ghasem motamedi

دنیای متالوژی(حیدری) منبع اطلاعات مهندسی متالوژی انجمن چدن و فولاد پروسه های تولید دانشگاه استنفورد جامعه ریخته گری ایران تصاویر متالوگرافی بانک اطلاعات متالوژی فناوری نانو نرم افزارهای مهندسی پایگاه پایان نامه های الکترونیکی دانشگاههای جهان مجلات تخصصی فنی شبکه اطلاع رسانی فولاد ایران انجمن اهن و فولاد ایران شبکه علمی کشور مرکز اطلاعات فنی ایران متالورژی مهندسان یکتا اخبار علمی سایت علمی فلزات دانشجویان متالورژی 86-یزد وبلاگ علمی تخصصی بازرسی جوش وزارت علوم لیست کامل سایتهای علمی انجمن خوردگی ایران شبکه فیزیک هوپا شیمی یادداشتهای یک مهندس متالورژی سایتهای لاتین متالورژی از همه جا کانون مهندسین متالورژی باشگاه مهندسان متالورژی گروه مواد متالورژي دانشگاه صنعتي همدان انجمن علمی سرامیک دانشگاه آزاد میبد وبلاگ تخصصی مهندسی متالوژی فروشگاه جزوات مهندسی بین المللی جوش اجیت طراحي حفاظت كاتدي Cathodic protection وبلاگ نانو تکنولوژی پرپرواز-نقشه کشی صنعتی متالورژی و مواد(زنگنه) مرکز علم مواد ایرانیان وبلاگ دانشجویان مهندسی متالورژی بوعلی سینا

سایتهای مربوط با مهندسی مواد [Hidden Content] مرکز علوم مواد دانشگاه MANCHESTER در این سایت به معرفی خود و فعالیت های انجان گرفته در این مرکز می پردازد . در سایت این مرکز به اطلاعاتی درباره نحوه پذیرش ، دپارتمان های این مرکز ، فعالیت های صنعتی ، تحقیقات ، LINK و تحقیقات میکروسکوپی پرداخته می شود . [Hidden Content] دانشکده مهندسی موارد دانشگاه CONNECTICUT در این سایت به معرفی فعالیت های انجام گرفته در آن مرکز می پردازد . در این سایت به معرفی دانشکده مواد ، انستیتوی علوم مواد و خود دانشگاه پرداخته می شود . همچنین می توان اطلاعاتی درباره فارغ التحصیلان این مرکز ، تحقیقات به عمل آمده و سمینارهای برگزار شده بدست آورد . [Hidden Content] دپارتمان مهندسی مواد و معدن یونان در این سایت به ارائه فعالیت های خود می پردازد . در صفحه اول این سایت می توان سرتیترهای اصلی را به صورت زمین شناسی یا متالورژی و مهندسی مواد و یا مهندسی معدن تعیین کرد . پس از ورود به قسمت مورد نظر می توان از فعالیت های موسسه در زمینه مورد نظر مطلع شد و به اخبار ، مقالات و تحقیقاتی که درباره موضوع به انجام رسیده است اطلاع حاصل کرد . [Hidden Content] در این سایت که MATWEB نام دارد به ارائه خواص مواد مختلف پرداخته می شود . امکان جستجو در سایت قرار دارد تا بتوان ماده مورد نظر را یافت و درباره آن به کسب اطلاعات پرداخت . همچنین انواع حالات مواد ، خصوصیات مواد و نام های تجاری آنها و نیز نحوه تولید صنعتی هر یک در این سایت توضیح داده شده است . [Hidden Content] در این سایت به ارائه اطلاعاتی درباره حالات مواد پرداخته می شود . در سایت می توان از اخبار مهندسی مواد اطلاع حاصل کرد ، همچنین امکان عضویت در کتابخانه این موسسه وجود دارد . LINK هایی نیز در این سایت برای ارتباط با سایت های مرتبط قرار داده شده است . [Hidden Content] موسسه MRS که مخفف جامعه تحقیقات مواد می باشد در این سایت به معرفی فعالیت های انجام گرفته در آن موسسه می پردازد . در این سایت می توان به چکیده کنفرانس های برگزار شده و برنامه های کنفرانس های در دست اقدام دست پیدا کرد . همچنین ژورنال های تحقیقاتی این مرکز را می توان از سایت مذبور تهیه کرد . آخرین اخبار و رویدادهای دنیای مواد در این سایت در دسترس علاقمندان قرار می گیرد . [Hidden Content] سایت ATLAS یکی از سایت های مختص به TEST مواد می باشد . این TEST می تواند درباره خواص خود ماده و یا خواص سطحی آن باشد . در سایت به مواردی مثل تولیدات گروه ، آموزش از راه دور ، اخبار و رویدادهای جدید و امکانات SEARCH پرداخته می شود . همچنین امکان انتخاب ماده ای که می خواهیم درباره آن اطلاعات کسب کنیم در سایت فراهم می باشد . [Hidden Content] سایت COPPER معرفی کننده یکی از پر مصرف ترین مواد و عناصر مورد استفاده در زندگی انسان امروزی یعنی مس می باشد . این سایت متعلق به یک شرکت تولیدکننده مس و برنج در امریکا می باشد که در زمینه این ماده به تحقیقات فراوانی نیز پرداخته است . در سایت می توان به امکانات SEARCH دسترسی داشت ، همچنین می توان درباره تحقیقات به عمل آمده ، اطلاعات و اخبار ، کاربردهای مس و برنج ، آموزش از راه دور و خواص مس اطلاعات مفیدی را از این سایت بدست آورد . [Hidden Content] در این سایت به خواص حرارتی مواد پرداخته می شود . در سایت می توان مطالبی همانند محاسبات مربوط به خواص مواد مختلف ، اخبار و اطلاعات و همچنین LINK های زیادی به سایت های مرتبط را مشاهده کرده و از آنها استفاده نمود . این سایت ارائه کننده امکانات جستجو نیز می باشد و می توان مطالب مورد نظر را در آن جستجو نمود . [Hidden Content] این سایت بسیار جالب و آموزشی به آموزش تصویری مراحل تولید فولاد ، کک ، کوره بلند ذوب آهن و نورد سرد و گرم می پردازد . این آموزش ها همگی به صورت فیلم بوده و به راحتی می توان ONLINE آنها را مشاهده کرد . [Hidden Content] این سایت معرفی کننده گروه تحقیقاتی مهندسی مواد NASA می باشد . این گروه تحقیقات گسترده ای را در زمینه مواد و نحوه تغییر خواص آنها در فضا انجام داده است و در این سایت به ارائه نتایج آن تحقیقات می پردازد . مواد به کار رفته در بدنه شاتل ها و سفینه ها ، ماهواره ها و ایستگاه های فضائی نیز در حوزه تحقیقات این موسسه قرار دارند . همچنین آموزش ها و مسائلی را که امکان آموزش دارد را می توان با مکاتبه از این سایت فرا گرفت . [Hidden Content] شرکت SOFTIMAGING یکی از شرکت هایی می باشد که در زمینه ارائه اطلاعات سطوح مواد فعالیت می کند . در این سایت می توان اخبار و رویدادها ، محصولات موسسه ، گالری تصاویر سطوح مواد ، گزارش عملکردهای موفق گروه و امکان DOWNLOAD اطلاعات را در دسترس داشت . این سایت به دو زبان انگلیسی و آلمانی انتشار یافته است . [Hidden Content] سایت PMFG سایتی است که به ارائه کتاب های مربوط به مهندسی مواد و متالورژی می پردازد . در سایت می توان به غیر از کتاب ها به مجله ها ، هندبوک متالورژی ، هندبوک مواد گرانبها و LINK به کتب مرجع دیگر دسترسی پیدا کرد . همچنین نتایج تحقیقات ، تولیدات و LINK به سایت های مرتبط را می توان از دیگر خدمات این سایت برشمرد . [Hidden