رفتن به مطلب

پست های پیشنهاد شده

مقدمه

دی متیل­ اتر مولکول سادة اتر به فرمول CH۳ O CH۳ می­باشد. این ماده را می­توان مانندLPG به کار برد. اشتعال این ماده نیز مانند گاز طبیعی است. در این ماده مقدار NO۲ و مشتقات سولفور بسیار پایین می باشد و کمتر از ۱۵ ppm است. این نشانگر مزیت های زیست­محیطی DME است و به عبارتی حالت دوستی با محیط زیست دارد و با H۲O و CO۲ واکنش نشان می دهد.

 

● کاربردهای DME در بازار

 

یکی از مواردی که برای به­کارگیری انرژی مورد توجه است جنبه­های تجاری آن انرژی است. برای تجاری شدن به بازار نیاز داریم. یکی از مهمترین بازارهای مصرف DMEنیروگاه ها می­باشند. در حال حاضر پیش­بینی می­گردد که این سوخت بتواند در یک نیروگاه ۹۰۰ مگاواتی مصرف گردد. تمام انتخاب ها برای LPG (گاز فشردة مایع) را می­توان به DME تغییر داد و به عبارتی در حمل و نقل نیز می­توان از آن استفاده به عمل آورد.

 

۱) سوخت نیروگاه­ها

 

در حال حاضر، در ژاپن از LNG ، LPG ، نفت خام و زغال­سنگ به­عنوان سوخت در نیروگاه ها استفاده می­شود. نفت خام و زغال هر دو آلود­کنندة محیط­زیست هستند و استفاده از آنها به اقدامات جبرانی برای کاهش آلودگی هوا نیاز دارد. به عبارت دیگر، آلودگی دی­اکسید­کربن حاصل از نفت و زغال به مراتب بیشتر ازLNG است. LNG و LPG سوخت های پاکی محسوب می شوند، اما از یک طرف هزینه های سرمایه گذاری LNG بالا است و از طرف دیگر، عرضة LPG خاورمیانه به آسیای­جنوب­شرقی و کشورهای خاور دور محدود است. به­عنوان مثال، ژاپن در سال ۲۰۰۱، حدود ۱۵ میلیون تن LPG وارد کرده است که بیش از ۸۰ درصد آن از خاورمیانه و با مشخصات بازار خاورمیانه، وارد شده است.

 

در مقابل، اولاً DME یک سوخت پاک است، ثانیاً کل هزینة سرمایه­گذاری آن، به خاطر وجود زیر­ساخت های LPG که با اندک تغییراتی قابل استفاده برای DME هستند، بسیارکم است و ثالثاً منابع DME محدود به منطقه و کشور خاصی نیست و ذخایر کوچک گاز طبیعی با هزینة اندکی قابل­ استفاده برای تولید DME هستند. بنابراین، به نظر می­رسد که DME سوخت آیندة نیروگاه ها خواهد بود.

 

۲) جایگزینی در بازارهای LPG

 

تقاضای LPG در ژاپن، چین، هند و آسیای جنوب­شرقی در حال افزایش است. استفادة اصلی از LPG در ژاپن، در بخش های خانگی و تجاری است. بنابراین، میزان اختلاف عرضه و تقاضای LPG در آینده، بستگی به طرح های پتروشیمی در خاورمیانه خواهد داشت. در هر صورت، به نظر می­رسد که قیمت LPG به لحاظ افزایش تقاضا برای آن در آینده افزایش یابد. بنابراین، بازارهای LPG یکی از بازارهای بالقوة DME در آیندة خواهند بود.

 

۳)جایگزینی در بازارهای نفت کوره

 

در حال حاضر، نفت کورة مورد استفاده در کامیون­ها و اتوبوس­ها در شهرهای بزرگی چون توکیو، عامل اصلی آلودگی هوا محسوب می­شود. از اینرو تحقیق و توسعه (R&D) بر روی موتورهای DME، به­عنوان جایگزین موتورهای دیزلی شروع شده­ است. البته عرضة تجاری این موتورها در بلند­مدت امکان خواهد یافت.

