیدا كند، در حالی كه بیمار دیگر نسبت به همین دارو، علاوه بر وابستگی روانی از لحاظ جسمانی نیز وابسته شود. كمیته مزبور وابستگی داروئی را حالتی ناشی از استعمال مكرر یك دارو به طور دوره‌ای یا مداوم می‌داند، كه خصوصیات آن بسته به ماده مورد استفاده متغیر است و به هیم دلیل ذكر شده است كه نام شیمیائی مورد بحث در جلو عبارت “وابستگی داروئی” قید گردد. به هر حال با توجه به اینكه در كشور ما واژه اعتیاد از همه جهت قابل درك عموم می‌باشد در این سایت از كلمه اعتیاد بیشتر استفاده شده است. با توجه به تعاریف فوق در رابطه با اعتیاد مشخصاً در چند مقوله با یكدیگر شریكند و آن اینكه: 1- وابستگی شدید وجود دارد. 2- وابستگی جسمی و روانی است. 3- قطع این وابستگی مشكلاتی را به همراه دارد. تفاوت عادت و اعتیاد « عـادت » و « اعتــیاد » دو اصطلاح و عنوانی هستندكه در افكار عمومی به غلط مشابه و معادل هم در نظر گرفته می‌شوند در صورتیـكه اختلاف كلی و اساسی با هم دارند . « عادت » در اصل عبارتست از تطابق موجود زنده با محیط زیـست یا شرایـط جدید و بی‌سابقه كه در انسان انواع مختلف وجود داشته و در كتاب « معمای عادت » طرح جدیـدی در مورد تعریف و تقسیم‌بندی آن ارئه گشته و « عادت » بر چهار گروه اصلی بشرح زیر تقسیم شده‌اند : اول - « عادت روحی » كه عبارتست از تطابق روحی و معنوی با مسائل و موضوعات و كلیه پدیده‌های جدید و بی‌سابقه‌ایـكه با آنها انس و عادتی از پیش وجود نداشته تا آثار معنـوی حاد آنها از بین برود ؛ از قبیل خبر خوش یا ناخوش مهمی كه در ابتدا انـسان را بشدت متأثـر نموده و تحت تأثیر خود قرار میـدهد ، مانند اثرات خبر فوت پدر یا مادر و نزدیكان مورد علاقه یا خبر موفقیت در كنكور ورودی دانشگاه و یا خبر اصابت جایـزه بزرگی در قرعه‌كشی و غیـره . به مرور زمان كه خبر كهنه میـشود ( انسان ضـمن انس گرفتن به آن عادت كرده ) اثرات روانی آن از بین میرود . دوم - « عادت عضوی » عبارتست از عادت دادن عضوی از اعضاء بدن بكار و فعالیت منظم و مداوم غیرارادی معینی كه قبلاً‌ از روی علم و آگاهی و دخالت شـعور و اراده انسان صورت میگرفته ولی پس از تمرین و تكرار كافی میتواند بطور خودبخودی و غیر ارادی و ناآگاه نیز انجام گیرد ، مانند عادت دادن انگشتان به حروف ماشین تایپ یا عادت دادن دستها و پاها بكارهای معینی مانند دوچرخه سواری و راننـدگی یا به هنرها و صنایع . سوم - « عادت غریزی » عبارتست از عادت عضوی مشخصی كه به اقتضـای فطری و ناآموخته از بدو حیات در اعضاء وسـلولها و نسوج معینی بوجود آمده و همان خـصوصیات عادت نامبرده دو فوق را داراست مانند كار قلب و كلیـه‌ها و ریـه‌ها و فعالیتهای درونی اعـضاء و نـسوج و سلولهای داخلی بدن كه بطور غیر ارادی و منظم انجام میگیرد . چهارم - « عـادت حیاتی » عبارتست از تـطابق بدن مـوجود زنده ( تطابق بیولوژیكی ) با شرایط جدید محیط زندگی بخصوص از نظر عوامل فیزیكی وشیمایی مانند تـطابق بدن با گرما و سرما ( عامل فیزیكی ) یا با رژیم‌های غذائی و داروئی مختلف ( عامل شیـمیائی ) یـا با آب و هواهای مختلف ( عامل فیـزیكی و شیمیائی توأم ) . در استعمال دارو بمدت دراز ( و هر نوع تركیبات شیـمیائی مختلف در حد تحمل بدن ) نوعی تطابق بیـولوژیكی بوجود می‌آید كه در صورت قطع استعمال آن دارو یا ماده شیمیائی معین و بخصوص ( مانند استعمال طولانی داروهای مسـكن یا خواب آور ) ممكنست اختلالات فیزیكی و شیمیائی و بدنبال آن اختلالات فیـزیولوژیكی و بیولوژیـكی محسوس و گاهی غیرقابل تحمل در شخص بوجود آید زیرا بدن در اثر عادت به آن دارو و تطابق با شرایـط مربوط بمصرف آن به یك اعتدال مجازی موقتی رسیـده كه با حذف آن ، اعتدال بدن بر هم میخورد و شخص موقتاً‌تحت فشار خاصی قرار میگیرد زیرا بدن مستقیماً به آن دارو عادت كرده و خو گرفته است كه ایـن امر در مورد مواد مخدر بسیـار سخت و از تمام انواع عادات بیـولوژیكی یاحیاتی ( تطابق بیـولوژیكی ) دردناكتر و غیرقابل تحمل‌تر است . « اعتیـاد » عبارتست از تطابق بدن با هر دارو یا ماده شیمیائی خارجی غیرلازمی بمدت طولانی كه یكی از انواع عادات حیاتی یا عادات بیولوژیـكی محسوب میگردد . استعمال مداوم و طولانی مواد مخدر منجر به ایـجاد سخت‌تریـن انواع عادات حیـاتی در بدن میشود كه همان « اعتیـاد به مواد مخدر » میـباشد . تـریـاك یا تغییر « عـادت » عموماً سهلتر و سریعتر و بـدون عوارض سخت بوده و به مانند ترك اعتیاد با مـشكلات بزرگ روبرو نمیگردد ، در حالیكه « اعـتیاد » علاوه بر لطمات سنگین جانی و خـسارات مالی بسیـار و آماده كردن بـدن به انـواع بیـماریهای جسمی و روحی گوناگون ، از نظر تـرك و رهائی با مشكلات بزرگ و گاهی با زحمات و مشقات و سختـی‌ها و نامـلایمات بیشتری همراه است ولی البته نباید فراموش كنیم كه « ترك اعتــیاد غیر ممكن نیست » و چون عنوان « اعتــیاد »‌ از طرفی اكثراً با « عادت »‌قابل اشتباه بوده و در تمام موارد نمیتواند مطابق با واقعیـت امر در استعمال طولانی داروهای مختلف و مواد ، صدق و تطابق نمایـد از اینروست كه در سالهای اخیر از طرف محافل علمی و پزشكی تعاریف دیگری انتخاب گردیده كه بیش از هعمه تعاریـف سازمان بهداشت جهانی كاملتر و جامع‌تر و مطمئن‌تر و نیز قابل استفاده در تمام جهات استعمال مداوم داروها ( اعم از مخدر و غیره ) بوده و آن انتخاب عنوان « وابستگی به دارو » است

آشنایی با مواد توهم زا توهم زاها چه موادی هستند؟ موادی هستند كه تغییراتی در خلق و ادراکها به خصوص بینایی ایجاد میكنند. البته كلیه حواس پنجگانه را تحت تاثیر قرار میدهند. شناخته شده ترین و قوی ترین توهم زاها عبارتند از ال.اس.دی (LSD) كه از قارچی انگلی كه كه روی گیاه چاودار زندگی میكند تهیه میشود. البته به طور مصنوعی نیز قابل تولید است. ال.اس.دی در اشكال مختلف مثل قرص های بسیار كوچك (نقره ای ـ خاكستری)، كپسول، پودر و مایع بدون رنگ و بو وجوددارد. یكی دیگر از اشكال رایج ال.اس.دی كاغذهای مربع شكل آغشته به ال.اس.دی محلول درالكل است (به شكل تمبر)، كه در ابعاد كوچك (۷-۶ میلی متر) و با تصاویر جالب (شخصیت های كارتونی، كبوتر و…..) ارائه میشود. نامهای رایج : اسید (acid )، تریپ (trip) ، LSD راههای مصرف: معمولاً به صورت خوراكی مصرف میشود. قرص یا پودر را روی حبه ای قند میگذارند و پس از اضافه كردن چند قطره آب و حل شدن میخورند. كاغذهای آغشته به LSD (در فرم تمبر) را هم در دهان یا نقاطی از بدن كه با چاقو برش می دهند، قرار میدهند. آثار مصرف : آثار مصرف معمولاً پس از نیم تا یك ساعت شروع شده در عرض ۶-۲ ساعت به حداكثر میرسد و در عرض ۱۲ ساعت آهسته كم میشود. آثار بسته به شرایط خلقی مصرف كننده و شرایطی كه در آن ماده مصرف می شود متفاوت خواهد بود. آثار جسمانی: افزایش ضربان قلب و فشار خون و درجه حرارت بدن، گشادشدن مردمكها و لرزش دستها آثار روانی: تغییرات رفتاری به صورت اضطراب، هول، ترس از دیوانگی، افسردگی، سوءظن، اختلال در قضاوت، رفتارهای خودآزارانه حتی خودكشی، اختلال ادراك (عمدتا در زمینه بینایی)، درهم آمیزی حس ها (دیدن صداها و شنیدن رنگها ) و اختلال تعادل. آثار روانی غیرقابل پیش بینی است. از حالت سرخوشی (سفر خوب Good trip) تا اضطراب و حملات هول (سفر بد (Bad trip متفاوت است. به دنبال مصرف طولانی مدت امكان تجربه علائم ادراكی ناشی از مصرف حتی بدون مصرف ال.اس.دی (Flash back) وجود دارد. همچنین خطر بروز جنون و كاهش تمركز نیز وجود دارد. چگونه كمك كنیم؟ مواد توهم زا وابستگی جسمی ایجاد نمی كند و باید بلافاصله قطع شوند. بسیاری از مصرف كنندگان عوارض روانی را تجربه خواهند كرد، كه نیاز به مراقبتهای روانپزشكی خواهند داشت. در خصوص (Flash back) باید به مصرف كننده اطمینان داد كه به دنبال قطع مصرف این عارضه از بین خواهد رفت. در زمانی كه علایم بد روانی بروز میكند و مصرف كننده بسیار ترسیده است باید در محیطی با حداقل تحریكات صوتی و بینایی قرار بگیرد و برای چندین ساعت تحت حمایت و مراقبت دائم باشد. در صورت بروز جنون مراقبتهای جدی روانپزشكی ضروری است . درمانهای رفتاری به كاهش مصرف كمك خواهند كرد . سایر اطلاعات: • مصرف حشیش، كوكائین و داروهای سرماخوردگی آثار و عوارض روانی را تشدید می كند. • ۲۴ ساعت پس از مصرف در ادرار قابل تشخیص است. • علائم ناشی از مصرف LSD بصورت flash back معمولا تا ۵ سال رفع میشود. اما گاه به طور دائم باقی می ماند. • در محیط تاریك علائم تشدید میشود. • عوارض ناشی از مصرف بر روی نوار مغزی قابل پیگیری است.