Content] این سایت به معرفی و ارائه اطلاعات درباره تازه های دنیای مواد می پردازد . مقالات منتشر شده ، مواد جوشکاری جدید و سایت های مرتبط با مواد و متالورژی را می توان در این سایت مشاهده کرد و درباره آنها به کسب اطلاعات پرداخت . [Hidden Content] سایت VITTA ارائه کننده اطلاعات درباره لحیم کاری و مواد به کار گرفته شده در این فرایند می باشد . در سایت با یک INDEX مواجه می شویم که انواع لحیم کاری را در آن می توان یافت ، همچنین می توان به مطالبی چون اطلاعات فنی محصولات ، بولتن های محصولات و آلیاژ های در دسترس در این سایت اشاره کرد . [Hidden Content] این سایت به ارائه مجلات منتشر شده درباره تولیدات محصولات جدید در زمینه مواد و متالورژی می پردازد . انواع مجلات و هندبوک های معتبر دنیا در این زمینه را می توان در این سایت مشاهده کرد . [Hidden Content] در این سایت مقالات منتخب سال درباره مهندسی مواد و کاربرد مواد در صنایع ارائه می شوند . مقالات ارائه شده همگی در مجامع بین المللی مطرح بوده و برای اطلاع علاقمندان از این علم در این سایت قرار داده شده اند . همچنین می توان در این سایت مطالب مورد نظر را SEARCH کرد و از نتیجه جستجو برای مطلع شدن از آخرین اخبار و مقالات مهندسی مواد استفاده کرد . [Hidden Content] سایت اطلاع رسانی تکنولوژی EDISON به ارائه اطلاعاتی درباره مواد تولیدی شرکت می پردازد . همچنین می توان به مواردی چون مجلات منتشر شده در شرکت ، کاتالوگ های فنی محصولات و گزارش تولیدات موفق موسسه در سایت دسترسی پیدا کرد . [Hidden Content] مرکز اطلاعات حالت دهی به فلزات در این سایت به ارائه اطلاعاتی درباره مواد و انجام عملیت شکل دهی به آنها می پردازد . این سایت دارای بخش های آموزش ، مقالات و تحقیقات و همچنین اطلاعات عمومی درباره خود موسسه می باشد . [Hidden Content] این موسسه در زمینه انتخاب مواد و آلیاژهای مورد نیاز در هر صنعتی دارای تخصص می باشد . فولادهای زنگ نزن ، آلیاژهای مس و متالورژی فلزات از جمله خدماتی می باشند که در این سایت ارائه می شود . در سایت می توات مواردی چون استانداردهای مهندسی مواد ، اطلاعات فنی و بروشورهای موسسه را دریافت کرد . [Hidden Content] این سایت به اطلاع رسانی درباره مهندسی مواد و ارائه پرسش و پاسخ از یک متخصص در این زمینه می پردازد . اخبار و رویداهای جدید ، مقالات جدید ، امکانات جستجو در مطالب سایت ، مباحث آموزشی و همچنین نرم افزارهای مرتبط به مهنوسی مواد را می توان در سایت مشاهده کرد . [Hidden Content] انستیتوی خوردگی مواد در افریقای جنوبی در این سایت به ارائه دستاوردهای موسسه خود می پردازد . در منوی سایت به مواردی چون : اهداف موسسه ، بولتن های منتشر شده در موسسه ، ساختمان و ساختار موسسه ، اعضا ، انتشارات موسسه ، کنفرانس های برگزار شده در این موسسه ، آموزش و برنامه های آموزشی موسسه و نحوه ارتباط با موسسه برخورد می کنیم . [Hidden Content] سایت STEEL ON THE NET ارائه کننده اخبار و اطلاعات درباره فولاد و صنایع تولیدی فولاد می باشد که در اینترنت انتشار یافته اند . در این سایت می توان اخبار و رویدادها ، اطلاعات فنی ، قیمت انواع فولادها ، گزارشات و مقالات ، تحقیقات به عمل آمده را مشاهده کرد . همچنین امکانات SEARCH نیز در این سایت قرار داده شده است تا بتوان موارد مورد نظر را در سایت جستجو کرد . [Hidden Content] این سایت به موسسه تحقیقاتی پلاسما تعلق دارد . در سایت می توان عناوینی چون اطلاعات تکنیکی ، پروژه ها ، تکنولوژی های به کار رفته در سیستم های پلاسما ، اخبار جدید ، انواع ابزارها و دستگاه های پلاسما و مواد تولیدی در این روش را مشاهده کرد . [Hidden Content] سایت ZINCMETALLURGY به ارائه اطلاعات درباره فلز روی و خصوصیات متالورژیکی آن می پردازد . در سایت می توان به اطلاعاتی درباره محصولات تولیدی از فلز روی ، پروسه تولید صنعتی روی ، کاربردهای صنعتی روی و مطالب آموزشی دیگر دسترسی پیدا کرد . [Hidden Content] این سایت متعلق به مرکز تحقیقات معدن و شناخت مواد فلزی می باشد . فلزات استخراج شده از معادن را در این سایت مشاهده می کنیم . همچنین می توان به اطلاعاتی درباره نحوه استخراج مواد معدنی و فلزات از سنگ معدن را در این سایت مشاهده کرد . می توان کتابخانه این سایت را در صفحه اول مشاهده کرد که به همراه ارائه اهداف سایت ، فایل های قابل دریافت و نحوه ارتباط با سایت در صفحه اول سایت قرار گرفته اند . [Hidden Content] سایت TMS که یکی از انتشارات موفق در زمینه مهندسی مواد می باشد در این سایت به ارائه مجلات و کتب منتشر شده در آن موسسه درباره مهندسی مواد و متالورژی می پردازد . کتاب های معروف مواد را می توان در این سایت مشاهده کرد و در صورت عضو شدن در این سایت می توان به صورت مجانی از برخی از این کتب رونوشتی را در اختیار داشت . [Hidden Content] این سایت مربوط به نشریه تخصصی CHEMISRTY OF MATERIAL تعلق دارد . این ژورنال تخصصی در زمینه مهندسی مواد در سایت خود به ارائه مطالب درباره مجله مورد بحث می پردازد . همچنین می توان از آرشیو سایت برای مجلات شماره های قبل کمک گرفت . اخبار و رویدادهای جدید را می توان در سایت مشاهده نمود . همچنین می توان به طور مستقیم از سایت به کسب اطلاعات درباره مواد و ترکیبات مختلف مواد پرداخت . [Hidden Content] سایت CERAMIC مطابق با نام خود به ارائه مطالب گسترده ای درباره سرامیک و مواد و محصولات ساخته شده از آن می پردازد . در سایت می توان مطالبی از قبیل کاتالوگ کتاب های منتشر شده در موسسه ، کنفرانس های برگزار شده ، انتشارات فنی تخصصی ، هنرهای به کارگرفته شده در سرامیک ، اخبار دنیای سرامیک و آموزش را مشاهده کرد . [Hidden Content] این سایت متعلق به دانشکده مهندسی مواد (MICRO-ENGINEERED MATERIALS) دانشگاه نیومکزیکو می باشد . در این سایت می توان به اطلاعاتی درباره تحقیقات به عمل آمده در این دانشکده ، انتشارات موسسه ، اخبار و رویدادها و همچنین آرشیو اخبار و اطلاعات در این دانشگاه دسترسی پیدا کرد . [Hidden Content] کتابخانه مجازی سرامیک را می توانید در این سایت مشاهده کنید . در سایت امکانات جستجو قرار داده شده است ، همچنین می توان به کتب و مقالات منتشر شده نیز دسترسی پیدا کرد . ژورنال ها ، کنفرانس ها و LINK به کتابخانه های دیگر مواردی می باشند که در سایت