 

۴) DME سوختی برای سلول های سوختی و سایر مصارف

 

در حال حاضر، مطالعات (R&D) وسیعی بر روی سلول­های سوختی در مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی در حال انجام است. اما هنوز اختراعات و پیشرفت­های بیشتری مورد نیاز است تا DMEبتواند با سایر سوخت­های مورد استفاده در سلول­های سوختی (مثل گازوئیل و متانول) قابل رقابت شود. همچنین DME، قابلیت استفاده در فرایند­های مصارف شیمیایی را نیز دارد. به­عنوان مثال، پروپیلن حاصل از DME در حال توسعه است.

 

● مصرف DME در نیروگاه ها

 

آزمون احتراق DMEدر شرکت General Electric انجام شده است و مشاهده شده است که نشر آلاینده ها، بسیار شبیه گاز طبیعی است. نرخ گرما یا Heat rateآن از گاز طبیعی پایین­تر است و می­توان نتیجه گرفت که کارایی انرژی DME از گاز طبیعی بالاتر است. مقدار برق ایجاد شده توسط DME از گازطبیعی در مقادیر یکسان بالاتر است. فناوری DME، اثبات شده است و کارخانه­های تبدیل گاز طبیعی به DME بسیار مشابه کارخانه­های تولید متانول می­باشند. به عبارتی هیچگونه مشکل فناوری وجود ندارد.

 

تجهیزات عمومی برای طرح DME برای اجرای طرح DMEبه موارد ذیل نیاز است:

 

۱) گاز طبیعی (مقدار ۲ تریلیون فوت مکعب ظرف ۲۵ سال طرح)

 

۲) تجهیزات تهیة گاز شیرین

 

۳) قیمت گاز در ابتدای واحد DME باید تقریبا ۵۰ سنت به ازای هر میلیون BTU ­باشد.

 

۴) واحد DME (با مشخصات عنوان شده ظرفیت چنین واحدی حدود ۵۰۰۰ تن در روز و هزینة سرمایه­گذاری چنین واحدی حدود نیم میلیارد دلار تخمین زده می­شود.)

 

در حال حاضر بسیاری از کشورهای در حال توسعه از جمله هندوستان، درصدد استفاده از این سوخت نوین هستند و در عین حال شرکت ملی نفت ایران نیز در این زمینه فعالیت­هایی را آغاز نموده است. شرکت بی­پی نیز از شرکت های دارای این فناوری است و تلاشهای زیادی را در این زمینه انجام داده است.

 

روش تولید DME از طریق آب­زدایی (دی­هیدرات­کردن) متانول از فرایند سنتز متانول و آب زدایی متانول

 

CO+CO۲+۵H۲O=CH۳OCH۳+۲H۲O

 

این فرایند به ثبت رسیده و در حال حاضر در سطح تجاری در جهان برای تولید DME مورد استفاده قرار می­گیرد. البته باید توجه شود که ظرفیت فعلی تولید DME در مقایسه با آنچه که به­عنوان یک سوخت مطرح، معرفی می­شود، بسیار کم است. اما تکنولوژی آب زدایی متانول بسیار شبیه فرایند سنتز، اما ساده­تر از این فرایند است. فرایند آب زدایی یک فرایند گرمازا است، اما تولید گرما در این روش بسیار کمتر از روش سنتز است. بنابراین با توجه به این ویژگی­ها، تکنولوژی آب زدایی (دی­هیدرات­کردن) متانول می­تواند در مقیاس های وسیع در کارخانه­های بزرگ تولید DME به سادگی استفاده شود. این تکنولوژی در ۱۰ سال گذشته توسعه داده شده است. به­عنوان مثال، شرکت TEC یک کارخانه با مقیاس تولید ۱۰ هزار تن در روز، در سال ۱۹۹۷ تاسیس نموده است. در حال حاضر نیز پروژه­های متانول با مقیاس ۵ هزار تن در روز در ایران، توباگو (Tobago) و ترینیداد (Trinidad) طراحی شده و در حال تکمیل هستند.

 

فرایند آب زدایی متانول، یک فرایند ساده است. در این روش با استفاده از یک رآکتور ثابت خوابیده (افقی)، بدون اینکه وسیلة خاصی در داخل آن برای انتقال گرما نیاز باشد، می­توان DME تولید نمود. کاتالیست مورد استفاده برای آب زدایی نیز یک کاتالیست با ماخذ آلومین (Alumin) است که در بازار کاتالیستی یک مادة شناخته شده است. البته حجم خلل و فرج موجود برروی کاتالیست، برای تبدیل DME بسیار مهم است.