نقش نالترکسون در درمان اعتیاد به مواد مخدر قبل از اینکه در مورد داروی نالترکسون صحبت کنیم بهتر است بطور خلاصه به نحوه اثر مواد مخدر در بدن اشاره کنیم. در سیستم اعصاب مرکزی هورمونی به نام اندورفین وجود دارد که در استرس های شدید ترشح شده و باعث ایجاد تسکین و بالا رفتن سطح تحمل در انسان می شود. اگر ندیده باشید حتما شنیده اید که فرضا در جنگ یا در یک سانحه، دست شخصی قطع شده ولی وی در ابتدا دردی را احساس نکرده است! علت عدم احساس درد در چنین شرایطی، می تواند ناشی از ترشح و تاثیر اندورفین باشد. ضرب المثل – هنوز داغه حالیش نیست! – در حقیقت اشاره به تاثیر اندورفین در بدن دارد. مثال دیگری که شاید اشاره به آن خالی از لطف نباشد بی خوابی بعد از ورزش است! حتما برای شما هم اتفاق افتاده است که بعداز فعالیت بدنی یا ورزشی به شدت خسته شده اید ولی از خستگی خوابتان نبرده است! در این شرایط می توان گفت شما دچا نئشگی ناشی از ترشح اندورفین شده اید! پس اینکه می گویند: ورزش دشمن اعتیاد است کاملا واقعیت علمی دارد. ورزش می تواند منجر به ترشح اندورفین شده و ایجاد تسکین و نشاط کند. بصورت طبیعی در سطح سلول های بدن گیرنده هایی وجود دارند تا اندورفین که در بین عوام به مورفین داخلی معروف است بتواند با چسبیدن به این گیرنده ها اثرات خود را در شرایط بحرانی در بدن ایجاد کند. داستان اعتیاد از این قرار است که: ساختمان شیمیایی مورفین شباهت زیادی به ساختمان شیمیایی اندورفین دارد. مورفین موجود در مواد مخدر وارد بدن شده و به شدت به این گیرنده ها می چسبد و شرایطی را پیش می آورد که سلول تصور می کند گیرنده مذکور از بین رفته است پس یک گیرنده جدید دیگر می سازد. با مصرف دوباره مواد مخدر، گیرنده جدید نیز با مورفین پوشیده می شود و سلول باز هم گیرنده جدید دیگری می سازد. به این ترتیب تعداد این گیرنده ها در افرادی که مواد مخدر را بصورت طولانی مدت استفاده می کنند زیاد می شود. زیاد شدن گیرنده ها باعث ایجاد اثرات ناخوشایندی می شود و شخص مصرف کننده مواد مخدر مجبور است برای جلوگیری از این علایم همچنان مصرف خود را ادامه دهد یا بالاتر ببرد! وقتی شخصی بطور طبیعی پاک می شود یا با هر روشی مورد سم زدایی قرار می گیرد، تنها مورفین موجود در بدنش خارج می شود ولی گیرنده های مورفین همچنان به تعداد زیاد در بدن وی باقی می مانند که منجر به علایمی از جمله ولع مصرف مواد مخدر می شوند. بدون مصرف نالترکسون به شرط پاک ماندن بیمار، تقریبا شش ماه طول می کشد که این گیرنده ها کم شده و به تعداد طبیعی نزدیک شوند. با مصرف نالترکسون به مدت حداقل شش ماه این مدت زمان به سه تا چهار ماه کاهش می یابد. نالترکسون آنتاگونیست یا داروی ضد مواد مخدر است. وقتی وارد بدن فرد وابسته به مواد مخدر می شود،مورفین را از گیرنده های مورفین جدا کرده و در اندک زمانی شخص به شدت دچار علایم ترک یا همان خماری می شود. این علایم به قدری شدید است که گاها تیم درمانی را نیز دچار وحشت می کند. دردهای شدید اسکلتی عضلانی و شکمی، اسهال و استفراغ شدید، پرشهای عضلانی و ... که کنترل آن نیز نسبتا مشکل است شخص را راهی بیمارستان می کند! اگر این دارو توسط شخصی که از مواد مخدر پاک شده است مصرف شود نه اینکه علایم خاصی ایجاد نمی کند بلکه با از بین بردن گیرنده های مورفین با عث کاهش ولع مصرف مواد مخدر نیز می گردد. پس باید زمانی این دارو را به بیمار تجویز کنیم که مطمئن باشیم سم زدایی با موفقیت انجام شده و بیمار کاملا پاک است. برای اطمینان از پاک بودن بیمار بعد از قطع داروهای سم زدایی باید بیمار حداقل به مدت ده تا چهارده روز پاک مانده و هیچ ماده مخدر یا شبه مخدری در طول این مدت استفاده نکند. بعد از این مدت بیمار به کلینیک مراجعه می کند و در کلینیک از بیمار تست مورفین گرفته می شود و در صورت منفی بودن تست مورفین تست دیگری به نام تست چالش نالوکسان انجام می شود. در صورتیکه جواب هر دو تست منفی باشد بیمار می تواند از فردای همان روز روزانه 50 میلیگرم نالترکسون بصورت خوراکی مصرف کند. علاوه بر کاهش ولع مصرف مواد مخدر از مزایای دیگر نالترکسون می توان به چند مورد زیر اشاره کرد: 1 . وقتی شخص نالترکسون را در حضور خانواده مصرف می کند می توان از پاک بودن شخص اطمینان حاصل کرد. 2. اگر شخصی بعداز مصرف نالترکسون اقدام به مصرف مواد مخدر کند سه حالت زیر ممکن است اتفاق بیافتد: • مصرف مواد مخدر هیچ گونه اثری روی فرد نمی گذارد. • شخص به شدت خمار شده و راهی بیمارستان یا کلینیک می شود • مرگ به علت مسمومیت با مواد مخدر پس شخصی که نالترکسون مصرف کرده است اگر دچار هوس شود می داند که در صورت مصرف مواد مخدر خطر مرگ را بالقوه بر خود تحمیل می کند. به همین خاطر هوس خود را بخوبی کنترل می نماید. مدت زمان اثر نالترکسون بیست و چهار ساعت بوده و مصرف مرتب آن از اهمیت زیادی برخوردار است. نالترکسون ایجاد وابستگی نمی کند و بر عکس در بسیاری از موارد بیماران به بهانه های مختلف سعی می کنند از خوردن آن سر باز زنند که در این مورد در کلاس های آموزش خانواده در کلینیک تخصصی ترک اعتیاد آینده به خانواده های بیماران آموزش های لازم داده می شود. نالترکسون باید حداقل به مدت شش ماه روزانه مصرف شود. در برخی بیماران ممکن است مصرف آن حتی برای بیشتر از دوسال نیز توصیه شود. نالترکسون عوارض جانبی خاصی ندارد. در صورت بروز عوارض جانبی حتما باید این مسئله توسط پزشک درمانگر تایید شود. بدون تایید پزشک درمانگر به هیچ وجه نباید مصرف نالترکسون را قطع یا کم کرد. در برخی بیماریها نیز برا ساس نظر پزشک درمانگر باید تعیین دوز انجام شود. بعداز سم زدایی و شروع نالترکسون به بیمار کارت مصرف نالترکسون داده می شود. بیمار باید این کارت را همواره با خود همراه داشته باشد تا در صورت بروز شرایط اورژانسی برای وی داروهای مخدر یا شبه مخدر تجویز نشود. در مواردی که استفاده خوراکی این دارو برای بیمار مشکل است می توان از پلت یا کپسول زیر پوستی آن استفاده کرد. به این ترتیب دارو در زیر پوست کاشته شده و روی آن بخیه زده می شود. و بر اساس نوع کپسول در طول دو، سه یا شش ماه به تدریج جذب می شود. سوء مصرف قرص های ریتالین ( متیل فندایت) قرص های ریتالین در وهله اول برای درمان یکی از انواع اختلال بیماریهای روانی دوران کودکی به نام “بیش فعالی همراه با نقص توجه” استفاده می شود, در مواقعی نیز توسط پزشکان برای درمان بیماران مبتلا به ” حمله خواب” تجویز می شود ولی در سال های اخیر مصرف خود سرانه این دارو در کشور ما رو به افزایش گذاشته است که عدم آگاهی از آثار و ویژگی های این قرص می تواند نگران کننده باشد. به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، هم اکنون گزارش های متعددی وجود دارد که برخی از افراد برای بیدار ماندن در شبهای امتحان به جای مصرف قهوه و چای از قرص های ریتالین استفاده می کنند. شواهد متعدد حاکی از آن است که این افراد از این قرص ها استفاده می کنند تا بتوانند چندین ساعت متوالی بیدار بمانند و به شکل غیر معمولی تمرکز خود را در مدت طولانی حفظ کنند. آثار مصرف ریتالین: از آنجا که ریتالین دارویی است که توسط پزشکان تجویز می شود, مصرف کنندگان تصور می کنند این قرص های بی خطرند و آن ” بد نامی ” مواد مخدر را ندارند. در حالی که عوارض مصرف خودسرانه این قرص ها می تواند در حد مواد دیگر نظیر کوکایین و آمفتامین باشد. شایع ترین عوارض مصرف خود سرانه قرص های ریتالین عبارتند از: - عصبی شدن و بی خوابی - حالت تهوع و استفراغ - احساس سرگیجه و سردرد -تغییرات ضربان قلب و فشار خون(که معمولا به صورت افزایش است ولی در مواردی نیز به شکل کاهش دیده می شود) - خارش و جوش های پوست - دردهای شکمی, کاهش وزن و مشکلات معده - مصرف دایمی و اعتیاد(وابستگی) - بروز حالت های روان پریشی (جنون) و علایم وابستگی به ریتالین - بروز افسردگی پس از قطع مصرف عوارض مصرف مقادیر زیاد ریتالین: - از دست دادن اشتها و سوء تغذیه - لرزش و پرش عضلات - تب,تشنج و سردرد - نامنظم شدن ضربان قلب و تنفس که در مواردی می تواند به شکل خطرناکی ادامه پیدا کند - تکرار حرکات و اعمال بی هدف - بروز حالت های پارانویید(سوء ظن), توهم و هذیان - احساس حرکت و جنبش حشرات در زیر پوست - مرگ(تاکنون در چند مورد سوء مصرف ریتالین منجر به مرگ شده است)