به آنها پرداخته می شود . [Hidden Content] این سایت مربوط به کنفرانس بین المللی الکتروسرامیک ها در دانشگاه تکنولوژی ماساچوست می باشد . در سایت درباره مواد الکتروسرامیکی ، خواص و حالت های آنها می توان اطلاعاتی بدست آورد . همچنین موارد زیر را می توان در منوی سایت مشاهده کرد : مهم ترین دوره سرامیک ، خلاصه مذاکرات همایش ، برنامه های همایش ، موضوعات کنفرانس ، سخنرانان دعوت شده ، سرامیک های یکپارچه ، کارگاه های آموزشی ، هیات مشاوره ، اطلاعات ارائه شده در کنفرانس و چکیده کنفرانس تحت فرمت PDF . [Hidden Content] این سایت متعلق به انجمن سرامیک امریکا می باشد . در این سایت اطلاعاتی درباره سرامیک و تحقیقات به عمل آمده در آن زمینه و همچنین محصولات تولیدی سرامیکی در امریکا ارائه می شود . اقدامات انجام گرفته در موسسه ، انتشارات انجمن ، اعضای نجمن ، خبرنامه موسسه ، آخرین اخبار و رویدادها و LINK به سایت های دیگر و همچنین امکانات SEARCH را می توان از خدمات این سایت محسوب کرد . [Hidden Content] شرکت CERAM در این سایت به معرفی شرکت خود و همچنین خدمات انجام گرفته در آن موسسه می پردازد . این موسسه یک گروه کمکی برای شرکت های دیگر در اختیار دارد که در زمینه سرامیک می توانند خدمات فنی ، تولیدی و مشاوره ای ارائه کنند . برای آشنائی بیشتر با این موسسه باید در آن عضو شد و همچنین می توان خبرنامه موسسه را نیز به صورت رایگان دریافت و مطالعه نمود . [Hidden Content] این سایت به ارائه یک DATABASE درباره سیمان و خواص آن می پردازد . می توان در این سایت مقدمه ، چسبندگی سیمان ، سیمان کاری ، آجرها و بلوک های سیمانی را در توضیح این مرجع اطلاعاتی مورد مطالعه قرار داد . [Hidden Content] شرکت CTE سازنده دستگاه های TEST مواد در این سایت به ارائه محصولات خود می پردازد . در سایت می توان انواع دستگاه های ساخت این شرکت را با مشخصات فنی آنها مشاهده کرده و درباره آنها اطلاعاتی را کسب کرد . [Hidden Content] دانشکده مهندسی مواد دانشگاه برکلی کالیفرنیا در این سایت به معرفی مجموعه و فعالیت های انجام گرفته در این دانشکده می پردازد . در سایت می توان به نتایج تحقیقات به عمل آمده در موسسه ، مقالات ارائه شده ، کتابخانه دانشکده و امکانات جستجو دسترسی داشت . همچنین می توان به اخبار و رویدادها و گالری تصاویر این سایت نیز اشاره کرد . [Hidden Content] این سایت به کالج مهندسی مواد امریکا تعلق دارد . در سایت به مطالبی چون مواد چیستند ، دانشجویان مرکز ، تحقیقات ، اخبار و رویدادها ، سمینارها ، انتشارات و LINK به سایت های مرتبط را می توان مشاهده کرد . [Hidden Content] دپارتمان مهندسی مواد دانشگاه CORNELL در این سایت به ارائه اطلاعات درباره این موسسه می پردازد . در سایت می توان مواردی چون یک مجله از تصاویر مواد سال 2004 ، اطلاعات فنی مواد ، اخبار و رویدادها ، سمینارها ، تحقیقات و مقالات ، مراجع ONLINE و ارتباطات به سایت های مختلف را مشاهده کرد .

به مواد معمولاً جامدي که بخش عمدهٔ تشکيل دهندهٔ آنها غيرفلزي و غيرآلي باشد، سراميک گفته مي‌شود. اين تعريف نه‌تنها سفالينه ها، پرسلان(چيني)، ديرگدازها،محصولات رسي سازه‌اي، ساينده‌ها، سيمان و شيشه را در بر مي‌گيرد، بلکه شامل آهنرباهاي سراميکي، لعاب‌ها، فروالکتريک‌ها، شيشه-سراميک‌ها، سوخت‌هاي هسته‌اي و... نيز مي‌شود. برخي‌ها آغاز استفاده و ساخت سراميک‌ها را در حدود ۷۰۰۰ سال ق.م. مي‌دانند در حالي که برخي ديگر قدمت آن را تا ۱۵۰۰۰ سال ق.م نيز دانسته‌اند. ولي در کل اکثريت تاريخنگاران بر ۱۰۰۰۰ سال ق.م اتفاق نظر دارند. (بديهي است که اين تاريخ مربوط به سراميک‌هاي سنتي است.) واژهٔ سراميک از واژهٔ يوناني کراموس گرفته شده‌است که به معني سفال يا شيء پخته‌شده‌است. ◄ طبقه‌بندي سراميک‌ها: سراميک‌ها از لحاظ ساختار شيميايي به شکل زير طبقه‌بندي مي‌شوند: • سراميک‌هاي سنتي(سيليکاتي) • سراميک‌هاي مدرن(مهندسي) اکسيدي غير اکسيدي سراميک‌هاي اکسيدي را از لحاظ ساختار فيزيکي مي‌توان به شکل زير طبقه‌بندي کرد: • سراميک‌هاي مدرن مونوليتيک (يکپارچه) • سراميک‌هاي مدرن کامپوزيتي ◄ انواع سراميک‌ها: سراميک‌هاي سنتي: اين سراميک‌ها همان سراميک‌هاي سيليکاتي هستند. مثل کاشي، سفال، چيني، شيشه، گچ، سيمان و... سراميک‌هاي مدرن: اين فرآورده‌ها عمدتاً از مواد اوليهٔ خالص و سنتزي ساخته مي‌شوند. اين نوع سراميک‌ها اکثراً در ارتباط با صنايع ديگر مطرح شده‌اند. سراميک‌هاي اکسيدي: برخي از پرکاربردترين اين نوع سراميک‌ها عبارت‌اند از: • برليا (BeO) • تيتانيا (TiO2) • آلومينا (Al2O3) • زيرکونيا (ZrO2) • منيزيا (MgO) سراميک‌هاي غيراکسيدي: اين نوع سراميک‌ها با توجه به ترکيبشان طبقه‌بندي مي‌شوند که برخي از پرکاربردترين آنها در زير آمده‌اند: 1- نيتريدها • BN • TiN • Si3N4 • GaN 2- کاربيدها • SiC • TiC • WC ◄ خواص برتر سراميک‌ها نسبت به مواد ديگر: • ديرگدازي بالا • سختي زياد • مقاومت به خوردگي بالا ◄ کاربردهاي مختلف مواد سراميکي: در زير کاربردهاي رايج مواد سراميکي به همراه چندنمونه از مواد رايج در هر کاربرد آورده شده‌است: 1- الکتريکي و مغناطيسي • عايق‌هاي ولتاژ بالا (AlN- Al2O3) • دي الکتريک (BaTiO3) • پيزوالکتريک (ZnO- SiO2) • پيروالکتريک (Pb(ZrxTi1-x)O3)) • مغناطيس نرم (Zn1-xMnxFe2O4) • مغناطيس سخت (SrO.6Fe2O3) • نيمه‌رسانا (ZnO- GaN-SnO2) • رساناي يوني (β-Al2O3) • تابانندهٔ الکترون (LaB6) • ابررسانا (Ba2LaCu3O7-δ) 2- سختي بالا • ابزار ساينده، ابزار برشي و ابزار سنگ‌زني (2O3TiN-Al) • مقاومت مکانيکي (SiC- Si3N4) 3- نوري • فلورسانس (Y2O3) • ترانسلوسانس(نيمه‌شفاف) (SnO2) • منحرف کنندهٔ نوري (PLZT) • بازتاب نوري (TiN) • بازتاب مادون قرمز (SnO2) • انتقال دهندهٔ نور (SiO2) 4- حرارتي • پايداري حرارتي (ThO2) • عايق حرارتي (CaO.nSiO2) رساناي حرارتي (AlN - C) 5- شيميايي و بيوشيميايي • پروتزهاي استخواني P3O12(Al2O3.Ca5(F,Cl)) • سابستريت (TiO2- SiO2) • کاتاليزور (KO2.mnAl2O3) 6- فناوري هسته‌اي • سوخت‌هاي هسته‌اي سراميکي • مواد کاهش‌دهنده‌ي انرژي نوترون • مواد کنترل کننده‌ي فعاليت راکتور • مواد محافظت کننده از راکتو

من ghasem motamediگرایش متالورژی استخراجی دانشگاه نجف آباد 22ساله ساکن اصفهان هستم.امید وارم بتوانم در زمینه علمی در این سایت فعالیت کنم.

