رفتن به مطلب
Mohammad Aref

مطالعه قالی‌های درویشی دوره قاجار با تأکید بر قالی‌های نورعلیشاهی

پست های پیشنهاد شده

قالی‌های دوره قاجار از غنی‌ترین گنجینه‌های هنری ایران است. در قالی‌های این دوره ظهور نوع خاصی از طرح وکاربری جدید برای آن مشاهده می‌شود که قالی‌های تصویری، نمونه شاخص این تغییرات است. نقوش این دسته از قالی‌های قاجار نه‌تنها از تأثیر مضامین مختلفی همچون ادبی و داستانی دور نمانده بلکه مضامین مذهبی و صوفی‌گری را نیز بازتاب داده است. از آن جمله می‌توان به قالی‌هایی که شخصیت‌های معنوی و دراویش را نشان می‌دهند، اشاره نمود. بافتن صورت دراویش بر روی قالی‌ها را باید از پدیده‌های دوره قاجار و قسمتی از جنبش تصویرگری بر روی قالی دانست. این قالی‌ها را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: اول، قالی‌هایی که به تصاویر دراویش مزین شده و دوم، قالی‌هایی که موضوع آنها را وسایل آیینی دراویش تشکیل می‌دهد. در پژوهش حاضر، 8 نمونه از این دسته قالی‌ها موردمطالعه و بررسی قرار گرفته است؛ 5 نمونه از دسته اول و 3 نمونه از دسته دوم. لازم است بیان شود که طی مطالعات صورت‌گرفته در 5 نمونه دسته اول، محوریت موضوعی، نورعلیشاه از دراویش مشهور طریقه نعمت اللهی است. در دسته دوم، وسائل آیینی دراویش همچون نمادهایی موردتوجه قرار گرفته که درراستای بیان اهداف و محتوای مذهبی مورداستفاده قرار گرفته و ازلحاظ معناشناسی بسیار حائز اهمیت است. با بررسی نقوش این قالی‌ها می‌توان نتیجه گرفت، باورها و اعتقادات جامعه به‌عنوان بخشی مهم از تفکر جامعه و ازسویی تأثیرات غرب به نوعی در شیوه نمایش این دوره انعکاس یافته است. از یافته‌های این پژوهش می‌توان به عوامل مؤثر بر ظهور و شکل‌گیری قالی‌های تصویری با موضوع درویشی اشاره نمود که شامل تمایل به صوفی‌گری، تمایلات ملی و مذهبی، آمیخته‌شدن فضای جامعه با شعائر و آموزه‌های دینی و محوریت موضوع انسان متأثر از هنر اروپایی است. این تحقیق از نوع بنیادین و روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است. جمع‌آوری اطلاعات به‌ صورت کتابخانه‌ای و فیش‌برداری انجام یافته و اطلاعات به‌دست‌آمده هم به شیوه کیفی تجزیه و تحلیل شده‌ است. معرفی قالی‌های درویشی دوره قاجار و شناسایی عوامل مؤثر بر ظهور و شکل‌گیری آنها و معرفی نقوش و عناصر نمادین مرتبط با دراویش و صوفی‌گری از اهداف این مقاله است. در این راستا نگارندگان در مقاله حاضر، درپی پاسخ به این سؤالات هستند: عوامل مؤثر بر شکل‌گیری قالی‌های درویشی چیست؟ برای بیان اهداف و محتوای صوفی‌گری از چه نماد‌ها و ابزاری استفاده شده است؟

 

واژه‌های کلیدی: قالی تصویری، درویشی، صوفی‌گری، قاجار، نورعلیشاه.

 

نویسندگان: لاله آهنی، آزاده یعقوب زاده، علی وندشعاری

 

مجله علمی ترویجی پژوهش هنر، سال ششم، شماره 12، صفحات 129-119

 

دانلود مقاله

به اشتراک گذاری این ارسال


لینک به ارسال

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

مهمان
ارسال پاسخ به این موضوع ...

×   شما در حال چسباندن محتوایی با قالب بندی هستید.   حذف قالب بندی

  تنها استفاده از ۷۵ اموجی مجاز می باشد.

×   لینک شما به صورت اتوماتیک جای گذاری شد.   نمایش به عنوان یک لینک به جای

×   محتوای قبلی شما بازگردانی شد.   پاک کردن محتوای ویرایشگر

×   شما مستقیما نمی توانید تصویر خود را قرار دهید. یا آن را اینجا بارگذاری کنید یا از یک URL قرار دهید.


×
×
  • جدید...