4- برومو 2،5 دی متوکسی فنتیلامین مشخصات 4- برومو 2،5 دی متوکسی فنتیلامین 4-bromo,dimethoxy-phentylamine به عنوان یک داروی تهییج کننده و جزوداروهای صناعی توهم زاست. ساختمان ترکیبی آن شبیه بسیاری از داروهای زیرمجموعه کنترل شده‌ها می‌باشد. ساختن مقادیر زیاد این داروها و استفاده‌های مخاطره آمیز دوزاژ آنها در خلال ناخالصی وناپاکی و غیرواقعی بودن آنها خطر آفرین می‌باشد. در اواخر سال 2000 میلادی افزایش ناگهانی داروی فوق رادر کلوپها وپارتی‌های دوره ای بوضوح دیده شده است. استفاده‌های مجاز هیچ مجوز پزشکی وطبی جهت استفاده از این دارو وجود ندارد در امریکا افراد افسرده جهت ایجاد لذت از این دارو استفاده می‌کنند. گر چه احتمال تولید وشروع استفاده این دارو در استرالیا می‌باشد اما بزودی استفاده از این دارو در تگزاس و کالیفرنیا دراوایل 1970 میلادی شیوع پیدا کرد و بازارهای آنجا را تصرف کرد. شیوع اولیه این دارو و عدم توانایی در کنترل آن به دلیل علاقه نسل جوان بوده که برای خواب و هیجان مورد استفاده قرار می‌گرفته است. تأثیرات دارو استفاده از این دارو باعث سرخوشی و افزایش قوه ادراک ( افزایش قدرت دریافت کننده‌های بینایی شنوایی و چشایی ) می‌شود. اثرات قابل توجه در اثر مصرف تقریباً 4 میلی گرم بصورت خوراکی بوجود می‌آید و اثر سمی‌آن با مصرف 8 میلی گرم ماده ایجاد میگردد. زمان تغییرات این ماده درعرض 20 تا 30 دقیقه پس از مصرف شروع شده و و پیک اثر بین 5/1 تا دوساعت پس از خوردن ظاهر می‌شود. اثر دارو 6 تا 8 ساعت پس از مصرف طول می‌کشد. مصرف مقادیر پایین ( 4- برمو 2،5 دی متوکسی فنتیلامین ) بطور مستقل از توهم زایی و اختلالات روانی عمل می‌کند، بلکه بجای ایجاد چنین حالاتی علایمی‌از قبیل هیجان زدگی, سستی و رخوت ایجاد می‌کند. مقادیر زیادتر مصرف ( بین 20 تا 40 میلی گرم)‌مانند نمونه LSD می‌تواند حالات توهم زایی ایجاد نماید. مصرف مقدار بالای 50 میلی گرم مصرف اثری بی نهایت توهم زا و سرخوشی بی اساس وبی پایه بوجود می‌آورد. این دارو همانند DOMو DOB ( از دسته آمفتامین‌ها) توانایی اتصال به ‌گیرنده سروتونین را دارد. استفاده‌های غیر مجازاین ماده این ماده عموماً از راه خوراکی استفاده می‌شود و همچنین می‌تواند از راه استنشاقی مورد استفاده قرار بگیرد. هیچ نوع استفاده درمانی برای آن اعلام نشده است.درحال حاظر این ماده همانند داروهای توهم زای دیگر مثل DOB، LSD. MDMA درحال تهیه و تزریق به بازار می‌باشد. جامعه استفاده کننده و‌عوامل مصرف کننده فراوانی این دارو به گسترگی ال اس دی نبوده اما در بعضی از افراد همانند آنهاییکه اکستسی در مدرسه‌ها وکالج‌های دانش آموزی استفاده می‌کنند مورد استفاده قرار می‌گیرد.این دارو همانند داروها ی کلوپ مثل گاماهیدروکسی بوتیرات،‌کتامین و اکستسی در کلوپهای شبانه رواج دارد. رواج و انتشار غیرقانونی این دارو در بازار به اسامی‌، برومو, A2CB ونکسوز رواج دارد و انواع اشکال دوزاژ ونام و بسته بندیهای آن احتیاج به آنالیز شیمیایی برای شناختن دارد. کنترل اجتماعی این دارو جزو Schedul I جدول مواد کنترل شده در اکتبر سال 1970 میلادی می‌باشد. حشیش چیست ؟ حشیش صمغ چسبناك از بوته كانابیس است كه معمولا به صورت تكه های جامد مكعبی شكل فروخته می شود و در رنگهای مختلف از قهوه ای كم رنگ تا سیاه دیده شده، در ساختمان تركیبی اش به صورت انواع مختلف از خشك و سخت گرفته تا نرم و شكننده دیده می شود. معمولا آن را خرد و ریز كرده و در پیپ و یا سیگارهایی كه با دست درست می كنند، می پیچند و با ماری جوانا یا توتون مصرف می كنند. حشیش به صورت خشت پخته می شود. نامهای خیابانی آن (Pot, Smoke, grass, Hash) می باشد. از نظر طبقه بندی فارماكولوژی، تضعیف كننده یا محرك سیستم اعصاب مركزی است. مصرف پزشكی: حشیش به عنوان مسكن و ماده رفع بی خوابی كه ایجاد آرامش می كند و THC و دیگر مشتقات برای درمان برخی از بیماریها از جمله آسم و صرع می تواند مورد استفاده قرار گیرد، ولی در حال حاضر فقط در درمان حالت تهوع و استفراغ ناشی از شیمی تراپی در درمان سرطان، استفاده می شود. اثرات كوتاه مدت: باید دانست كه اثرات حشیش با توجه به مقدار و نوع استفاده (كشیدن یا خوردن) متفاوت است. وضعیت جسمی و سلامت فرد از جمله وزن، اندازه، خلق و خوی فرد، درجه تحمل و ... فرق می كند. اثرات كشیدن حشیش در عرض چند دقیقه پس از مصرف ظاهر می شود و 2 تا 4 ساعت باقی می ماند. در صورت خوردن هضم آن به طور بطی و كند صورت می گیرد. لذا اثر آن به تدریج و طولانی تر می گردد، معمولا فرد پس از مصرف حشیش احساس آرامش و راحتی می كند، قوه درك و احساس او افزایش می یابد، رنگها به نظرش شفاف تر و روشن تر می آیند، صدها به نظر از فاصله دورتر به گوش می رسد. به هر حال در ادراكات حسی به خصوص بینایی و شنوایی تحریف به وجود می آید، اشتها افزایش می یابد، مخصوصا در مورد غذاهای شیرین. از اثرات كوتاه مدت دیگر مصرف حشیش عبارتند از: خواب آلودگی ، قرمز شدن چشمها، افزایش ضربان قلب، خشكی دهان و گلو، گشادگی مردمك چشم، مختل شدن قوه حافظه و تمركز فكری به طور موقت، اختلال درك زمان و مكان، اضطراب، افسردگی، هیجان، تحرك زیاد، تحریك پذیری، تند مزاجی، بی قراری، پر حرفی، خنده های بی دلیل، احساس طرد شدگی، ترس و وحشت، دگرگونی و تغییر شكل فضا و زمان - اختلال در هماهنگی و تعادل در راه رفتن، احتمالا اوهام كه اغلب توام با حالت پارانویایی به خصوص در مصرف مقدار زیاد آن همراه است. دوز معمولی آن، مهارتهای كاربردهای ماشینی را لطمه می زند، از این رو به خصوص رانندگی در حین مصرف حشیش بسیار خطرناك است ، ماده T. H. C. كه تركیب فعال حشیش است در بدن افرادی كه تصادفات شدید رانندگی داشته اند و منجر به جراحات سختی گردیده، دیده شده است. اثرات عمده بلند مدت: تحقیقات نشان می دهد كه اثرات سوء مصرف حشیش به خصوص در بین جوانان و بزرگسالان حتمی است از جمله: از دست دادن انگیزه و علایق، آسیب به حافظه و تمركز فكر، عدم قابلیت رانندگی، كاهش قوای دفاعی بدن در برابر عفونتها و بیماریها، گیجی و سردرگمی، فقدان انرژی و ... در اثر استفاده مرتب و مداوم حشیش پیش می آید. هم چنین خطر ابتلا به برونشیت مزمن، سرطان ریه و بیماریهای دستگاه تنفسی در مصرف كنندگان منظم حشیش بیش از دیگر گروههاست. كشیدن سیگار ماری جوانا و حشیش آسیب شدیدی به دستگاه تنفسی می زند، زیرا تار موجود در آن، دو برابر قوی تر از تار موجود در سیگار معمولی است. هم جنین عوامل ایجاد كننده سرطان در تار موجود در حشیش خیلی بیش از سیگارهای معمولی است. مطالعات و تحقیقات نشان می دهد كه رشد طبیعی بك نوزاد به وسیله مصرف مرتب حشیش یا ماری جوانا به وسیله مادر، در دوران بارداری می تواند به طور جدی آسیب ببیند. آزمایشات بر روی حیوانات نشان داد كه نوزادان حیوانات آزمایشگاهی كه در دوران بارداری تحت مصرف این ماده قرار گرفته بودند، دارای برخی از ناهنجاریها و رفتار غیر عادی بودند، در اثر مصرف مداوم وابستگی روانی و تحمل ایجاد می شود، نشانه های ترك شامل اضطراب، عصبانیت، از دست دادن اشتها و بی خواب و بد خوابی است. روغن حشیش: روغــــن غلیظ سبزه تیره یا قهوه ای مایـــــل به قرمز است كه از تصفیه حشیش با یك ماده محلل ارگانیك بدست می آید و معمولا آن را به توتون داخــــل سیگار مالیده و به صورت دود كردنی مصرف می شود. تی. اچ. سی. (T. H. C.) یك تركیب حلال در حشیش است و به طور خالص، یك تركیب شیمیایی است. THC به ندرت در خیابان قابل دسترسی و خرید و فروش است و آنچه كه به نام THC فروخته می شود، معمولا پی. سی. پی یا ال. اس. دی است. THC مخفف (Tetra Hydro Cannabinol) یكی از عناصر فعال شاهدانه است. THC یك ماده قوی توهم زاست، و اثرات شیمیایی آن شباهتهایی به L. S. D. دارد كه عبارتند از تغییرات در رفتار، اختلال در حس زمان و حواس بینایی و شنوایی، از خود بی خود شدن. با این همه شواهدی وجود دارد كه نشان می دهد احتمالا این دو دارو از طریق مكانیسم های بیوشیمیایی مختلفی عمل می كنند و اثرات آنها روی عملكرد مغز متفاوت است.