ديرگدازها در صنايع فولادسازي 1- مقدمه كليه صنايع و كارخانجاتي كه داراي راكتورهاي گرمائي بوده و به طرق مختلف در مرحله ايي از فرآيند توليد در تماس مواد با درجه حرارت بالا مي باشند لازم است كه ديواره كوره ها ، مخازن ، بونكرها ، لوله ها ، راهگاهها و ظروف حمل و نقل كه حاوي مواد داغ و گداخته مي باشند با مواد ديرگداز پوشانده شوند ديرگدازها يا مواد نسوز به اكسيد هاي فلزي و شبه فلزي گفته مي شود كه داراي نقطه ذوب بالابوده و به صورت آجر ، ملات ، پودر و قطعات شكل داده شده مصرف مي شوند اين مواد بستگي به اجزاء تشكيل دهنده داراي خصوصيات فيزيكي و شيميائي و كاربردهاي متفاوتي مي باشند بطور ميانگين 70 درصد مواد ديرگداز در جهان در صنايع فولادسازي 7 درصد در صنايع سيمان و آهك ، 7 درصد در صنايع سراميك ، 40 درصد در صنايع شيشه سازي ، 3 درصد در صنايع غير آهني و 9 درصد به طور متفرقه مصرف مي شود و به اين دليل است كه مواد ديرگداز در صنايع فوق از اهميت ويژه اي برخورد دار است و بدون آن ادامه روند در اين صنايع غير ممكن مي باشد . 2- تقسيم بندي مواد ديرگداز : مواد دير گداز از جنبه هاي مختلف دسته بندي مي گردند چنانچه براساس تركيب شيميائي باشد به مواد اسيدي ، خنثي و بازي تقسيم مي شوند و از نظر روش توليد به مواد ديرگداز پرس خشك ، اكستروژن ، ريخته گري و از جنبه درجه حرارت به ديرگدازهاي معمولي ( 0C 1770- 1550 ) ديرگدازهاي درجه حرارت بالا ( 2000-1770 ) و ديرگدازهاي خيلي بالا ( بالاي 2000 درجه سانتيگراد ) تقسيم بندي مي گردند . آنچه متداول تر است تقسيم بندي شيميائي مي باشد . 2-1- مواد ديرگداز اسيدي متداول ترين مواد ديرگداز اسيدي سيليس ( Sio2 ) مي باشد اين ماده به صورت طبيعي و به اشكال گوناگون و با فراواني مختلف مانند كوارتز در طبيعت يافت مي شود . از جمله مواد دير گداز اسيدي آلومينوسيليكاتها را مي توان نام برد . 2-2- مواد ديرگداز بازي ( قليائي ) دولوميت ( Cao- mgo ) ، منيزيت ( Mgo ) و كرم منيزيت از متداول ترين مواد ديرگداز بازي مي باشند كه كاربرد زيادي خصوصاً در صنايع فولادسازي دارا مي باشند 2-3- مواد ديرگداز خنثي : مواد ديرگداز خنثي براي جدا نمودن مواد ديرگداز اسيدي و بازي استفاده مي شود كروميت از متداول ترين مواد ديرگداز خنثي مي باشد كه براي مجزا نمودن آستربازي و آستر اسيدي استفاده مي شود . 3- دير گدازهاي مصرفي در فولادسازي مصرف مواد دير گداز در صنايع فولادسازي بستگي به محل مصرف و شرايط بهره برداري از لحاظ تركيب شيميائي و شكل ماده متفاوت مي باشند . اين مواد به صورت آجر و مواد بي شكل در آستر كوره ها ، پاتيل ها ، تانديش ها و راهگاههاي تخليه استفاده مي گردند انواع مواد ديرگداز مصرفي در صنايع فولادسازي شامل مواد نسوز عايق ، مواد نسوز دولوميتي ، منيزيتي ، كرم – منيزيت ، مواد بي شكل ، مواد گانينگ مي باشند . 3-1- مواد ديرگداز عايق : بطور كلي خاصيت اصلي اين مواد اين است كه قابليت هدايت حرارتي آنها كم و اين خاصيت ناشي از تخلخل زياد آن مي باشد كه دراين مواد وجود دارد . اين مواد عمدتاً به خاطر جلوگيري از افت حرارتي كوره ها و پاتيل ها كاربرد دارند . 3-2- مواد ديرگداز آلومينوسيليكاتي خاك رس تشكيل دهنده اين نوع ديرگداز مي باشد كه مقدار آلومين آن 35 الي 75 درصد متغير است ديرگدازهاي شاموتي با 25 الي 45 درصد آلومين به عنوان مقاوم در مقابل انتقال حرارت كه در برابر شوك حرارتي حساس هستند در سلولهاي كوره هاي كك و ديواره بيروني پاتيل ها استفاده مي شود با افزايش ميزان AL2o3 دراين نوع ديرگدازها نقطه ذوب آن افزايش و كاربرد وسيعي در كوره بلند و فولادسازي دارا مي باشند . 3-3- نسوزها منيزيتي : منيزي در طبيعت به صورت كربنات مينزيم و هيدرات منيزيم مي باشد كه از حرارت دادن اين مواد Mgo توليد مي شود . در حال حاضر اكثر منيزي دنيا از آب دريا بدست مي آيد ديرگدازهاي منيزيتي كاربرد فراواني در كوره هاي فولادسازي ، ميكسرها ، كنورتورهاي سرب ، مس و نيكل دارد . منيزي به عنوان يك ديرگداز بازي داراي نقطه ذوب بالائي مي باشد . 3-4- مواد ديرگداز دولوميتي : كربنات مختلط منيزيم و كلسيم دراثر تكليس تبديل به اكسيد منيزيم و آهك مي گردد مخلوط اين دو اكسيد خاصيت ديرگدازي و بطور كلي داراي نقطه ذوب بالا مي باشد عيب اين نوع ديرگداز جاذب رطوبت بودن آنها است . 4- توليد و مصرف ديرگدازها در ايران و جهان صنعت توليد مواد ديرگداز در ايران همزمان با صنعت سيمان ايجاد گرديد و براي اولين بار در سال 1318 كارخانه نسوز امين آباد در تهران با ظرفيت روزانه 5 تن مواد ديرگداز آغاز به كار و با تأسيس كارخانه ذوب آهن اصفهان نخستين كارخانه بزرگ مكانيزه توليد مواد دير گداز در اين كارخانه با توليد اوليه 24 هزار تن آجر شاموتي و 15 هزار تن محصولات قليائي و انواع جرم احداث و در سال 1352 راه اندازي گرديد تاسال 1357 در ايران حدود 60 هزار تن مواد نسوز توليد مي گرديد . پس از انقلاب با توسعه صنعت ديرگداز و احداث كارخانجات جديد ظرفيت توليد مواد ديرگداز درايران افزايش يافت و جمع ظرفيت اسمي تاپايان سال 1383 مقدار 330000 تن بوده است . درسال 82 251000 تن مواد ديرگداز در ايران توليد شده و پيش بيني مي شود كه طي سال 83 به مقدار 295000 تن افزايش يابد. ايران با در اختيار داشتن سهمي بيش از يك درصد توليد جهاني مواد ديرگداز ، رتبه اول را در ميان كشورهاي خاورميانه به خود اختصاص داده است و پس از ايران مصر و عربستان در رتبه هاي بعدي منطقه مي باشند مصرف مواد ديرگداز درجهان داراي يك روند نزولي مي باشد كه اين كاهش مصرف در كشورهاي صنعتي سرعت كمتري نسبت به كشورهاي در حال توسعه دارد . عوامل مؤثر بركاهش مصرف مواد نسوز را بشرح زير مي توان نام برد . - استفاده هر چه بيشتر از فنون تعميرات موضعي در جداره كوره و پاتيل ها مانند روشهاي تعمير با كاربرد جرمهاي پاشيدني - كاربرد هر چه بيشتر مواد اوليه