 

مزیت دیگر این روش نسبت به فرایند سنتز، میزان کمتر مصرف اکسیژن در آن است. اکسیژن مورد نیاز در این روش و روش فرایند سنتز از یک واحد سرما­زای مجزا به دست می آید که اولاً تجهیزات آن خیلی گران می باشد و ثانیاً یک واحد مصرف کنندة انرژی هم هست. در حال حاضر در شرکت TEC، در فرایند آب زدایی متانول با کاتالیست اصلاح شدة ISOP برای تولید DME با ظرفیت ۵ تا ۶ هزار تن در روز، اصلاً اکسیژن لازم نیست. ولی برای تولید روزانة بیش از ۶ هزار تن متانول (معادل ۴۲۰۰ تن DME)، از یک فرایند ترکیبی استفاده می­شود که در آن مقداری اکسیژن هم مورد استفاده قرار می گیرد.

 

در حال حاضر در فرایند آب زدایی متانول در شرکت TEC، برای تولید ۲.۵ میلیون تن DME، به حدود ۲۶۰۰ تن در روز، اکسیژن نیاز است که این میزان کمتر از اکسیژن مورد نیاز در یک فرایند سادة سنتز با حداکثر ظرفیت ۳.۳ میلیون تن است. ویژگی های یک کارخانة ۲.۵ میلیون تنی DME به شرح ذیل است:

 

۱) کاتالیست و طرح سنتز DME به لحاظ تجاری به ثبت رسیده و قابل دسترسی هستند.

 

۲) هر نسبتی از متانول (۰ تا۱۰۰ درصد) و DME (۰ تا ۱۰۰ درصد) بر اساس تقاضای بازار، قابل تولید است.

 

۳) فرایند سنتز DME بسیار ساده است و هزینة سرمایه گذاری آن اندک است.

 

۴) یک رآکتور افقی ثابت با یک جریان شعاعی (پرتویی) و بدون فرایند انتقالی گرما، می­تواند برای تولید ۲.۵ میلیون تن مورد استفاده قرارگیرد.

 

۵) برای تولید به میزان کمتر از ۱.۵ میلیون تن در سال، نیازی به اکسیژن نیست.

 

۶) کل هزینة سرمایه­گذاری به همراه یک واحد کوچک و مجزای هوا، اندک است.

 

۷) در فرایند سنتز DME ، دی­اکسید­کربن تولید نمی­شود.

 

۸) گاز طبیعی مورد نیاز برای کل عمر یک پروژة ۲.۵ میلیون تنی، ۲.۲ TC تا ۲.۷ TC است

 

 

وضعيت ايران در رابطه با DME

 

شركت ملي نفت ايران بين‌الملل، در واحد بازاريابي صادرات گاز ايران مطالعاتي را در زمينة به‌كارگيري فناوري DME در كشور مورد توجه قرار داده است. در حال حاضر مطالعة فني اين طرح در حال پي‌گيري است ولي مسئلة مهم براي DME مطالعات بازار است كه هنوز در اين زمينه، كاري انجام نشده است.

 

با توجه به منابع عظيم گاز ايران، در صورت داشتن توجيه اقتصادي براي فناوري‌هاي نوين، مي‌توانيم به عنوان پيشتاز چنين طرح‌هايي مطرح شويم.

 

 

 

منابع:

سايت آفتاب

وبلاگ مهندسی شیمی

سایت عسلویه

تحليلگران تكنولوژي ايران

به اشتراک گذاری این ارسال


لینک به ارسال

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

مهمان
ارسال پاسخ به این موضوع ...

×   شما در حال چسباندن محتوایی با قالب بندی هستید.   حذف قالب بندی

  تنها استفاده از ۷۵ اموجی مجاز می باشد.

×   لینک شما به صورت اتوماتیک جای گذاری شد.   نمایش به عنوان یک لینک به جای

×   محتوای قبلی شما بازگردانی شد.   پاک کردن محتوای ویرایشگر

×   شما مستقیما نمی توانید تصویر خود را قرار دهید. یا آن را اینجا بارگذاری کنید یا از یک URL قرار دهید.


×
×
  • جدید...