مورفین در سال 1804 م. اولین الكالوئید تریاك - كه شناخته شد - مورفین(morphine) نامگذاری كردند كه از كلمه مورفئوس (Morpheuse)خدای رویای یونان باستان مشتق شده بود . از سال 1850م. كه سرنگهای تزریقی زیر جلدی به بازار آمد ، استفاده از آن گسترش بیشتری پیدا كرد.مورفین از تریاک استخراج میشود و یا مستقیما از ساقه خشخاش بدست می آید و به صورت پودری کریستالی به رنگ قهوه ای روشن و یا سفید می باشد. مورفین به اشكال قرص، كپسول، پودر یا محلول عرضه می شود و از طریق خوراكی، كشیدن از راه مجاری تنفسی و تزریق زیر پوستی و داخل سیاهرگی مورد استفاده قرار می گیرد.شروع مصرف ‹‹ مورفین ›› را متخصصان به ‹‹ ماه عسل ›› تعبیر می كنند. زیرا ‹‹ مورفین ›› تمام احساسها را تغییر می دهد، و به تجربه های اداركی، خلقی و حسی و اساساً ارتباطات شخص با دنیای خارج، ظاهر دلنشینی می بخشد. این لذت در ابتدا در مورد احساسات داخلی نامشخص، بسیار شدید است. كاركرد ذهنی در سطوح بالا مانند قدرت استدلال نه تنها دچار اشكال نمی گردد، بلكه عملكرد آن با شور و هیجان زیاد توأم است. البته پس از مدتی مصرف، عادت پدیدار می گردد و شخص به ناچار مقدار مصرفی خود را افزایش می دهد. اضطراب كه خود جزئی از درد و رنج وابسته به كمبود احتمالی در اعتیاد است، سبب می شود كه شخص علاوه بر افزایش مقدار مصرفی خود، فواصل مصرف را كاهش داده و به این شكل از بروز علائم كمبود و اضطراب احتمالی جلوگیری نماید. البته افرادی هستند كه مصرف روزانه خود را بدون افزایش قابل ملاحظه ادامه می دهند، و زندگی خود را براساس ریتم سرنگ ها قرار داده و به كار و زندگی معمولی خود مشغول می باشند. اما افراد دیگر قادر به تداوم كار و فعالیت نبوده و دائماً درپی بالا بردن مقدار مصرفی و پر كردن سرنگ های بعدی هستند. اختلاف مورد اشاره مربوط به سازمان روانی - شخصیتی فرد و قدرت او در كنترل تمایلات و ارضا آن است. اما در اكثر موارد، اعتیاد به مشتقات ‹‹ تریاك ›› به طور عام و به ‹‹ مورفین ›› به طور خاص، موجب زوال سریع فیزیكی ، روانی و اجتماعی می گردد، و افرادی كه قدرت ذهنی خود را حفظ كرده اند، رنج فراوان می كشند. زیرا دیگر از ماه عسل خبری نیست، بلكه فقط لحظات پر اضطراب و سختی وجود دارد كه شخص به پركردن سرنگ فردای خود می اندیشد. مرفین به صورت امروزی برای از بین بردن درد از قرن 19 م. سابقه دارد و از حیث طبقه بندی فارماكولوژی، تضعیف كننده سیستم مركزی اعصاب می باشد. توتون چیست ؟ توتون، برگهای خشك شده گیاه تنباكو است كه می تواند به صورت كشیدنی (دود كردن) و احیانا جویدنی در اشكال مختلف سیگار، سیگار برگ، توتون پیپ، قلیان و ... مورد استعمال قرار گیرد. از تركیبات خطرناك سیگار نیكوتین، تار و مونو اكسید كربن است. تنباكو (توتون) در میان قبایل آمریكای شمالی و مركزی در قرن 16 م. كشف گردید. این گیاه مصرف پزشكی ندارد و از نظر طبقه بندی فارماكولوژی موجب تحریك یا تضعیف سیستم مركزی اعصاب می گردد. نامهای خیابانی : Sticks، Cancer (سرطان) ، Nails (ناخن)، Coffin، Weeds (سیگار، تنباكو). گیاه تنباکو اثرات كوتاه مدت: تار و دود سیگار موجب تحریك زیاد نسوج و همچنین ترشحات نایچه ها و بزاق دهان می گردد. تار موجود در سیگار در ریه ها جمع می گردد و موجب ناراحتی های دستگاه تنفسی از جمله برونشیت مزمن، تنگی نفس و آمفیزم ریوی می شود. دیگر از عوارض جسمی مصرف سیگار، افزایش فشار خون و ضربان قلب، گشاد شدن مردمك چشم، كاهش اشتها، اسهال، استفراغ و گیجی است. مسمومیت ناشی از نیكوتین در فرد ایجاد لرزش، استفراغ، اختلالات تنفسی و اغلب فلج شدن دستگاه تنفسی و تشنج شدید می نماید. مونواكسید كربن موجود در سیگار علاوه بر آسیب رساندن به فرد سیگاری به اطرافیان وی نیز همان آسیب را می رساند. یك نخ سیگار كمتر از یك میلی گرم نیكوتین وارد خون می كند. چنانچه 2 یا 3 قطره از نیكوتین خورده شود، موجب مرگ آنی می گردد و این، سمیت زیاد این ماده را می رساند. وقتی كه سیگار خورده شود، نیكوتین به آهستگی در معده جذب می گردد و از این رو است كه اغلب می توان كودكان خردسالی را كه اشتباها سیگاری خورده اند، از مرگ نجات داد. اثرات دراز مدت: تار موجود در سیگار ایجاد سرطان می كند كه رایج ترین نوع آن سرطان دستگاههای هاضمه، ریه، دهان، گلو و حنجره است. علاوه بر آن عوارض جسمی دیگری از جمله اختلالات و بیماریهای تنفسی، بسته شدن عروق و زخم معده بسیار رایج است. سیگار كشیدن موجب تنگ شدن عروق می شود، میزان ویتامین C در بدن را كم می كند، ایجاد زخمهای پوستی كه به كندی خوب و ترمیم می شوند می نماید، درجه مصونیت بدن را در برابر بیماریها كاهش می دهد. تحقیقات نشان می دهد كه هر نخ سیگار 5/5 دقیقه از عمر انسان را می كاهد. كودكان مادران سیگاری در زمان تولد از وزن كمتری برخوردارند و اغلب در خطر نارس به دنیا آمدن قرار دارند و از نظر ذهنی و رشد و نوع رفتار نیز در مقایسه با كودكان مادران غیر سیگاری در سطح پایین قرار دارند. بیشتر افراد سیگاری از نظر فیزیكی و روانی به مصرف دخانیات وابستگی پیدا می كنند.

متادن چیست ؟ متادون متعلق به گروهی از مواد به نام شبه افیون‌هاست. شبه افیون‌ها موادی با ساختار شیمیائی و عملكردی شبیه به مورفین هستند ( طبیعی و صناعی )، یكی از زیر گروههای شبه افیون‌ها خانواده مواد افیونی است كه شامل داروهای تسكین دهنده درد عصبی مركزی طبقه بندی می‌شوند بدین صورت كه كاركرد آنها به عنوان كاهش فعالیت این سیستم است. الكل،‌كانابیس، بنز و دیازپین‌ها ( شامل دیازپام، لورازپام و...) موارد دیگری از داروهای مضعف هستند. متادون به صورت صناعی ساخته می‌شود و به عنوان جانشینی برای درمان افراد و ابسته به هروئین و سایر شبه افیون‌ها به كار می‌رود. طول مدت اثر آن بسیار طولانی تر از هروئین است به طوری كه مدت اثر یك دوز واحد آن تقریباً 24 ساعت است درحالیكه درمورد هروئین ممكن است فقط 2 ساعت باشد. در یك برنامة درمانی معمولاً متادون به صورت محلولی در آب میوه تجویز می‌گردد. به طور كلی دو نوع برنامة درمانی با متادون وجود دارد: 1- درمان نگهدارنده یا طولانی مدت كه ممكن است ماهها یا سالها به طول انجامد. هدف در این برنامه كاهش آسیب‌های ناشی از مصرف مواد و بهبود كیفیت زندگی است. 2- برنامة سم زدائی در روش پرهیز مدار ( كوتاه مدت) كه تقریباً 14- 5 روز طول می‌كشد. هدف از این برنامه كاهش رنج‌های ناشی از قطع مواد افیونی مانند هروئین است. فواید درمان با متادون : بسیاری از مردم براین باورند كه مصرف كنندگان مواد افیونی بهتر است كه مصرف این مواد را به طور كلی قطع كنند. اگر چه این انتخاب برای بعضی از مصرف كنندگان این مواد مناسب به نظر می‌رسد،‌اما برای بعضی از آنها احتمال بازگشت زیاد است. البته، تحقیقات نشان داده اند كه برنامة نگهدارنده بامتادون می‌تواند جنبه‌های مختلف بهداشتی زندگی فرد معتاد به هروئین را به دلایل زیر ارتقاء بخشد: 1- هروئین با مواد دیگر مخلوط می‌شود و ناخالصی آن زیاد است. 2- متادون به صورت خوراكی تجویز می‌شود و خطرات ناشی از تزریق هروئین را ندارد. این امر موجب كاهش خطرات ناشی از استفادة‌ مشترك از وسایل آلوده در تزریق می‌گردد و درنتیجه احتمال عفونت‌های منتقل شونده از راه خون همچون هپاتیتB، هپاتیتC (كه موجب مشكلات طولانی مدت برای كبد می‌شوند) و HIV كاهش می‌یابد. 3- افرادی كه تحت درمان نگهدارنده بامتادون هستند معمولاً به شیوة زندگی متعادل و باثباتی دست می‌یابند كه شامل بهبود وضعیت تغذیه و خواب می‌شود. 4- فردكمتر تحت استرس قرار می‌گیرد به این علت كه نگران چگونگی تامین هروئین برای استفادة مكرر در طول شبانه روز نیست. 5- متادون به مدت طولانی دربدن باقی می‌ماند بنابراین روزانه یك بار مصرف می‌شود. 6- میزان جرم جهت تامین هزینة خرید هروئین كاهش می‌یابد. 7- موجب كاهش ارتباط معتادان باسیستم قاچاق و عرضه كنندگان مواد می‌شود. 8- متادون نسبت به مواد غیر قانونی ارزان تر است. 9- دربعضی شرایط می‌توان متادون را قطع نمود (درصورت تشخیص تیم درمانی ). متادون در اشکال مختلف درصورت‌ مصرف‌ متادون دربرنامة نگهدارنده بایدبه موارد زیرتوجه نمود: 1- توجه ‌شود كه مراجعان برنامة نگهدارنده با متادون مشاورة تخصصی دریافت كنند. 2- متادون همانند هروئین قوی است و درصورت مصرف غلط خطرناك است. 3- مادامیكه فرد تحت درمان بامتادون است درواقع به صورت جسمی وابسته به شبه افیون‌هاست. 4- فرد بامصرف یك دوز متادون تجربة نشئگی را ندارد. 5- فرد باید متعهد شود كه روزانه (‌حتی درتعطیلات )‌برای دریافت متادون مراجعه كند. عوارض : بعضی افراد در برنامة نگهدارنده با متادون علائم ناخواسته ای را در طول درمان تجربه خواهد كرد. ممكن است كه علت آن دوزمتادون تجریز شده باشد به صورتی كه بسیار كم یا بسیار زیاد باشد كه بخصوص درشروع درمان ایجاد می‌شود. بعضی از این علائم ناشی از عوارض خود متادون است. هنگامی كه مقدار تجویز شده بسیار كم باشد علائم شبیه به آنفلوانزا است وشامل موارد زیراست: 1- آبریزش بینی، عطسه 2- سیخ شدن موها 3- دردهای شكمی‌ 4- دردپشت ومفاصل 5- احساس ضعف جسمی 6- افزایش درجة حرارت بدن و احساس سرما 7- از دست دادن اشتها 8- تعریق 9- لرزش 10- تحریك پذیری و پرخاشگری 11- اسپاسم ماهیچه ای وپرش عضلانی 12- اختلال درخواب 13- تهوع و استفراغ 14- ولع برای مواد 15- خمیازه 16- اسهال فردی كه مصرف متادون را یكباره قطع كند ممكن است بسیاری از علائم ذكر شده را تجربه نماید. علائم ترك ( بازگیری) معمولاً یك تا سه روز بعد از آخرین مصرف شروع می‌شود و در حدود روزششم به حداكثر می‌رسد اما مدت طولانی تری به طولانی می‌انجامد. علائم ناشی از مصرف متادون به مقدار زیاد عبارتند از: 1- خواب آلودگی و چرت زدن 6- ضعیف شدن نبض و كاهش فشار خون 2- تهوع واستفراغ 7- طپش قلب 3- تنفس سطحی 8- سرگیجه 4- مردمك نوك سنجاقی 9- اختلال در عملكرد جنسی 5- كاهش دمای بدن 10- گردش خون ضعیف بعضی افراد ممكن است عوارض را تجربه كنند كه ارتباطی با دوز مصرفی متادون ندارد: 1- تعریق (فردبایدحداقل دولیتر آب در روز بنوشدتا دچاركمبود آب بدن نشود) 2- یبوست 3- درد ماهیچه‌ها ومفاصل 4- كاهش میل جنسی ‌ 5- جوش‌های پوستی و خارش 6- تسكین 7- احتباس مایع 8- كاهش اشتها، تهوع و استفراغ 9- دردشكمی 10- پوسیدگی دندان 11- بی نظمی‌درقاعدگی این عوارض مدت كوتاهی پس ازمصرف متادون