بازيابي شده از مواد ديرگداز مستعمل براي توليد محصولات جديد . - تغيير طراحي دستگاهها و راكتورها و تغييرات در تكنولوژي و فرآيندهاي فولادسازي براي كاهش هزينه ها - جايگزيني محصولات ديرگداز سنتي با محصولات پر كيفيت مانند كامپوزيتها و سراميكهاي غير اكسيدي - استفاده روز افزون از مواد نسوز بي شكل به جاي محصولات شكل داده مانند آجرها - توليد روز افزون محصولات تخصصي براي مصارف خاص و جايگزيني محصولات عمومي مصرف مواد ديرگداز در صنايع فولادسازي در كشورها و كارخانجات مختلف بستگي به فرآيند توليد فولاد متفاوت مي باشد و بطور ميانگين در سالهاي اخير براي توليد يك تن فولاد حدود 15 كيلوگرم نسوز مصرف مي شود كه اين مقدار در كشورهاي در حال توسعه مانند هند 11 كيلوگرم در آمريكا حدود 8 كيلوگرم مي باشد در كشورهاي روسيه و چين كه از فرآيندهاي سنتي در توليد فولاد استفاده مي گردد اين مقدار بالاتر است در كارخانجات فولادسازي ايران نيز مصرف مواد دير گداز با ميانگين جهاني فاصله چنداني ندارد به عنوان نمونه مصرف مواد ديرگداز در مجتمع فولاد مباركه از 71/20 كيلوگرم در سال 1380 به 67/15 كيلوگرم در سال 1382 كاهش يافته است سهم واردات درمصرف مواد ديرگداز در ايران طي سال 1381 مقدار 5/5 درصد ، شركت فرآورده هاي نسوز آذر 38 درصد ، نسوز ايران 7/18 درصد ، نسوز پارس 12 درصد ، نسوز تبريز 1/8 درصد ، ديرگداز ايران 7/6 درصد و ساير توليد كنندگان 11 درصد بوده اند . براساس اطلاعات موجود 65 درصد مواد ديرگداز در ايران در صنايع فولادسازي 8 درصد در صنايع سيمان ، 7 درصد در صنايع پتروشيمي ، 6 درصد در صنايع غير آهني ، 5 درصد در صنايع سراميك و 10 درصد در ساير صنايع مصرف مي شوند با احتساب ميانگين جهاني در مصرف ديرگداز در برنامه توليد 20 ميليون تن فولاد نياز به 300 هزار تن مواد ديرگداز مي باشد و اگر ساير صنايع نيز مطابق رشد فولاد افزايش ظرفيت داشته باشند درسال 2009 كشور نياز به 500 هزار تن مواد ديرگداز خواهد داشت . نتيجه گيري : مصرف مواد ديرگداز در صنايع فولادسازي از لحاظ وزني كاهش يافته كه به علت پيشرفت هاي كيفي در توليد مواد ديرگداز و تغييرات تكنولوژي در توليد فولاد مي باشد در ايران با توجه به ظرفيت هاي موجود در توليد مواد ديرگداز و معادن منيزيت ، كروميت و دولوميت و منايع انرژي ارزان توان به القوه در توليد مواد ديرگداز براساس نياز صنايع مختلف وجود دارد و با توجه به وجود بازار مصرف در كشورهاي منطقه لزوم دستيابي به بازارهاي صادرات را مي طلبد .

مقدمه : در سال 1978 كوره هاي قوس الكتريكي طراحي شد در اين كوره ها مي توان به هر ميزان بار جامدفلزي را ذوب كرد اين موضوع فكر استفاده از روش احيا مستقيم را قوت بخشيد. تكنولوژي توليد آهن به روش احيا مستقيم به سه روش رايج انجام مي‌شود : الف) روش H.Y.L اين روش برگرفته از نام اولين كمپاني سازنده مكزيكي بنام HYSA است و اولين واحد صنعتي آن در مكزيك با ظرفيت 75 هزار تن ساخته شد كه از آن استقبال خوبي بعمل نيامد اساس كار در اين روش استفاده از گاز احيا كننده حاصل از تغيير فرم گاز طبيعي به بخار آب و استفاده از آن در راكتور ساكن يا متحرك مي باشد ب) روش پروفر: اين روش توسط يك كمپاني آلماني ابداع گرديد كه مورد استقبال قرار نگرفت و تنها كمتر از 10% آهن اسفنجي به روش احيا مستقيم به اين شيوه توليد ميگردد . ج) روش ميدركس :ابداع اين روش توسط يك كمپاني آمريكايي بوده در اين روش سنگ معدن را در واحدهايي به نام گندله سازي كه در جوار واحد احياء احداث گرديده آسيا شده و پس ازتبديل به گندله به قطر 10الي 15 ميلمتر و پخته شدن وارد كوره احياء ميگردد و در دماي زير نقطه ذوب فولاد بين 950-750 در جه سانتيگراد توسط گاز احيا كننده CO) و H2 ) اكسيژن آن حذف شده و محصول توليدي به صورت جامد كه آهن اسفنجي يا DRI نام دارد توليد مي گردد گاز احياي در فرآيند احيا ء مستقيم با تبديل گاز متان در قسمت ريفرمر در جوار كاتاليزورهايي كه در آن قسمت وجود دارد توليد ميشود عيب اين روش در اينست كه رآكتور احيا و ريفرمر در ارتباط با يكديگر هستند و اگر گوگرد در راكتور احيا توليد شده باشد به ريفرمر رفته و باعث مسموم و خراب شدن كاتاليزور خواهد شد مزاياي روش ميدركس عبارتند : 1- استفاده از گاز احياي دركوره اي تنوره اي با بستر متحرك 2- استفاده از گاز خروجي راكتور احيا براي تغيير فرم گاز طبيعي و توليد گاز احياي 3- انجام فرآيند در فشار پايين 4- امكان بار دهي سرد 5- مصرف انرژي پايين توسعه فرآيندها احياء مستقيم: با روند رو به افزايش توليد فولاد در كوره هاي قوس الكتريكي (EAF) و جهت گيري توليد محصولات كيفي و افزايش قيمت قراضه و كمياب شدن آن تقاضا براي استفاده از آهن اسفنجي در شارژ فلزي كوره هاي فولادسازي بيشتر شده است براي توليد آهن اسفنجي در جهان روشهاي متعددي ابداع گرديده است كه در بين روشهاي احياء مستقيم فرآيندهاي ميدركس ، HYL ، پورفر ، آركس و قائم را مي توان نام برد كه از بين روشهاي فوق ميدركس با مزيت هاي برتري كه مطرح گرديد .نسبت به ساير روشها بيشتر توسعه يافته است بر اساس اطلاعات و آمار حدود 65 درصد از اهن اسفنجي توليدي در دنيا به روش ميدركس توليد شود در اين تكنولوژي ثابت شده كه قابليت كار در يك محدوده وسيعي مواد خام سنگ آهن همراه با نتايج عملي خوب و بازده بالا احياء مي گردد طي سالهاي اخير با اصلاحات انجام شده برخي از فرآيندهاي احياء مستقيم جديد وارد بازار شده اند كه از جمله مي توان فرآيندهاي Circored ,Finemet , Iron carbide كه بر اساس استفاده از پودر سنگ آهن به عنوان ماده خام و در كوره استوانه اي انجام مي شودرا مي توان نام برد ، در فرآيند داناركس (Danarex) اصلاحات عهده اي در كيفيت و قيمت محصولات آهن اسفنجي و بريكت ايجاد نموده اند ولي هنوز به اثبات نرسيده است . در جدول شماره1 پارامترهاي احياء مستقيم در فرآيند ميدركس و HYL با روشهاي جديد مورد مقايسه قرار گرفته است . محصولات احياء مستقيم آهن اسفنجي ، كلوخه ،بريكت و پودر محصولات اصلي فرآيند احياء مستقيم است اين محصولات به صورت جامد متخلخل و با درصد آهن فلزي بالا مي باشند كه يك سطح ويژه كربن عمدتاً به صورت كاربيد (C Fe3‍) در طول فرآيند تشكيل مي شود محصولات احياء مستقيم بستگي به شكل اكسيد آهن شارژ شده و نوع فرآيند احياء مستقيم دارد و ويژگي مشترك فرآيندهاي احياء مستقيم حذف اكسيژن سنگ آهن در دماي زير نقطه ذوب آهن مي باشد . از پارامترهاي اساسي محصولات احياء مستقيم درجه فلز شدگي (درجه متاليزاسيون ) و ميزان درصد كربن مي باشد ودرجه فلزي عبارتست از نسبت آهن فلزي به كل آهن موجود در محصول است و هرچه درجه فلزي آهن اسفنجي بالاتر باشد مصرف انرژي در كوره فولادسازي كمتر و ظرفيت توليد بيشتر مي باشد همچنين درصد كربن در آهن اسفنجي نقش مهمي براي فرايند ذوب در كوره ها ي قوس الكتريك بر عهده دارد و بسته به نوع عمليات فولادسازي درصد كربن را مي توان در مقادير مختلفي تنظيم كرد براي مثال در توليد فولادهاي كم كربن درصد كربن مورد نياز در آهن اسفنجي كم است . درصد گانگ همراه آهن اسفنجي شامل مواد معدني غيرآهني موجود در سنگ آهن مانند Mgo,cao,Al203,Sio2 مي باشد كه هر چقدر ميزان گانگ همراه آهن اسفنجي بيشتر باشد مصرف انرژي افزايش و ظرفيت توليد كاهش مي يابد با توجه به اينكه آهن فلزي درآهن اسفنجي تمايل به بازگشت به حالت پابدار اكسيد شدن مي باشد زمانيكه در تماس با يك عامل اكسيد كننده مانند هوا با آب قرار مي گيرد واكنش داده و اكسيد ميشود تخلخل بالا و دانسيته كم و سطح تماس بالا علت اصلي مستعد بودن آهن اسفنجي به اكسد شدن سريع و خودسوزي مي باشد معمولاً حمل و نقل و ذخيره آهن اسفنجي تحت اتمسفر گاز خنثي و شرايط ويژه انجام مي شود . فرآيندهاي فولادسازي توليد فولاد خام به دو روش اصلي انجام مي شود يكي روش سنتي يا توليد در كنورتورهاي اكسيژني و ديگر روش كوره هاي قوس الكتريكي كه در روشهاي فوق مواد اوليه مصرفي متفاوت بوده و متناسب با مواد اوليه موجود در هر كشور و مزاياي هر روش در كشورهاي مختلف از روشهاي فولادسازي مناسب استفاده مي گردد معمولاً مواد اوليه مصرفي در روش كنورتور چدن مذاب همراه با مواد جامد فلزي است كه اين مواد جامد مي تواند قراضه فولادي ، چدن جامد يا آهن اسفنجي باشد كه بر اساس ميزان انرژي گرمايي كه در فرآيند تبديل چدن مذاب به فولاد آزاد مي شود درصد شارژ فلزي جامد تعيين مي گردد . ولي در روش كوره هاي قوس الكتريكي با توجه به اينكه از انرژي الكتريكي براي ايجاد گرما استفاده مي شود شارژ جامد تا 100 درصد امكان پذير است كه آن شامل قراضه هاي فولادي و محصولات احياء مستقيم است . در شركتهايي كه امكان تامين قراضه با كيفيت مناسب و ارزان قيمت فراهم باشد از قراضه در شارژ كوره استفاده مي شود و در واحدهاي فولادسازي كه تامين آهن اسفنجي از لحاظ اقتصادي بصرفه باشد از آن استفاده مي نمائيد . مزيت اصلي آهن اسفنجي شارژ مداوم آن به كوره قوس مي باشد و عمليات شارژ نه تنها باعث حضور درصد نيتروژن كمتري در فولاد مي شود بلكه انعطاف پذيري كارخانه فولاد را براي يك سطح بالاتري از اتوماسيون فرآيند ذوب فراهم مي كند . در نمودار شكل 1 كاربرد انواع روشهاي فولادسازي در جهان و در ايران نشان داده شده است بر اساس اطلاعات اين نمودار بطور ميانگين در جهان حدود 66 درصد فولاد توليدي به روش كنورتورهاي اكسيژن 31 درصد به روش كوره قوس الكتريكي و حدود 3 درصد به ساير روشها مي باشد در صورتيكه در ايران اطلاعات آن بر عكس آمار جهاني بوده و 23 درصد توليد فولاد در ايران به روش كنورتور و 77 درصد به روش كوره قوس الكتريكي مي باشد ايران سومين توليد كننده آهن اسفنجي در جهان وجود منابع غني گاز طبيعي ،معادن نسبتا مناسب سنگ آهن و منابع محدود زغال سنگ در ايران دلايل اصلي در استقبال از فرآيندهاي احياءمستقيم در ايران ميباشد از بين روشهاي احياء مستقيم فرآيندهاي ميدركس ، HYL1,HYL3 ، پورفر و قائم در صنايع فولاد كشور استفاده شده ، 5/11 درصد آهن اسفنجي دنيا در ايران توليد مي شود فولاد مباركه بزرگترين شركت و ايران سومين كشور توليدكننده آهن اسفنجي جهان است بر اساس اطلاعات جدول شماره دو طي 5 سال گذشته اهن اسفنجي جهان به ميزان 17 ميليون تن افزايش يافته است كه از اين مقدار حدود 11 ميليون تن از آن مربوط به هند مي باشد كه طي پنج سال گذشته توليد آهن اسفنجي در آن كشور حدود 3 برابر افزايش يافته است . نتيجه گيري با روند رو به افزايش توليد و مصرف فولاد در جهان و نياز بيشتر به قراضه و افزايش قيمت آن و از طرفي گرايش به توليد فولادهاي كيفي و محدوديت هاي موجود در شارژ چدن خام در كوره هاي فولادسازي تقاضا براي محصولات احياء مستقيم با توجه به ويژگي هاي برجسته آهن اسفنجي و بريكت رو به افزايش مي باشد اين محصولات در واحدهاي احياء مستقيم با ظرفيت بالا توليد و با استفاده از گاز طبيعي و با احياء گندله ، سنگ آهن و كلوخه توليد مي شود شاخص هاي آهن اسفنجي براي مصرف در فولادسازي درجه فلزي بالا ، ميزان كربن و حداقل درصد گانك آن مي باشد . مشكل موجود در آهن اسفنجي اكسيداسيون و خودسوزي آن در تماس با هوا و آب مي باشد كه شرايط حمل و نقل آن را مشكل مي كند . حدود 77 درصد فولاد توليدي در ايران به روش كوره قوس الكتريكي مي باشد و بر اين اساس با وجود منابع عظيم گازي در ايران و معادن سنگ آهن فرآيندهاي احياء مستقيم در كشور توسعه يافته و آهن اسفنجي به عنوان يك ماده اوليه اصلي در كوره هاي فولادسازي و حتي در كنورتورهاي اكسيژن به عنوان جايگزين قراضه مصرف مي گردد لذا با عنايت به مزاياي موجود در توسعه فرآيندهاي احياء مستقيم در ايران و اخذ پتنت در تكنولوژي احياء مستقيم توسط شركت هاي طراحي مهندسي توسعه واحدهاي گندله سازي و احياء مستقيم سهم عمده اي در توسعه فولاد خام كشور خواهد داشت .