فروكش می‌كند. درافرادی كه كاركرد كبدی آنها ضعیف است ( به طور مثال عفونت هپاتیتB، ‌هپاتیت‌ها ونیز استفادة طولانی مدت از الكل ) مقدار متادون تجویز شده نیاز به نظارت دقیقی دارد. افرادی كه به مواد افیونی و ابستگی ندارند در صورت مصرف متادون علائمی‌را تجربه خواهند كرد كه شبیه به علائم ناشی از مصرف مقدار زیاد متادون است (قبلاً ذكر شده است ) . شکلهای مختلف متادون مصرف متادون همراه با سایر داروها مصرف داروهای دیگر همراه متادون، بخصوص اگر آنها هم مضعف باشند (‌مانند الكل،‌افیونها از جمله هروئین یا بنزودیازپین‌ها مانند دیازپام )، خطر overdose راافزایش می‌دهد. مصرف مقادیر زیاد الكل درچند روز یا چند هفته می‌تواند طول زمان اثر متادون را كوتاه كند و موجب شود كه شخص قبل از مصرف دوز بعدی علائم ترك ( بازگیری ) راتجربه نماید. این نكته بسیار مهم است كه فرد هنگام مراجعه به پزشك یا دانپزشك، مصرف متادون راگزارش دهد تا داروهائی كه موجب تاثیر بر درمان نگهدارنده با متادون می‌شوند را تجویز ننمایند. Overdose و مرگ مرگ در اثر مصرف متادون نادر است. مرگ مرتبط بامتادون تقریباً همیشه به دلیل مصرف همزمان سایر داروها بخصوص بنزودیازپین‌ها و یا الكل می‌باشد. كادر حرفه ای بهداشتی عموماً پذیرفته اند كه درمان نگهدارنده با متادون دركاهش مرگ و میر معتادان به هروئین موثر است. مرگ در اثر مصرف متادون معمولاً به دلایل زیر اتفاق می‌افتد: 1- مصرف بیش از حد به طور اتفاقی ـ تحقیقات نشان داده است كه سوء‌ مصرف الكل و بنزودیازپین‌ها درمراجعان دریافت متادون شایع است. هرگونه مصرف همزمان داروهای مسكن، ازجمله افیونهائی مانند هروئین،‌الكل و بنزودیازپین‌ها موجب افزایش خطر سركوب تنفسی، اغماو مرگ می‌شود. 2- خودكشی ـ اختلالات عاطفی درمراجعان دریافت متادون شایع است. 3- صدمات و آسیب‌ها كه شامل تصادف باوسائل نقلیه نیز می‌باشد. خطرات دیگر : 1- دسترسی به متادون توسط افراد دیگر (برای مثال اطفال) بسیار خطرناك است و می‌تواند موجب ایجاد علائم overdose شود. متادون اضافی را باید از دسترس بچه‌ها دور نگه داشت. 2- تزریق متادون خطری عمده جهت سلامتی افراد است و خطر overdose، لخته شدن خون،‌انسداد سیاهرگها و سایر مشكلات طبی را افزایش می‌دهد. حاملگی وشیردهی : زنان جامعه كه وابسته به مواد افیونی هستند باید ترغیب شوند كه هرچه سریعتر وارد برنامة نگهدارنده با متادون شوند زیرا مصرف متادون موجب كاهش عوارض ناشی از مصرف سایر مواد افیونی، مانند هروئین می‌شود. دلایل آن عبارتند از: 1- دوره‌های ترك ناخواسته كه با مصرف سایر مواد افیونی همراه است و موجب آسیب به جنین می‌گردد درمصرف روزانة متادون رخ نمی‌دهد. 2- كیفیت زندگی این افراد در درمان نگهدارنده بامتادون بهبود می‌یابد كه موجب بهبود تغذیه و كاهش تنفس می‌گردد و نتیجة آن سلامت جنین خواهد بود. 3- متادونی كه توسط داروخانه یا مركز درمانی توزیع می‌شود حاوی هیچگونه مادة مضر دیگری كه به جنین منتقل شود، نیست. همانند سایر مواد افیونی،‌متادون از را ه جفت به جنین منتقل می‌شود. بیشتر نوزادانی كه از مادران مصرف كنندة متادون به دنیا می‌آیند، پس از تولد دچار علائم ترك می‌شوند. علائم آنها از نظر طول مدت و شدت علائم متغیر است. این نوزادان را می‌توان پس از تولد دربیمارستان به نحو موفقیت آمیزی درمان نمود. به طور كلی، زنانی كه از متادون استفاده می‌كننند درمقایسه با مصرف هروئین، دچار مشكلات و عوارض كمتری می‌شوند. چون مقدار كمی‌متادون از راه شیر به نوزاد منتقل می‌شود، مادرانی كه دربرنامة نگهدارنده با متادون هستند، ترغیب می‌شوند كه به منظور كاهش علائم ترك متادون در نوزادان،‌به شیردهی ادامه دهند. متادون در شیرمادر 4-2 ساعت پس از مصرف به حداكثر مقدار خود می‌رسد، بنابراین شیردادن به نوزاد قبل از مصرف متادون موجب می‌شود كه متادون كمتری به نوزاد برسد. قانون (استرالیا): تزریق متادون یامصرف بیش از یك دوز در یك زمان، یادادن متادون به افراد دیگر غیر قانونی است ـ دراسترالیا، همانند اكثر كشورهای غربی، متادون به صورت قانونی تهیه شده است وتوسط پزشكانی كه دارای مجوز هستند، تجویز می‌گردند. متادون و رانندگی (استرالیا): هرفردی كه تحت تاثیر یك دارو باشد رانندگی او غیر قانونی است زیرا قادر به كنترل مناسب خودرو نیست. این مورد شامل مصرف متادون هم می‌باشد و نقض این قانون موجب جریمه‌هائی مانند ممنوعیت رانندگی خواهد شد.

الکل و خواص آن الكل خالص، مایعی شفاف است و معمولا دارای 96 تا 97 درجه الكل خالص است. به این معنی كه در 100 حجم آن، 97 حجم الكل و 3 حجم آب و دیگر ناخالصی ها وجود دارد. الكل اتانول از دیر زمانی شناخته شده و در طبیعت تقریبا در همه جا یافت می شود. در بسیاری از انواع تخمیرها همیشه مقداری از این الكل به وجود می آید و مقدار كمی از آن نیز در آبهای طبیعی و معدنی یافت می شود. برای تهیه الكل از شیوه های تخمیر مواد نشاسته ای و قندی ، یا از شیوه های سنتز و مصنوعی استفاده می كنند. از نظر طبقه بندی فارماكولوژی، تضعیف كننده سیستم مركزی اعصاب است كه جزو آرام بخشها و سستی زاها طبقه بندی می شود. در پزشكی مصارف زیادی دارد ولی به علت سو استفاده در مصرف آن، مشكلاتی را در جامعه بشری ایجاد می كند. از جمله اثرات الكل افزایش خواب و گشاد شدن عروق است و به عنوان منبع انرژی زا استفاده می شود. در دردهای بسیار شدید مانند دردهای سرطانی یا تخفیف اسپاسم های شدید عضلانی موثر است. هم چنین به صورت بخار در ماسكهای اكسیژن برای افرادی كه دچار برخی ناراحتی های آسم، ریوی و اختلالات تنفسی هستند، استفاده می شود. همراه با مرفین در اعمال جراحی قلب باز و نیز در ضد عفونی و پانسمان جراحات مختلف پوست به كار می رود. از نامهای خیابانی الكل می توان Booze (مشروب خواری ، میگساری)، Sauce (سوس، ترشی) و Juice (عصاره، شربت) را ذكر كرد. اثر اصلی و عمده كوتاه مدت الكل بر سیستم اعصاب مركزی است و به عنوان خواب آور یا بی حس كننده عمل می كند. علاوه بر آن، اثراتی در هوشیاری فرد و اعمال و وظایف دستگاه مغز و اعصاب دارد. به طور كلی اثر الكل بستگی به میزان نوشیدن، اندازه، وزن بدن وضعیت سلامت جسمی و روحی فرد مصرف كننده، تجربیات فرد از جمله درجه تحمل و وابستگی، خلق و خوی و درجه خلوص نوشیدنی محتوی الكل دارد. مصرف نوشابه های الكلی در ابتدا موجب نوعی آرامش و رها شدن از قیودات و سرخوشی زیاد می گردد، ولی پس از مدتی اثرات واقعی آن از جمله ناهماهنگی در حركات عضلات (آتاكسی)، اختلال در قضاوت، آسیب اعمال حركتی و مهارتی، كندی واكنش و فعالیت دماغی و فكری تشدید حالت تهاجمی و پرخاشگری، تلوتلو خوردن، درهم و بر هم حرف زدن، سوزش قلب، پرحرفی، دوتا دیدن اشیا و افراد، گیج، گر گرفتگی ، كرختی و بی حسی اعضای بدن و افزایش ادرار می باشد. مصرف الكل حتی مصرف كم آن به خصوص اگر همراه با دیگر مواد اعتیاد آور باشد به مهارت رانندگی صدمه و آسیب می رساند. پس از 8 تا 12 ساعت كه از مصرف زیاد آن بگذرد، سردرد، تهوع، لرزش و استفراغ ایجاد می شود. مصرف خیلی زیاد آن ممكن است موجب فلج شدن فعالیتهای مغزی و دستگاه تنفسی و در نتیجه مرگ می گردد. به طور كلی این اثرات چنانچه همراه با مصرف آرام بخشها و دیگر داروهای تضعیف كننده باشد، تشدید می گردد. مصرف زیاد آن همراه با داروهای ضد افسردگی از جمله بار بیتوریك ها اغلب ممكن است، موجب مرگ فرد گردد. مصرف منظم و مستمر حداقل 4 بار نوشابه های الكلی در روز ممكن است در بلند مدت و به تدریج موجب آسیب كبد، مغز، قلب، و دیگر اعضای بدن گردد. مصرف مداوم نوشابه های الكلی موجب سایروز كبدی، پانكریت و اختلالات كیسه صفرا، ناراحتی های گوارشی، زخم معده و اثنی عشر، گاستریت و برخی از سرطانها در دستگاه جهاز هاضمه می گردد. نقشهای دستگاه عصبی از جمله نارسایی های اعمال هوشی، حركتی و بی ثباتی هیجانی، كاهش ادراك حسی و سرانجام از دست دادن حافظه و فراموشی، تیرگی بینایی در بیشتر افراد معتاد به الكل دیده می شود. شایع ترین اختلال سیستم عصبی در الكلیسم مزمن، آسیب قرنیه و اعصاب چشم است. آسیب به مغز و ضایعات نسوج مغز، ناراحتی های قلبی از جمله آریتمی و تاكیكاردی از عوارض سوء مصرف است. الكل، رگهای كرونری قلب را كاهش می دهد. این ماده در مردان موجب ضعف قوای جنسی می گردد و قدرت باروری آنان را كاهش می دهد. مصرف مزمن و زیاد مشروبات الكلی موجب اضطراب، عصبانیت و تند خویی، تحریك پذیری دلیریوم، ترمنس و دپرسیون سیستم اعصاب مركزی می گرد. از هم پاشیدگی زندگی خانوادگی، شغل و اجتماعی به طور كلی اعمال ضد اجتماعی و زوال ابعاد شخصیتی در نتیجه ادامه مصرف مشروبات الكلی پدیدار می گردد. الكل اتانول یكی از داروهای اعتیاد آور محسوب می شود كه به عنوان ماده آرام بخش برای خواص نشاط آور آن مصرف می شود. افزایش مقدار مصرفی آن به منظور ایجاد اثر مطلوب، ممكن است موجب ایجاد تحمل و وابستگی فیزیكی گردد. مصرف كنندگان مزمن یا افراد معتاد به آن ممكن است به مقدار ثابت مشروب بنوشند بدون اینكه مست شوند، در این صورت احتمال دارد كه یك نوع وابستگی جسمی و روانی در آنان به الكل به وجود آید كه قطع مصرف آن، نشانه های ترك را به صورت تحریك پذیری زیاد، تشنج، دلیریوم ترمنس، حالات بی قراری یا عصبانیت، بی خوابی، بد اشتهایی، عرق كردن و استفراغ ظاهر می سازد. الكل به عنوان داروی اعتیاد آور، قدرت ایجاد وابستگی جسمی و روانی را دارد. الكل و بارداری: استفاده از مشروبات الكلی در دوران بارداری موجب ایجاد ناراحتی های جدی و غیر طبیعی شدن نوزاد می گردد. زنان بارداری كه در دوران بارداری به حد زیاد مشروب می نوشند، ممكن است كودكان غیر طبیعی با نقیصه های ذهنی یا جسمی به دنیا آورند. در یك آزمایشگاه - كه در اثرات الكل بر روی جنین مادران الكلی آزمایش انجام شد- مشخص گردید كه: نوشیدن زیاد و سپس قطع مصرف الكل در دوران بارداری، اثراتی را بر جنین می گذارد. در 322 نوزادی كه غیر طبیعی بودند، 32 درصد آنان متعلق به مادران مشروب خوار در حد افراط بودند و 14 درصد آنان متعلق به مادران مشروب خوار در حد متعادل و 9 درصد آنان متعلق به مادرانی كه ترك كرده و در حال محرومیت به سر می برند. 20 نفر از 162 نوزادی كه پس از تولد دچار سندرم قطع الكل بودند، متعلق به مادرانی بودند كه در دوران بارداری شان روزانه 300 میلی لیتر یا بیشتر مشروبات الكلی می نوشیده اند.