فولاد با تصفيه فولاد مذاب، سرد کردن و شکل دادن در قالب‌ها حاصل مي‌شود. دو روش اساسي براي به دست آوردن فولاد مذاب وجود دارد: 1-فرآيندي براساس ذغال‌سنگ شامل: کک متالوژي، کوره بلند و کوره اکسيژن. 2-فرآيندي براساس ذوب‌ قراضه و آهن اسفنجي به وسيله جريان قوس الکتريکي در کوره‌هايي به همين نام. کارخانه‌اي که از نيروي برق به عنوان انرژي در قوس الکتريکي استفاده مي‌کند ميني‌ميل مي‌گويند. اغلب کارخانه‌هاي توليدکننده ‏ DRIاغلب ميني‌ميل ناميده مي‌شود. در 20 سال گذشته در بيشتر نقاط دنيا گرايش به فرآيند توليد ‏ DRI‏ افزايش يافته و سهم آن در توليد فولاد دنيا بيشتر و بيشتر مي‌شود. دليل اين گرايش و توسعه هزينه پايين‌تر آن نسبت به روش کوره بلند و آسيب نرساندن به محيط زيست مي‌باشد. در روش کوره بلند به دليل استفاده از کمک به جاي سوخت آلودگي محيط‌زيست بيشتر است. در کشورهايي که هزينه آهن قراضه زياد و در عوض هزينه استفاده از گاز طبيعي ناچيز مي باشد، توليد ‏DRI‏‏ به عنوان اصلي‌ترين منبع آهن براي روش ميني‌ميل انجام مي‌پذيرد. اين شامل تمامي طبقه‌بندي‌هاي فولادي در ميني‌ميل‌ها مي‌باشد. در بيشتر کشورهاي صنعتي دنيا براي اينکه محصول خالص‌تري به دست آورند در کوره قوس فقط از ‏ DRI‏ استفاده مي‌کنند. زيرا ‏DRI‏ ناخالصي‌هايي که در قراضه‌هاي آهن موجود است در بر ندارد. اين از اهميت ويژه‌اي برخوردار است زيرا که ناخالصي‌هاي موجود در آهن ‏‎(Mo, Ni, Cr, Sn, Zn, Cu)‎‏ اثرات مضري در خواص شيميايي و فيزيکي فولاد مي‌گذارد. از آنجايي‌که ميني‌ميل سهم بازار را هر روز بيشتر از آن خود مي‌کند، تقاضا در سطح جهان براي آهن اسفنجي هر لحظه افزايش مي‌يابد. ميدركس، بزرگترين سازنده واحد احياي مستقيم آهن شركت ميدركس (Inc midrex technologies) شركتي است نوآور كه حدود 3 دهه در زمينه احياي مستقيم آهن (DRI) فعاليت كرده است. اين شركت بين المللي سازنده تكنولوژي است كه به وسيله آن سنگ آهن، تبديل به آهن احيا شده با درجه خلوص بالا مي شود. آهن احيا شده در صنايع ذوب آهن و توليد فولاد داراي استفاده بسيار است. اولين كارخانه از سلسله كارخانجات ميدركس، فعاليت توليدي و اقتصادي خود را به سال 1969 آغاز كرد و به تدريج تعداد اين كارخانه ها به 53 واحد در 19 كشور دنيا افزايش يافت كه آخرين آن ها واقع در مصر است. به طوري كه در گرماي سوزان صحراي شني عربستان يا در نقاط سرد شمال كانادا و روسيه، كارخانه هاي اين شركت بزرگ در حال توليد محصولات خود هستند. كارخانه هاي اين شركت از سال 1987 تاكنون حدود 60 درصد كل آهن احيا شده مورد نياز جهان را تامين مي كنند و رويكرد مديران آن ها عموماً كاهش قيمت و افزايش كيفيت محصولات است كه از طريق هر چه مدرن تر كردن تكنولوژي توليد به دست مي آيد. بدين ترتيب است كه توليد آهن احيا شده توسط ميدركس از حدود يك ميليون تن در سال 1970 به چهل ميليون تن رسيده است. علاوه بر همه اين ها ميدركس در برخي پروژه هاي زيست محيطي (بازيافت)، توليد انرژي و فعاليت هاي توليدي غيرفلزي نيز فعاليت دارد و همه محصولات آن داراي گواهينامه بين المللي 9001 ISO هستند. ميدركس بزرگترين كارخانه توليد (DRI) جهان را در شهر ترينيداد و توباگو براي شركت بين المللي ايسپات ساخته و به مرحله بهره برداري رسانيده است. ميدركس در ايران فعاليت داشته و در حال حاضر واحدهاي احياي مستقيم چندان چندين فولاد ساز بزرگ ايراني از جمله فولاد خوزستان و فولاد مباركه اصفهان از اين دسته است. واحد احياي مستقيم ميدركس با يكسري تغييرات و افزايش ظرفيت توليد آن با نام زمزم هم اكنون در ايران در چندين كارخانه فولاد سازي در حال نصب و يا استفاده است. ميدرکس روشي در تهيه توليد ‏DRI‏ است که در اختيار شرکت شارلوت مي‌باشد. يک تکنولوژي کاملا خصوصي، روش ميدرکس در دنيا براي توليد ‏ DRI‏‏ يک روش چيره و همه‌گير است. حدود 85 درصد توليد ‏ DRI‏ ‏ در دنيا با روش ميدرکس توليد مي‌شود.‏ به صورت فعلي حدود 49 واحد ميداکس در 16 کشور دنيا مشغول به کار هستند که تمامي اينها از گازشکن‌ها براي تبديل گاز طبيعي به ‏CO‏ و ‏H2‎‏ استفاده مي‌کنند و تنها دو واحد در آفريقاي جنوبي و کره‌جنوبي مشغول به کار هستند که واحد تبديل به گاز دارند و گازهاي مورد نياز و احياکننده خود را توليد مي‌کنند.‏ اين دو واحد در واقع از فرآيند کورکس/ ميدرکس استفاده مي‌کنند و با استفاده از فرآيند کودکي گاز احياي مورد نياز خود را به دست مي‌آورند. عملکرد فرآيند ميدرکس، احياي سنگ‌آهن خام در درون يک راکتور بلند و عمومي است که کوره ميله‌اي ميدرکس نام دارد. اين کار به اين صورت انجام مي‌گيرد که اکسيدهاي آماده آهن که به صورت گلوله‌هاي تيله شکل مي‌باشند به خاطر وزن خود به سوي پايين کوره غلتانده مي‌شوند، درست خلاف مسير گازهاي داغ احياکننده که از پايين کوره به بالا مي‌آيند. گازهاي داغ با اکسيد آهن ترکيب شده و اکسيژن آن را مي‌گيرند به اين‌صورت اکسيد آهن احيا مي‌گردد.