شیشه ( کریستال ) 2 کریستال دى متامفتامین هیدروکلرید یا به زبان عامیانه کریستال یک ماده قدرتمند، اعتیادآور، مخدر محرک و به شکل ترکیبى و مصنوعى است. کریستال به شکل بزرگ و شفاف و مانند کریستال هاى واقعى و به رنگ هاى صورتى، آبى و سبز یافت مى شود. این ماده همچنین در خیابان به اسامى «مت»، «تینا» و در بعضى مواقع «آیس» و «شیشه» شناخته شده است. چه افرادى از این ماده استفاده مى کنند افرادى که در کارنامه خود به دنبال تنوع هستند رو به این ماده مى آورند. کریستال اغلب به صورت تفریحى در مهمانى ها و براى بالابردن و وسعت دادن به لذات جنسى و در بعضى موارد براى بیدار ماندن مصرف مى شود. کریستال دى متامفتامین هیدروکلرید یا به زبان عامیانه کریستال یک ماده قدرتمند، اعتیادآور، مخدر محرک و به شکل ترکیبى و مصنوعى است. کریستال به شکل بزرگ و شفاف و مانند کریستال هاى واقعى و به رنگ هاى صورتى، آبى و سبز یافت مى شود. این ماده همچنین در خیابان به اسامى «مت»، «تینا» و در بعضى مواقع «آیس» و «شیشه» شناخته شده است. چه افرادى از این ماده استفاده مى کنند افرادى که در کارنامه خود به دنبال تنوع هستند رو به این ماده مى آورند. کریستال اغلب به صورت تفریحى در مهمانى ها و براى بالابردن و وسعت دادن به لذات جنسى و در بعضى موارد براى بیدار ماندن مصرف مى شود. چطور استفاده مى شود شیشه بطور عمده بوسیله یک ابزار مخصوص بنام پایپ و نیزمانند دیگر انواع متامفتامین ها، کریستال معمولاً به شکل هاى سیگارت، بلعیدنى، مایع خوراکى یا تزریقى و در موارد نادر حتى به صورت شیاف مقعدى استعمال مى شود. کریستال به شکل سیگارت یا تزریقى با شروع و حمله سریع تر بدن آثار تخریب کننده ترى دارد ولى متاسفانه استفاده از نوع سیگار و تنفسى شایع تر است تا جایى که در انگلستان فروش و عرضه پیپ هایى که براى استعمال کریستال مورد استفاده قرار مى گیرد ممنوع اعلام شد. تاثیر کریستال اثر کریستال هم مانند هر نوع ماده دیگرى در اشخاص مختلف متفاوت و وابسته به عواملى چون سایز، وزن، سلامت فرد، مقدار مصرف، روش استفاده، سابقه مصرف و اینکه آیا با ماده دیگرى استفاده مى شود دارد.همچنین عوامل محیطى تاثیر این ماده را در فرد تحت الشعاع قرار مى دهد.اینکه فرد به تنهایى یا در جمع و در مهمانى مواد مصرف کرده باشد مى تواند در این تجربه تاثیر بگذارد. کریستال یا شیشه محرک بسیار قوى است که فعالیت هاى مرکزى سیستم عصبى را سرعت مى دهد. اگرچه گزارش کمى از مرگ و میر ناشى از استعمال مستقیم کریستال شده است ولى باید این نکته را مورد توجه قرار داد که این ماده بسیار اعتیادآور و نسبت به دیگر آمفتامین هاى دیگر از نظر اجتماعى، عاطفى، روانى و حتى تحرکى آسیب بیشترى به فرد وارد مى کند. در بیمارانى که کریستال را به عنوان آمفتامین براى تحمل درد استفاده مى کنند علایم مشابهى با بیماران روانى پارانوئیدى و جنون جوانى مشاهده مى شود. گاهى اوقات افرادى که به استعمال ماده تن در داده اند کریستال را به عنوان آمفتامین (مسکن) مصرف مى کنند. اگر فردى یک بار کریستال را به عنوان مسکن روانى تجربه کند به تجربه مجدد آن علاقه مند مى شود و کم کم به سوى این ماده کشانده مى شود. استفاده دوز بالاى کریستال مى تواند موجب آسیب مهلک در رگ هاى مغزى و در نهایت مرگ شود دیگر تاثیرات فیزیکى معمول ناشى از استعمال کریستال شامل: خشکى دهان، افزایش سرعت تنفس، سردردهاى طاقت فرسا، حالت تهوع، تعرق بیش از اندازه بدن، سرگیجه، بالارفتن فشارخون، بالارفتن حرارت بدن ، تپش قلب، خشکى، سوزش و ترک لب ها، بزرگ شدن مردمک چشم، سیاهى رفتن چشم، لرزش دست ها و انگشتان مى شود. استعمال کریستال روى رفتار شخص نیز تاثیر مى گذارد: افزایش حرکت هاى فیزیکى، نوعى حالت سرخوشى ، ناآرامى، اضطراب و دلواپسى، پرخاشگرى، خشونت و رفتار خصمانه، بیخوابى شدید، حمله هاى ناگهانى هراس و اضطراب پارانویا (جنون سوءظن) همراه با توهم، نشاط و دلخوشى بیش از حد، پرچانگى، تکرار حرف ها و کارهاى ساده، تغییر ناگهانى در رفتار و گفتار و اختلال در درک،اختلال و بى نظمى در وظایف کلیه و ریه، بى اشتهایى و در نتیجه سوء تغذیه و کم وزنى مفرط ،عوارض قلبى. (حمله قلبى و نارسایى قلب به دلیل استعمال زیاد) آمفتامین ها و دیگر داروهاى غیر قانونى مشکلات و تاثیرات ناشى از استعمال ترکیب داروها قابل پیش بینى نیست. بعضى اوقات داروهاى کندساز (آن دسته که فعالیت هاى بدنى را از طریق تاثیر بر روى سیستم عصبى مرکزى کاهش مى دهد) همانند الکل بنزودیازپین ها به منظور خنثى کردن تاثیرات تحریک کننده کریستال مورد استفاده قرار مى گیرد. به هر حال استفاده از چند نوع داروى براى این منظور ممکن است منجر به استفاده مرتب و وابستگى به انواع داروها شود. کریستال و روابط جنسى استفاده از کریستال مى تواند نیاز و فعالیت جنسى فرد را به طور غیرعادى افزایش دهد. این به همراه دیگر تاثیرات استعمال این ماده ممکن است فرد را به قدرى بى توجه و از خود بیخود کند که فرد استفاده از وسایل حفاظتى پیشگیرى را فراموش کند و همچنین شخص را وادار به افراط در فعالیت هاى جنسى مى کند که قطعاً آسیب هاى غیرقابل جبرانى را به همراه دارد و امکان ابتلا به ویروس و دیگر بیمارى هاى مقاربتى را افزایش مى دهد. کریستال و بیمارى هاى عفونى بعضى از داروهاى ضد ایدز مى توانند مانع عکس العمل بدن در تجزیه کریستال شود و این موجب مى شود تا سطح پایدارى کریستال در سیستم گردش خون طولانى تر و بیشتر شود. استعمال کریستال با استفاده از پیپ یا به شکل سیگارت موجب سوزاندن و بریدن لب ها مى شود که احتمال سرایت انواع ویروس ها از جمله هپاتیت c را افزایش مى دهد. فضاى استعمال کریستال تزریقى نیز در احتمال آلودگى به هپاتیت c و ایدز موثر است به خصوص اگر سوزن، سرنگ و دیگر تجهیزات تزریقى (قاشق، صافى، شریان بند) مشترکاً استفاده شود. اگر مبتلایان به ایدز از کریستال به طور گسترده و در مدت زمان طولانى استفاده کنند تعداد ویروس ها در بدن آنها افزوده خواهد شد. وابستگى خیلى از کسانى که کریستال مصرف مى کنند این ماده را وابسته کننده توصیف مى کنند. مصرف کنندگان این ماده در ابتدا تشویق مى شوند کمى از این ماده را همراه داشته باشند تا در مواقع ناگهانى به دادشان برسد. با توجه به ماهیت وابسته کننده این ماده فرد از لحاظ روانى و فیزیکى به آسانى به آن وابسته مى شود. شخصى که از نظر روانى به کریستال وابسته شود بیش از هر چیزى در زندگى طالب آن مى شود. وقتى که بدن فرد با مخدرها سازگارى پیدا مى کند وابستگى فیزیکى اتفاق مى افتد و در این وضعیت فرد تدریجاً به عملکرد مواد مخدر در سیستم بدن عادت مى کند. بالارفتن سریع قدرت تحمل و وابستگى نسبت به کریستال و مصرف دوز بالاى این ماده براى رسیدن به تاثیر مطلوب از دلایل معمول مصرف عنوان شده است. حالت و حس آرامش و خلسه بى نهایتى که به دنبال مصرف متامفتامین ها در فرد ظهور پیدا مى کند اغلب موجب بروز میل بیش از حدى براى استفاده بیشتر از این ماده در شخص مى شود. علائم ترک افرادى که به یک باره استعمال کریستال را قطع مى کنند دچار علائم زیر مى شوند: - افسردگى عصبى، خونسردى و بى علاقگى، خواب طولانى ، به هم ریختگى روحى، کم آوردن انرژى، سراسیمگى، توانایى محدود در دستیابى به لذت ها، اضطراب افرادى که کریستال مصرف مى کنند، مى گویند که نوع افسردگى بعد از مصرف این مخدر مانند دیگر داروها نیست. نوعى ناتوانى و درماندگى و اختلال در الگوى خواب بر آنها حادث مى شود تا جایى که توانایى انجام وظایف و کارهاى روزمره فرد را مختل مى کند. اگر شما براى ترک نیاز به کمک دارید با یک دکتر مشکل خود را در میان بگذارید. متامفتامین ها و رانندگى پس از مصرف کریستال، رانندگى کردن بسیار خطرناک است، رانندگانى که تحت نفوذ و تاثیر این ماده هستند بیشتر مایل هستند که ریسک کنند. وقتى تاثیر این مخدر به تدریج از بین مى رود فرد دچار خستگى و گرفتگى شدید مى شود که این احتمال خطر را در رانندگى زیاد مى کند. رانندگى در هنگامى که راننده تحت تاثیر این گونه مواد باشد، غیرقانونى بوده و مجازاتى نظیر ابطال گواهینامه رانندگى، جریمه و زندانى را در پى دارد.