‏ اتصال تبديل‌کننده گاز و يک واحد ميدرکس همان‌طور که در شروع مقاله بيان شد، اغلب ‏ DRI‏ ‏‌هاي توليد شده با استفاده از گاز طبيعي به عنوان منبع سوخت ايجاد مي‌شوند. از آنجايي که گاز طبيعي با هزينه کم بسيار محدود است، متاسفانه اين روش براي همه توليد‌کننده‌هاي ‏ DRIقابل استفاده نمي‌باشد. مناطقي مانند آسياي غربي و اروپاي غربي که توليدکننده‌هاي فولادي در آنجا مشغول به کار هستند از آن جمله محسوب مي‌گردند. بدين لحاظ دارندگان دانش فني توليد ‏ DRIدر جست‌وجوي روشي اقتصادي با استفاده از ذغال به عنوان اين منبع هستند. به خاطر نياز به استفاده از ذغال و محصولات فرعي نفت تصفيه شده به عنوان منبع انرژي روش ميدرکس به دنبال اتصال يک تبديل‌کننده گاز با واحد ميدرکس مي‌باشد و اين طرح با شروع بحران انرژي در سال 1973 قوت گرفت. ايده کلي ترکيب يا اتصال دو فرآيند از دو سيستم کليدي به‌صورت زير تشکيل شده است: 1- کارخانه تبديل‌گننده گاز 2- کارخانه ميدرکس 3-در درون کارگاه تبديل‌کننده گاز بخش‌هاي زير موجود هستند:‏ واحد تبديل‌کننده گاز، واحد بازسازي و پاکسازي گاز، واحد بهينه‌سازي، کارگاه جداکننده هوا، در درون کارگاه ميدرکس بخش‌هاي زير موجود هستند. -کوره قائم ميله‌اي ميدرکس -سيستم جمع‌کننده گازهاي ‏Co2‎‏ برگشتي - سيستم گرم‌کننده گازهاي احيا کننده - ديدگاه اقتصادي ترکيب ساختمان مستقل دو کارگاه گازسازي و ميدرکس به علت هزينه سرمايه زياد روشي اقتصادي در توليد آهن اسفنجي شمرده نمي‌شود. علت اين عدم گرايش هزينه زيادي است که ساخت اين دو کارگاه در کنار يکديگر و براي يک واحد مستقل ايجاد مي‌کند. اين هزينه بالا امتياز استفاده از ذغال را در اين فرآيند به عنوان منبع اوليه سوخت که يک مزيت شمرده مي‌شود را ناديده مي‌گيرد. براي توليد گازهاي ترکيبي در واحد از فرآيند گازسازي با ذغال استفاده شده است. متأسفانه ميانگين هزينه 7/130 دلار براي واحدهاي توليدکننده آهن اسفنجي با استفاده از گاز طبيعي، فولادسازي براساس احياي سنگ‌آهن با کک و استفاده از قراضه‌هاي با کيفيت در کوره‌هاي قوس در کشوري مانند آمريکا رقم بالايي است. سرمايه‌گذاران در جست‌وجوي رقمي حدود 120 دلار يا کمتر هستند. لذا به‌دنبال اين ديدگاه نظرشان به ترکيب کارگاه گازسازي به همراه واحد ميدرکس جلب شده است ولي استفاده از اين روش نيز نبايد هزينه واحد را از 120 دلار بالاتر ببرد. از سوي ديگر در بسياري از نقاط دنيا ترکيب دو کارگاه مستقل گازسازي و ميدرکس از لحاظ هزينه‌اي توانايي رقابت دارد. اين ادعا به خاطر چندين دليل قابل اثبات است:‏ 1-هزينه نسبتاً پايين ذغال‌ و سنگ‌آهن. 2-استفاده از محصولات فرعي و ارزان نفت. 3- پايين بودن هزينه کارگران ساختمان. 4- افزايش تقاضاي محصولات فولادي به علت کمبود.‏ 5- فشار مسئولان محيط‌زيست به خاطر عدم استفاده از کک در فرآيند فولادسازي بسياري از امتيازات آهن اسفنجي در خصوص ترکيب دو کارگاه مستقل گازسازي و ميدرکس در کشورهايي مانند چين، هندوستان، کره‌جنوبي، برزيل، آفريقاي جنوبي و اروپاي غربي يافت مي‌شود. در اين کشورها نيروي برق ارزان براي استفاده در کارگاه‌هاي فولادسازي از موارد بحراني محسوب مي‌گردد. اگر سوخت ارزان در دسترس باشد، آنگاه واحد تبديل‌کننده گاز قادر به توليد گازهاي ترکيبي موردنياز نيروگاه براي توليد الکتريسته ارزان خواهد بود.‏ براي ساخت موفقيت‌آميز يک واحد ترکيبي تبديل‌کننده گاز/ ميدرکس بايد به موارد کليدي زير توجه داشته باشيم: وجود يک تبديل کننده گاز مستقل بر پايه استفاده از نيروگاه يا کارگاه شيميايي براي استفاده بيشتر از گازهاي ترکيبي بسيار مورد نياز مي‌باشد. براساس شرايط محيطي اگر گازهاي ترکيبي با کيفيت قابل قبول در دسترس باشد، احداث کارگاه توليد ‏ DRI‏‏ زماني بهينه خواهد شد که هزينه توليد گاز بيشتر از 3 دلار بر ‏MMBtu‏ نگردد. بايد تا آنجايي که امکان دارد هزينه سرمايه کارگاه توليد گازهاي ترکيبي را کم کنيم اگر امکان داشته باشد از سيستم گوگردزدايي، سيستم غبارروب، سيستم پاک‌کننده هيدروکربن و بسط‌دهنده گاز استفاده نشود. همچنين تا آنجا که مي‌توانيم عمليات مشترک دو سيستم ميدرکس و توليد گاز را افزايش دهيم.‏و تا آنجا که امکان دارد از محصولات فرعي پالايشگاه‌هاي نفت با قيمت ارزان استفاده شود. مي توان يک مجتمع توليد فولاد به همراه نيروگاه ساخت. مجتمع توليد فولاد با حجم کوچک ترکيب دو واحد توليد گاز و ميدرکس نهايتاً منجر به توليد آهن اسفنجي مورد نياز براي واحد فولادسازي مي‌شود. مجتمع توليد فولاد در حجم کوچک شامل: کارگاه توليد گاز، کارگاه ميدرکس، سيستم جمع‌کننده گازهاي چرخشي متصل با نيروگاه و کارگاه فولادسازي مي‌شود. نيروگاه بايد برق موردنياز جداسازي گازها، کارگاه ميدرکس و فولادسازي را فراهم نمايد.‏ نيروگاه برق بايد از امتياز سوخت ارزان براي توليد انرژي با قيمت رقابتي برخوردار باشد. در کشورهاي واقع در اروپاي غربي هندوستان، برزيل و آسياي شرقي توليد يا خريد نيروي برق با قيمت رقابتي بسيار با اهميت است. اگر آهن اسفنجي توليد شده با گرماي 700 درجه سانتي‌گراد (‏F‏1300) فارنهايت، مستقيما از کارگاه ميدرکس به گرم نگهدارنده‌هاي موجود در کارگاه ميدرکس منتقل گردد، براي توليد يک تن محصول مياني از کارگاه فولادسازي 650 کيلووات بر ساعت انرژي مورد نياز خواهد بود. اين انرژي تنها نياز کارگاه فولادسازي را برطرف مي‌کند و ارتباطي با انرژي موردنياز درکارگاه‌هاي توليد گاز و ميدرکس ندارد.‏ مقياس جديد جهاني در ايجاد مجتمع کوچک فولادسازي، ظرفيت 4/2 ميليون تن محصولات مياني فولادي است. اينچنين مجتمع 7/2 ميليون تن در سال آهن اسفنجي نياز دارد. کل انرژي مورد نياز اين واحد 360 مگاوات تخمين‌زده مي‌شود.

من ghasem motamediدانشجوی مهندسی متالورژی گرایش استخراجی دانشگاه نجف آباد ساکن اصفهان هستم امیدوارم بتوانم از جنبه علمی با کاربران این انجمن همکاری کنم