شیشه و یا كریستال (1) هردم از این باغ بری می‌رسد تازه‌تر از تازه‌تری می‌رسد و آنقدر خواهد رسید كه تریاك در مقابل آنها ............؟ یكی از موادمخدر جدید كه در بازار قاچاق عرضه می‌شود آیس ، شیشه یا كریستال است. وجه تسمیه این ماده‌مخدر به این دلیل است كه شكل ظاهری این ماده شبیه شیشه‌ای كه خرد و پودر شده باشد و یا تكه‌های ریز یخ و یا خرده‌های ریز نبات است. به این دلیل به آن در كشور ما شیشه گفته می‌شود و در اروپا و آمریكا بیشتر به نام آیس شناخته می‌شود. شابو كه در آسیای جنوب‌شرقی و خاوردور رواج دارد نیز شباهت‌هایی با این ماده دارد. تحقیقات نشان می‌دهد كه مهمترین تركیب این ماده‌مخدر آمفتامین است. سابقه تولید و مصرف آمفتامین به قبل از جنگ جهانی دوم می‌رسد و در زمان جنگ جهانی دوم به عنوان یك داروی مؤثر در رفع افسردگی سربازانی كه مشغول جنگ بودند و یا نیروهایی كه قرار بود چندین شبانه‌روز را به صورت پیوسته به نبرد مشغول باشند و فرصت استراحت نداشتند برای بالا بردن سطح انرژی آنان استفاده می‌شد. با گذشت زمان و مشخص شدن عوارض خطرناك این ماده و اعتیاد به آن كاربرد این ماده به عنوان دارو به تدریج كنار گذاشته شد اما سوداگران و تولیدكنندگان موادمخدر استفاده از این ماده را در تهیه موادمخدر در دستور كار خود قرار دادند. شاید اولین و مهمترین ماده‌مخدری كه از آمفتامین به دست آمد و در سطح وسیع مورد مصرف قرار گرفت اكستازی باشد. قرص اكستازی از چند سال پیش به ندرت در كشور ما مشاهده و مصرف می‌شد اما در سال‌های اخیر مصرف آن افزایش یافت و انواع و اقسام این قرص در بازار قاچاق مشاهده شده است. مصرف اكستازی در پارتی‌ها ومیهمانی‌ها به عنوان یك ماده انرژی‌زا مصرف می‌شود و مصرف‌كنندگان آن می‌توانند ساعت‌ها بدون استراحت بیدار بمانند و از انرژی‌های نهفته یا ذخیره شده در جسم خود در حد بالایی بهره‌برداری نمایند كه پس از مدتی شدیداً با كمبود انرژی مواجه‌ می‌گردند كه از ظاهر آن‌ها كاملاً مشخص می‌شود. متأسفانه یكی از تبلیغات غلط در مورد این ماده‌مخدر این است كه حتی رسانه‌های جمعی از آن به عنوان قرص شادی یاد می‌كنند درحالیكه این ماده از خود هیچ‌گونه انرژی و شادی ندارد و انرژی‌های ذخیره شده جسم را به یكباره آزاد می‌كند و انرژی كه بایستی در طول چندین شبانه‌روز مصرف شود ، یك‌شبه استفاده می‌شود و بعد از تمام شدن اثر آن شخص مصرف‌كننده به شدت احساس ركود و خستگی می‌كند و این آغازی است برای مصرف دوباره و دوباره تا اعتیاد كامل كه متأسفانه مصرف‌كنندگان اكستازی به طرف شیشه و كراك كشیده شده‌اند . در حال حاضر آمار مراجعه‌كنندگان به كنگره 60 نشان می‌دهد مصرف شیشه در مقایسه با اكستازی افزایش بیشتری یافته است. شیشه تقریباً همان خواص اكستازی را دارد با این تفاوت كه اكستازی اغلب به صورت قرص و خوراكی و به ندرت به وسیله روش جذبی از طریق پوست استفاده می‌شود اما شیشه به صورت تدخین یا كشیدنی. برای مصرف شیشه ابزار مخصوص وجود دارد كه به آن پایپ گفته می‌شود و شبیه یك چپق شیشه‌ای است كه كاربرد آن بیشتر در خارج از ایران مشاهده شنشئگی حاصل از مصرف این ماده تقریباً شبیه هیچ مادمخدر دیگری نیست. عوارض مصرف این ماده ، بسیار خطرناك و سنگین است. مصرف‌كنندگان این ماده در ابتداء مصرف پس از مصرف گاه تا 72 ساعت حتی یك دقیقه نمی‌خوابند. در این مدت توهم شدید و خیره شدن به یك نقطه خاص برای چندین ساعت و همینطور رفتارهای بی‌پروا ، از حالات نشئگی این ماده محسوب می‌شود. بعضی از مصرف كنندگان شیشه پس از مصرف با توجه به توهم شدید به تصور پرواز خود را از پنجره ساختمان چند طبقه به پایین پرتاب كرده‌اند. پس از بین رفتن اثر این ماده شخص مصرف‌كننده طوری احساس خستگی و كوفتگی می‌كند كه ممكن است حدود 48 ساعت یا 2 شبانه‌روز به صورت پیوسته خواب باشد و پس از بیداری سر دردهای شدید ، بی‌قراری ، لرزش و حركات غیرعادی اعضاء بدن مثل دست و سر از حالات آن است. ده است. اما در كشور خودمان مصرف‌كنندگان شیشه ابزار دیگری را جایگزین این چپق شیشه‌ای یا پایپ كرده‌اند كه به راحتی با یك لامپ درست می‌شود. به این صورت كه انتها یا سرپیچ لامپ روشنایی را جدا كرده و آن را به همراه محتویات لامپ بیرون‌ می‌آورند ، سپس شیشه را داخل این حباب توخالی ریخته و با قرار دادن یك لوله خودكار در داخل آن و مسدود كردن انتهای آن با ماده‌ای مثل آدامس ، آماده مصرف می‌شود. در مرحله بعد با شعله فندك شیشه داخل حباب را از بیرون حرارت می‌دهند و از طریق لوله‌ای كه از انتهای حباب بیرون آمده است به صورت كشیدنی مصرف می‌شود. مصرف‌كنندگان شیشه برای از بین بردن این حالت معمولاً دوباره مصرف می‌كنند و مانند سایر موادمخدر فرایند اعتیاد آغاز می‌شود و پس از مدتی مصرف‌كننده شیشه تبدیل به یك معتاد تمام‌عیار می‌شود كه البته با معتادان و مصرف‌كنندگان سایر موادمخدر مثل تریاك و حتی هرویین بسیار تفاوت دارد. عوارض مصرف شیشه را در طول چندماه ، حتی مصرف هرویین در طول چندین سال به وجود نمی‌آورد. مصرف‌كننده شیشه در حالت خماری آن دست به حركات جنون‌آمیزی می‌زند كه شاید از دیوانگان زنجیری هم سر نزند. از مهمترین عوارض طولانی مدت مصرف شیشه كه معمولاً بعد از گذشت كمتر از 6 ماه مصرف خود را نشان می‌دهد اختلال شدید در عملكرد دریچه پروستات است كه معمولاً ادرار و اسپرم با هم دفع می‌شوند. آسیب‌های شدید كبدی و جوش‌های صورت ، كوچك شدن بیضه‌ها به همراه درد شدید و تضعیف قوای جنسی از دیگر عوارض این ماده‌مخدر خطرناك است. متأسفانه در صحبتهای عامیانه گفته می‌شود كه شیشه چون مرفین ندارد پس اعتیاد هم ندارد. درحالیكه براساس نتیجه تحقیقات علمی و مشاهدات و تجربه‌های عینی ، هر ماده ای كه مصرف آن انسان را از تعادل طبیعی خارج كند مستقیماً روی سیستم تولیدكننده مواد شبه‌افیونی و ضددرد اثر می‌گذارد و باعث تخریب آن می‌شود. طیف تركیبات مواد شبه‌افیونی كه در جسم انسان تولید می‌شود به قدری گسترده و ناشناخته است كه به غلط تصور می‌شود فقط مرفین یا مشتقات آن روی آن اثر می‌گذارد هرچند همین موضوع را هم بسیاری نمی‌دانند اما تحقیقات كاربردی با قدرت و اطمینان این موضوع را ثابت كرده است كه كلیه موادی كه انسان را از حالت تعادل طبیعی خارج می‌كند ، شامل هرویین ، تریاك ، شیره ، الكل ، حشیش ، كراك ، شیشه ، اكستازی ، قرص‌های خواب‌ ، آرامبخش و ضدافسردگی كه بدون تجویز پزشك مصرف گردد نیز مستقیماً روی این سیستم اثر می‌گذارند و باعث تخریب آن می‌شوند شیشه یك ماده مخدر بسیار قوی و خطرناك است و اعتیاد آن در مقایسه با مواد مخدر شناخته شده نظیر تریاك و هروئین بسیار سنگین‌تر و خطرناكتر است اما هر نوع اعتیادی قابل درمان است. هم‌اكنون بسیاری از مصرف‌كنندگان شیشه از طرق مختلف به درمان قطعی رسیده‌اند .

کراک وعاقبت وخیم مصرف آن مگر كرك واقعی چه خصوصیتی دارد؟ در كتاب ها و مراجع علمی، كرك را به عنوان كوكائین free base معرفی می‌كنند. كوكائین با درجه حرارت از بین می رود و فرد باید یا مستقیما داخل بینی بكشد یا تزریق كند و مصرف استنشاقی به صورت دود كردن وجود ندارد، چون كوكائین به حرارت حساس است. با انجام فعل و انفعالاتی شیمیایی روی این مواد، كوكائین را free base می‌كنند یعنی كوكائین هیدروكلراید را به كوكائین خالص تبدیل می كنند. این كوكائین خالص نسبت به حرارت مقاوم است و فرد مصرف كننده می تواند به صورت دودكردن هم آن را مصرف كند( مثل سیگار) كه به این ماده اصطلاحا كرك گفته می شود. اوایل هم متاسفانه همین ماده با عنوان كرك وارد بازار مصرف كشور ما شد اما به خاطر قیمت بسیار بالای آن، دامنه مصرف كنندگانش خیلی محدود تر بود. حالا هم افراد سودجو برای افزایش مصرف كننده این مواد، هروئین با درجه خلوص بالا را به اسم كرك در جامعه پخش می‌كنند كه خیلی‌ها را درگیر كرده‌اند. وضعیت مصرف مواد مخدر صنعتی در خارج از كشور و نقاط دیگر دنیا چطور است؟ مصرف این مواد مسلما در خارج از كشور هم وجود دارد و بر اساس آمار سال 2000 میلادی، در نواحی شهری و به‌خصوص در شهرهای دانشگاهی، اكستازی یكی از تركیباتی است كه مورد سوءمصرف قرار گرفته و حدود 6 میلیون و 400 هزار نفر در امریكا حداقل یك بار قرص اكس را مصرف كرده اند. همین طور در انگلیس، سه تا از شایع‌ترین تركیباتی كه مورد سوءمصرف قرار می‌گیرند، اكستازی، كوكائین و lsd هستند. یعنی تركیبات محرك و توهم زا بیشتر مورد سوءمصرف قرار می گیرند. در آماری كه در استرالیا در سال 2000 منتشر شده، 6/1 درصد از نوجوانان سابقه مصرف اكستازی داشته‌اند و در این كشور اكستازی بعد از حشیش و آمفتامین، سومین تركیب خیابانی است كه مصرف ‌می‌شود.حتی در تركیه ، كه از لحاظ مذهب و بعضی تعصبات به كشور ما شبیه است، حدود 33 دانش آموزان دبیرستانی یك نوبت این قرص را مصرف كرده اند. به نظر شما در حال حاضر مصرف اكس در ایران نسبت به سال های اولی كه این تركیبات وارد بازار مصرف ما شد،تغییری نكرده؟ آماری كه متاسفانه وجود ندارد اما مدتی است كه میزان مراجعه به اورژانس در اثر مسمومیت‌های اكستازی كاهش پیدا كرده و همین تغییر در الگوی مسمومیت‌ها می‌تواند بیانگر كاهش مصرف این ماده در جامعه هم باشد؛ چراكه وقتی مصرف زیاد است، عوارض هم بیشتر دیده می شود و برعكس وقتی میزان مسمومیت اكس كم شده و بیشتر با مسمومیت های كرك روبرو هستیم، این احتمال را می‌دهیم كه الگوی مصرف بازار هم به سمت كرك پیش رفته باشه. الان هم عمده مشكل ما با كرك است. البته مسئله مواد محرك هنوز از بین نرفته و وجود دارد، فقط كمی افت كرده. یعنی به نظر شما مصرف اكس به خاطر وجود كرك و مواد مخدر جدیدتر كم شده یا آگاهی مردم بیشتر شده؟ خب، هر دوی این مسائل مطرح است؛ هم داروی جدیدی كه به بازار میآید ناخواسته یك مقدار تركیبات قبلی را دستخوش تغییر می‌كند و هم برنامه های آموزشی زیادی كه پخش شده باعث افزایش آگاهی خانواده‌ها و جوانان شده، همین موارد، ناخواسته در مصرف تاثیرگذار شدند. قبلا تبلیغات می‌شد كه مواد محرك مثل اكستازی اعتیاد ندارد. یعنی جوانی كه برای اولین بار با این ماده مواجه می‌شد، فرد فروشنده این تبلیغ را می كرد كه این ماده اعتیاد ندارد، مشكلی ندارد و جوان از همه جا بی اطلاع هم این ماده را مصرف می‌كرد چرا كه به دنبال كسب انرژی كاذب بوده و چه چیزی بهتر از این ماده كه هیچ اعتیاد و وابستگی هم ایجاد نمی كند. اما با پخش برنامه های تلویزیونی و اطلاع رسانی رسانه ها، مشخص شد كه این مواد اعتیادی به مراتب بیشتر از دیگر مواد مخدر ایجاد می‌كنند و این اعتیاد روانی بسیار خطرناك تر است. این موضوع در جلوگیری از آلوده شدن افراد جدید موِثر بوده اما با این وجود باز هم با مواردی روبرو می شویم كه هیچ آگاهی از عوارض این تركیبات ندارند. اگر این اطلاع رسانی‌ها از طریق تیم‌های آموزشی در مدارس و برگزاری جلسات با اولیا و دانش آموزان صورت گیرد، بسیار بهتر است. حتی با نشان دادن اشكال مختلف این مواد و توضیح اثراتشان، كنجكاوی ها هم ارضاء شود؛ چراكه بسیاری از افراد فقط به خاطر كنجكاوی به سراغ مصرف این مواد می‌روند. در مورد رایج‌ترین عوارض اكس هم، از چیزهایی كه خودتان مشاهده كرده‌اید، توضیح می‌دهید؟ عوارضش دو بخش دارد: عوارض حاد و مزمن. در مورد عوارض حاد، اگر فردی بیش از مقدار معمول( مقدار معمول مصرف با توجه به تحمل فرد بین 25 تا 75 میلی گرم است) یا قرصی با دوز بالاتر مصرف كند، دچار یك سری عوارض جانبی می‌شود. البته این عوارض در دفعات اول مصرف نیز در مصرف كننده‌ها دیده می‌شود؛ عوارضی مثل افزایش ضربان قلب و افزایش فشار خون كه این افزایش فشار خون در حدی است كه می‌تواند باعث خونریزی شود. ساده ترین شكل خونریزی در این افراد خونریزی از بینی است و حتی به خونریزی ته چشم خونریزی های مغزی و یا حتی خونریزی های داخل شكمی هم منجر می شود. حتی در بعضی از موارد، بیمارانی با پارگی آنوریسم‌های آئورت به خاطر مصرف این تركیبات گزارش شده اند. توهم را هم باید عارضه اكستازی دانست؟ بله. توهم یك عارضه حاد است. چون اكستازی جزء دسته‌ای از آمفتامین‌هاست كه علاوه بر محرك بودن، اثرات توهم زایی هم دارد. مصرف كنندگان دچار آسیب‌هایی می‌شوند كه به خاطر توهم برایشان به وجود آمده؛ مثل سقوط از ارتفاع، پرت شدن از ماشین، اینها عوارضی است كه در مصرف حاد برای بیمار به وجود می‌آید. خیلی از این افراد دچار پرخاشگری هم می شوند. عوارض مزمنش همان بحث وابستگی‌هاست. یعنی اگر بیمار قرص را مصرف نكند به افسردگی دچار می‌شود، اختلال قضاوت پیدا می‌كند، اختلال خواب پیدا می كند كه همه این عوارض به خاطر مصرف مزمن این ماده است. همین طور به علت تخلیه شدن ذخائر واسطه‌های شیمیایی كه در بدن وجود دارد، آسیب پایانه‌های عصبی كه در سیستم اعصاب مركزی وجود دارد باعث ایجاد یك سری عوارض مزمن عصبی برای بیمار می‌شود كه شاید ساده‌ترین عارضه‌اش افسردگی‌هایی است كه نصیب حال این بیماران می شود كه وادارشان می‌كند، این تركیبات را دوباره استفاده كنند. این افراد عملا اختلال خواب دارند، بی اشتها و لاغر می‌شوند. اختلال قضاوت پیدا می‌كنند و به اطرافیانشان بدبین می شوند. تا به حال با مواردی مواجه شده‌اید كه بعد از مسمومیت هم به مصرف ادامه بدهند؟ با این موارد مزمن بیشتر همكاران روانپزشك سروكار دارند، چراكه این بیماران بیشتر دچار مشكلات روحی و روانی می شوند. ما بیشتر با مسمومیت حاد و در واقع همان عوارض حاد درگیر هستیم كه بیمارانش یا در اولین بار مصرف دچار مسمومیت شده‌اند و یا بعد از دفعات متعدد مصرف و به خاطر همزمانی با مصرف دیگر مواد و یا مصرف بیش از مقدار همیشگی به مسمومیت دچار شده‌اند. مصرف كننده های اكستازی، قادر به ترك هستند؟ هیچ چیزی به این صورت نیست كه قابل كنار گذاشتن نباشد، فقط شدت و سختی كار متفاوت است. در مورد این مواد اثرات فیزیكی به راحتی و با تجویز داروهایی قابل كنترل است. اما اثرات روانی كه در فرد مصرف كننده ایجاد شده تنها با تجویز دارو قابل كنترل نیست و این افراد نیاز به كارهای روان درمانی بسیار زیادی دارند. باید كارهایی مثل مصاحبه های فردی و انگیزشی روی این افراد انجام شود و در واقع انجام كارهای روان درمانی از عود این بیماران جلوگیری ‌می‌كند. پس ترك كردن، نشدنی نیست اما فوق‌العاده سخت است و تبلیغاتی كه در رابطه با ترك راحت این مواد و یا اعتیاد آور نبودن این مواد می‌شود، درست نیست و این كار زمان بر و وقت گیر است و به راحتی نمی شود این كار را انجام داد. بعد از ترك مصرف این مواد، عوارض جسمی باقی می ماند؟ در دوره ترك، عوارضی وجود دارد كه باید با دارو درمانی كنترل شوند مثل كوفتگی‌های عضلانی، بی‌قراری‌های روحی و اختلال در خواب فرد كه با دارو درمانی قابل كنترل هستند و این طور نیست كه بعد از ترك عوارض فیزیكی به صورت مادام العمر در این افراد باقی بماند اما از لحاظ روحی، ممكن است تا سال‌ها دچار مشكل باشند. برای ترك این مواد هم مثل ترك مواد مخدر سنتی، دوره سم زدایی وجود دارد؟ نه، برای ترك موادی مثل تریاك و هروئین یك دوره سم زدایی وجود دارد اما در ترك مواد محرك چیزی به اسم سم زدایی نداریم. در واقع ما دارو را از بیمار می‌گیریم و از روش‌ها و داروهای روان درمانی استفاده می‌كنیم و درمان‌های روانی بیشتر از درمان های فیزیكی دخیل هستند. ببخشید آقای دكتر، به نظر نمی‌رسد افسردگی و نشاط با هم وجه تشابهی داشته باشند، منظورم این است كه چه طور گفته شود هر دو این موارد از عوارض مصرف یك قرص هستند؟ در دفعات اول مصرف این ماده باعث شادی می شود چراكه عملكردش به این صورت است كه باعث تخلیه واسطه‌های شیمیایی مثل سروتونین و دوپامین می‌شود كه در بدن این واسطه‌های شیمیایی را به عنوان نوروترنسمیترهای محرك می‌شناسیم. در بدن یك چرخه فیزیولوژیك وجود دارد به این معنی كه این تركیبات ترشح می‌شوند، بعد از مدت زمانی اثراتشان قطع می‌شود و این روند فیزیولوژیك ادامه می یابد. فردی كه این مواد را استفاده می‌كند، باعث می شود كه اعصاب ترشح كننده این محرك ها در بدن به یك باره مقدار زیادی از این مواد را در بدن آزاد كنند و آزاد شدن ناگهانی مقدار زیادی از این تركیبات بالطبع یك سرخوشی بالاتر از حالت عادی برای فرد ایجاد می كند. از آنجایی كه این ذخائر در بدن وجود دارد، فرد در دفعات اول مصرف اثراتی مثل سرخوشی و انرژی‌زایی را هم از این دارو می بیند اما بعد از گذشت مدتی به همین منوال و با افزایش ناگهانی تخلیه این مواد، بدن فرصت لازم برای تولید دوباره این مواد را ندارد، بنابراین این ذخائر در بدن به پایان می‌رسند. به همین خاطر است كه فرد در مراحل اولیه، با مصرف اكستازی یك احساس سرخوشی بیش از حدی را تجربه می‌كند، پر از انرژی و فعالیت است اما بعد از مدتی مصرف (به خاطر تخلیه‌ای كه در بدن اتفاق افتاده) عملا علایم افسردگی و كسالت‌های روحی كه ریسك خودكشی‌ها را در این افراد بالا می برد، به سراغش می آید. چه تركیباتی در این مواد باعث افزایش ترشح این واسطه های شیمیایی می شوند؟ این تركیب متیلن دی اكسی متامفتامین نام دارد كه در واقع مشتقی از آمفتامین است و با انجام تغییراتی بر روی این ماده، اكستازی به وجود می‌آید كه این ماده گیرنده‌هایی دارد كه باعث تخلیه این ذخائر در پایانه‌های عصبی می‌شود. مصرف مواد مخدری مثل ماشروم و پان و... ظاهرا به تازگی شیوع پیدا كرده است. درباره این مواد توضیح می‌دهید؟ اینها اسم های تجاری هستند. در كل تركیباتی كه سوءمصرف می‌شوند سه دسته بیشتر نیستند: یا مواد مخدر و اپیوئیدی هستند كه باعث ایجاد رخوت در فرد می‌شوند كه قدیمی ترینشان الكل و تریاك است و بعد از مدتی، از تریاك موادی مثل هروئین و دیگر تركیبات ساخته شد. دسته دیگر، تركیبات محركند كه با اعمال فعل و انفعالات شیمیایی به وجود می‌آیند مثل كوكائین و آمفتامین و اكستازی و مشتقاتش. از دسته آمفتامین‌ها، اول از خود آمفتامین استفاده می شد، بعد اكستازی و بعد از آن هم شیشه و كریستال را وارد بازار كردند كه اسم دیگرش متامفتامین است. در واقع همگی اساس و پایه یكسان دارند و فقط تغییراتی در آنها ایجاد می‌شود كه روش مصرفش با اثراتش تغییر می كند. دسته سوم هم تركیبات توهم‌زا هستند مثل حشیش و lsd و ماری جوانا و كتامین كه در بازار مصرف ما هم وجود دارند. نكته‌ای باقی مانده؟ مشكل اصلی كه با آن مواجهیم این است كه ما فقط اسم خیلی از تركیباتی كه در بازار مصرف وجود دارند را می‌شنویم و تا زمانی كه با مسمومان این مواد برخورد نكنیم هیچ اطلاعاتی در باره این مواد نداریم. البته بعد از مشاهده موارد مسمومیت نیز هیچ سند آزمایشگاهی كه تایید كننده صحبت هایمان باشد، نداریم؛ چراكه تمام اطلاعات ما بر اساس یافته‌های بالینی است.‌